Heerlen krijgt weer kleur op de wangen

Streetart Zijwanden van galerijflats vormen een gigantische openluchtgalerie in een Heerlense woonwijk. „De werken moeten zorgen voor nieuwe energie en trots.”

Muurschildering van de Argentijns-Spaanse kunstenares Hyuro. Foto Klaus Tummers

Drie kunstwerken van zo’n 470 vierkante meter per stuk telt de wijk Heerlerbaan in Heerlen nu. Zes gaan er nog komen tegen de zijwanden van de veertien verdiepingen hoge galerijflats. „Hier ontstaat een gigantische openluchtgalerie”, glimlacht curator Rafael Shacter. „En het mooie is dat je op veel plekken meerdere werken tegelijk kunt zien.”

De Duitser Hendrik Beikirch bracht in 2014 al een portret in grijs- en zwarttinten van een fronsende man aan. Afgelopen vrijdag werden werken van de Argentijns-Spaanse Hyuro en de Amerikaan Isaac Tin Wei Lin onthuld: respectievelijk een schildering van vrouw met een vaas in haar armen en een abstract werk met zwart, rood, geel en blauw.

Sinds een jaar of vijf heeft Heerlen de muurschilderingen omarmd. Vele tientallen zijn het er inmiddels. Na de mijnsluitingen van zo’n halve eeuw geleden hing eigenlijk altijd een beetje een grauwsluier over de stad. „De straatkunst bezorgt Heerlen weer kleur op de wangen”, zegt Volmar Delheij, secretaris van de Stichting Street Art. „De werken moeten zorgen voor nieuwe energie en trots. Voorlopig lijkt dat te werken. Uit onderzoek blijkt dat 76 procent van de Heerlenaren de muurschilderingen beschouwt als een verrijking voor de stad.”

Weerstanden zijn er in het verleden best geweest, bekent Delheij. „Van lokale kunstenaars. Waarom we mensen van ver haalden om werken te maken? Maar we hebben van begin af een hoog niveau nagestreefd. Alleen dan creëer je iets blijvends. ”

Voor het project op Heerlerbaan heeft de Stichting Street Art Rafael Shacter als curator aangetrokken. De Brit geeft op het University College in Londen les over kunst in de openbare ruimte en schreef The World Atlas of Street Art and Graffiti. De meeste verzoeken om zijn kennis en netwerk te gebruiken wijst hij af, vertelt hij. „Op veel plekken gaat met eigenlijk helemaal niet om de muurschilderingen. Makelaars en ontwikkelaars gebruiken ze om hun projecten van een scherp, hip randje te voorzien. Want dat verkoopt zo fijn. Of steden willen ze hebben, omdat het creatieve ondernemers en toeristen trekt. Het is de snelste manier om street art van zijn oorspronkelijke sprankeling en dynamiek te ontdoen. Het mooie in Heerlen is dat het echt om de kunst en de weldadige effecten daarvan gaat. Een non-profitorganisatie fungeert als aanjager. De muurschilderingen krijgen een plek in een bestaande buurt met sociale woningbouw.”

Voor Heerlerbaan heeft hij een mix van kunstenaars uitgezocht. „Vier mannen en vier vrouwen. Er zitten ook kunstenaars uit Zuid-Afrika en Indonesië bij, landen die een link hebben met de Nederlandse geschiedenis. De flatzijgevels aan de wijkkant krijgen abstracte afbeeldingen. Die richting de grote doorgaande weg figuratieve.”

Isaac Tin Wei Lin schilderde zowat de hele maand augustus aan zijn gevel. Het is zijn eerste werk buiten Amerika en verreweg het grootste dat hij ooit maakte. „Nee, ik heb geen ontwerp op de muur geprojecteerd om het daarna over te trekken. Ik wilde het spontaan laten ontstaan. Het was even zoeken naar de maat. Uiteindelijk heb ik gewoon twee kwasten naast elkaar gebruikt.”

De Amerikaan is gecharmeerd van de hem toegewezen plek. „In de VS krijg je dit soort opdrachten in restaurants, winkelcentra of op andere verzamelplekken in de publieke ruimte, hier middenin een woonwijk.”

Terwijl de grote ‘galerie’ op Heerlerbaan nog op voltooiing wacht, heeft de Stichting Street Art, gesteund door onder meer gemeente, provincie en woningstichtingen, alweer een nieuw plan in voorbereiding. Spaanse kunstenaars gaan een complex met 229 appartementen in het noordelijk deel van Heerlen aanpakken. „De bedoeling is dat ze met de bewoners gaan schilderen”, zegt Delheij. „Niet alleen de zijgevel zal onder handen worden genomen, maar het hele gebouw tot aan de balkons toe. Tot nu toe hebben de kunstenaars vooral in Latijns-Amerika gewerkt. Favela’s zijn na het aanbrengen van hun street art schoner en veiliger geworden.”

    • Paul van der Steen