Opperrechter is in VS inzet geworden van louter partijpolitiek

Hoorzittingen Senaat Niemand in Washington houdt nog de schijn op dat het Hooggerechtshof een onafhankelijke pijler is in het staatsbestel.

Kandidaat-rechter Kavanaugh Foto Reuters

Als beoogd rechter van het Amerikaanse Hooggerechtshof hoort Brett Kavanaugh boven de partijen te staan. Maar in de hoorzittingen die aan zijn benoeming voorafgaan en die deze dinsdag beginnen in de Senaat, zal partijpolitiek alles overvleugelen.

Kavanaugh is, na Neil Gorsuch, de tweede rechter voor het Hooggerechtshof die Trump kon voordragen. Hij is beoogd opvolger van rechter Anthony Kennedy, die eind juni onverwacht zijn pensioen aankondigde. Kennedy was vaak de ‘swing vote’ in het negenkoppige Hooggerechtshof; hij stemde bijvoorbeeld met de progressieven mee bij de legalisering van het homohuwelijk in 2015.

Met de 53-jarige onvervalste conservatief Kavanaugh op de doorslaggevende negende zetel weten de Republikeinen zich verzekerd van een meerderheid in het hof, en daarmee van een greep op de Amerikaanse politiek die de ambtstermijn van Trump verre overstijgt. De nominatie is de kroon op het werk van de onlangs via een tweet van Trump ontslagen advocaat van het Witte Huis Don McGahn, die nauw gelieerd is aan conservatieve juridische denktanks.

Republikeinen proberen niet te triomfantelijk te klinken bij het vooruitzicht op een Hooggerechtshof dat een rem kan zetten op progressieve wetten op het gebied van zaken als wapenbezit en abortus. Ze zetten Kavanaugh zo neutraal mogelijk neer. Hij is een excellent jurist met een schitterende loopbaan, die hem van Yale Law School naar het zeer invloedrijke federale hof van beroep in Washington voerde. Hij gaf jarenlang college over de scheiding der machten en geldt als een originalist, de conservatieve stroming die de grondwet terughoudend, naar de letter interpreteert. Kavanaugh, zei Mitch McConnell, de Republikeinse voorzitter van de Senaat, begrijpt dat een rechter „zijn persoonlijke visies en politieke voorkeuren terzijde (moet) schuiven om onze wetten naar de letter te interpreteren”. Ook is Kavanaugh vooruitstrevend – hij stelde veel vrouwelijke juristen aan als griffiers – en heel gewoon gebleven – een man die houdt van honkbal kijken en die in zijn buurtcafé in Washington alleen bekend was als ‘Brett’.

Bedreiging

Democraten portretteren Kavanaugh als een enorme politieke en maatschappelijke bedreiging. Ze schilderen hem af als een fanatieke conservatief die ‘Roe vs. Wade’ wil terugdraaien – de uitspraak van het Hooggerechtshof die abortus legaliseerde. Ze wijzen op zijn rol bij electorale en politieke trigger points van de afgelopen decennia: als co-auteur van het rapport dat speciaal aanklager Kenneth Starr samenstelde over Bill Clintons verhulling van zijn affaire met Monica Lewinsky, en als jurist van George Bush ten tijde van de rechtszaak Bush vs Gore die Bush uiteindelijk het presidentschap opleverde.

Ze stellen dat Kavanaugh, die schreef dat presidenten tijdens hun ambtstermijn niet moeten worden gedagvaard of aangeklaagd, niet benoemd kan worden omdat hij is voorgedragen door Trump, die zelf onderwerp is van gerechtelijk onderzoek. Dan zijn er nog de tienduizenden dollars aan creditcardschulden van Kavanaugh, plus de vraag waarom het Witte Huis een grote hoeveelheid documenten uit diens periode in de presidentiële staf van George W. Bush niet vrijgeeft. Het „heeft er alle schijn van dat er iets geheim wordt gehouden”, twitterde de leider van de Democraten in de Senaat, Chuck Schumer.

Niemand in Washington houdt nog de schijn op dat het Hooggerechtshof een onafhankelijke pijler is in het staatsbestel. Benoemingen in het Hooggerechtshof zijn partijtrofeeën geworden, zeker sinds de Republikeinen in het laatste jaar van Obama’s ambtstermijn weigerden diens kandidaat voor een vrijgevallen zetel zelfs maar in overweging te nemen. En sinds Senaatsvoorzitter McConnell Trumps kandidaat voor dezelfde zetel, Neil Gorsuch, vervolgens benoemd kreeg door de stemregels te veranderen.

Lees ook: Met de benoeming van conservatieve rechters willen Republikeinen een progressiever Amerika indammen, schrijft Frans Verhagen

Overigens gebruikten de Democraten, toen zij nog een meerderheid hadden in het Congres, vergelijkbare tactieken – ze hielden bijvoorbeeld de benoeming van Kavanaugh bij het federale hof van beroep in Washington maar liefst drie jaar tegen.

Ditmaal zijn de Republikeinen zeker van hun zaak. Zodra de gouverneur van Arizona een plaatsvervanger heeft aangewezen voor de onlangs overleden senator John McCain, hebben ze weer een Senaatsmeerderheid van 51 tegen 49 stemmen. De gematigde Republikeinen Lisa Murkowski en Susan Collins, die aarzelden over Kavanaugh wegens zijn conservatieve opvattingen over abortus, hebben laten doorschemeren dat zij niet dwars zullen liggen. “Kavanaugh beschouwt Roe-vs -Wade als vaststaande wet” zei Susan Collins na haar ontmoeting met de rechter.

De Democraten kunnen Kavanaughs benoeming hoogstwaarschijnlijk niet tegenhouden. Maar ze kunnen vlak voor de tussentijdse Congresverkiezingen van november wel een grote show maken van hun verzet. Als getuigen zetten ze zwaar geschut in, zoals John Dean, eerst jurist van en later belangrijk getuige tegen Nixon in het Watergate-schandaal.

Voor Democraten aan wie presidentiële ambities worden toegedicht, zoals de senator van Californië Kamala Harris, voormalig aanklager van die staat, is de confrontatie met Kavanaugh een uitgelezen moment om te schitteren. Op Twitter zette Harris alvast hoog in. De president is een „niet-aangeklaagde medesamenzweerder” bij federale misdaden, schreef ze. De hoorzittingen zouden moeten worden uitgesteld totdat het onderzoek naar Trump is afgerond.

    • Maartje Somers