Nike kiest partij in racismedebat

Reclame Een voormalige quarterback die boegbeeld is van protest tegen politiegeweld jegens zwarten in de VS, maakt nu reclame voor het sportmerk.

Colin Kaepernick en Eric Reid knielen tijdens het afspelen van het volkslied. Foto Thearon W. Henderson/AFP

Nike heeft partij gekozen in het vurige Amerikaans racismedebat – en meteen de gevolgen gevoeld: #nikeboycott was trending topic op Twitter, de aandelen van het sportmerk daalden met bijna 3 punten toen dinsdag de beurs open ging.

Maandagmiddag twitterde de American footballspeler Colin Kaepernick een foto van zichzelf in de nieuwe Just Do It-campagne van Nike. Kaepernick is een van de bekendste symbolen van het protest tegen politiegeweld tegen zwarte burgers en systematisch racisme in de Amerikaanse maatschappij, sinds hij in 2016 voor een wedstrijd knielde toen het volkslied werd gespeeld. Kaepernick speelde destijds als quarterback voor de San Francisco 49’ers, maar hij heeft sinds het seizoen van 2017 geen contract meer met enige club. De tekst op de Nike-poster luidt: „Geloof ergens in. Ook als het betekent dat je alles moet opofferen.”

Nike neemt een risico met de reclamestunt. Lees daarover: Activistische quarterback Colin Kaepernick gezicht Nike-campagne

De nieuwe campagne werd onthuld aan de vooravond van het footballseizoen. De schaduw van deze kwestie hangt zwaar over de sport. De clubs kwamen dit voorjaar overeen dat hun spelers rechtop moeten staan tijdens het volkslied, de spelers en hun vakbond vinden dat een individuele keuze. De kwestie is niet opgelost en de clubs kijken met zorg naar donderdag, als het voetbalseizoen begint in Philadelphia. Tv-cijfers zijn flink gekelderd en de controverse zou daarin een factor kunnen zijn.

In de afgelopen jaren heeft president Donald Trump zich regelmatig negatief uitgelaten over het demonstratief knielen. In zalen en op Twitter kwalificeerde hij het protest als een gebrek aan vaderlandsliefde, aan eerbied voor de vlag en het Amerikaanse leger – wat door Kaepernick en andere knielende spelers steeds is weersproken. Door zijn stellingname heeft Trump (ook) deze kwestie tot een lakmoesproef voor ‘echte’ Amerikanen gemaakt, toegejuicht door zijn aanhangers, uitgejouwd door tegenstanders. De winnaars van de Super Bowl van vorig seizoen, de Philadelphia Eagles, waren uitgenodigd op het Witte Huis, maar nadat enkele spelers voor de eer bedankten, heeft Trump de invitatie ingetrokken. Veel bekende, veelal zwarte sporters hebben hun steun aan Kaepernick betuigd.

Na de bekendmaking van de nieuwe Nike-campagne maandag zetten duizenden Amerikanen blije en andere duizenden boze reacties op sociale media. Er gingen filmpjes rond waarop mensen hun Nike-sokken verscheurden, T-shirts en schoenen verbranden. „Oude, boze, witte mensen op het platteland”, schreef reclame-expert Matt Powell op Twitter. En: „Ze laten Nike zien wie de baas is door kleren te verbranden waarvoor zij zelf hebben betaald.”

De vraag blijft wel: hoe riskant is het voor een groot merk om zich te mengen in een voortrazende maatschappelijke discussie? Volgens Powell niet: „Dit helpt de verkoop van Nike juist. Alt-Right koopt geen gympies.

Maar het is nog maar een jaar geleden dat Pepsi een teen stak in hetzelfde water. De frisdrankfabrikant toonde een reclamefilmpje van jonge, veelkleurige demonstranten die opmarcheren naar een linie van politiemensen. Ze droegen zeer algemene protestborden: ‘Peace’, ‘Love’, ‘Join the conversation’. Een blond model dat bezig was met een fotosessie, zag de stoet passeren, trok de pruik van haar hoofd, schudde haar zwarte haren, veegde de lipstick van haar mond en trok naar de kop van de stoet. Daarna stak ze met een blikje Pepsi in de hand over naar de blauwe linie, en gaf het blikje aan een politieman die ervan dronk. „Leef moediger, leef luider”, was de tekst.

Lees ook over Colin Kaepernick: De verstoten activist van de NFL

Binnen 24 uur had Pepsi het filmpje teruggetrokken, onder druk van een online volksoploop en oproepen tot een boycot. Activisten vonden dat Pepsi het decor van de goede zaak kaapte zonder werkelijk de nek uit te steken met een mening. Met Nike roert zich dus vooral de andere kant van het publiek. Kaepernicks medewerking geeft geloofwaardigheid aan de campagne. Hij is werkloos sinds zijn protest.

Nike is ook sponsor van de NFL, de bond van het American Football. De bond is door Kaepernick aangeklaagd, volgens hem spannen de clubs en de bond samen om hem buiten het veld te houden. Vorige week oordeelde een arbitragecommissie dat zijn zaak doorgang kan vinden.

Bekijk hieronder de video van Pepsi:

    • Bas Blokker