Minister noemt prijsverhoging oude pil ‘onaanvaardbaar’

Farmaceutische industrie Minister Bruins wil in gesprek met een medicijnfabrikant over een pil die in tien jaar tijd vijfhonderd maal duurder werd. Dat schrijft de minister van Medische Zorg aan de Tweede Kamer.

Een ziekenhuisapotheek van het Amsterdam UMC. Foto Niels Blekemolen

Minister Bruno Bruins (VVD, Medische Zorg) noemt het vervijfhonderdvoudigen van de prijs van een oud medicijn door farmaceut Leadiant „maatschappelijk onaanvaardbaar.” Dat schrijft Bruins in een brief aan de Tweede Kamer. Fabrikant Leadiant wordt ontboden voor een gesprek met de minister, zodat „deze opvatting rechtstreeks kenbaar” kan worden gemaakt aan het bedrijf.

Bruins mengt zich met het ongebruikelijke verzoek in een inmiddels hoog opgelopen discussie over de prijsopdrijving van medicijnen zonder dat daarbij een noemenswaardige investering in innovatie lijkt te zijn gedaan. „De prijsstelling van CDCA Leadiant lijkt kennelijk ingegeven door het streven naar winstmaximalisatie”, aldus Bruins.

Het patentloze medicijn CDCA, een galzuur dat in de jaren 70 werd ontwikkeld tegen galstenen, kostte aanvankelijk 0,28 euro per pil, reconstrueerde NRC eerder. Nu kost het 140 euro per pil. Het middel wordt ook al decennia gebruikt voor het afremmen van de zeldzame stofwisselingsziekte CTX.

Lees ook de reconstructie: Hoe een farmaceut de prijs van een oude pil vervijfhonderdvoudigde

Fabrikant Leadiant kocht sinds 2008 eerst alternatieven voor het medicijn op en haalde die vervolgens van de markt, waarna het bedrijf eind 2016 een handelsvergunning van de Europese medicijntoezichthouder EMA kreeg voor behandeling van CTX-patiënten. Een gebrek aan alternatieve leveranciers en de exclusiviteitsrechten van die vergunning garanderen Leadiant de komende tien jaar te kunnen vragen wat zij wil.

Hoewel Leadiant eerder aan NRC liet weten dat het hoge kosten heeft moeten maken voor de ontwikkeling van het medicijn, is de minister het daar niet mee eens. In zijn brief schrijft Bruins dat de farmaceut „niet zelf ontdekt” heeft dat CDCA ook werkzaam is voor de behandeling van CTX-patiënten.

In voorzichtige bewoordingen wijst Bruins met de beschuldigende vinger naar farmaceut Leadiant omdat volgens hem „de indruk [ontstaat] dat Leadiant misbruik maakt van de monopoliepositie die het heeft verkregen met dit weesgeneesmiddel.” Onlangs werd bekend dat een groep artsen onder de naam ‘Farma ter Verantwoording’ een klacht wil indienen tegen Leadiant bij de Autoriteit Consument en Markt voor het ophogen van de prijs. Het leidde tot wereldwijde publicaties, onder meer in de Financial Times. De klacht is nog in voorbereiding, laat de stichting weten.

Het ziekenhuis Amsterdam UMC besloot in april uit onvrede over de prijsstelling van Leadiant het medicijn CDCA zelf in de apotheek te gaan maken. Begin augustus werd bekend dat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) onzuiverheden heeft gevonden in het Amsterdam UMC-medicijn. Voorlopig is het ziekenhuis dan ook gedwongen de pillen bij Leadiant af te nemen. De minister zegt te hopen dat de bereiding van het medicijn in Amsterdam UMC „doorgang kan vinden” als dat weer veilig kan.

Lees ook Waarom Amsterdam UMC geen goedkoper medicijn mag maken
    • Enzo van Steenbergen
    • Lucien Hordijk