‘Heeft school straks wel zin zonder aarde?’

Nederlandse scholieren Ook in Nederland staken scholieren voor het klimaat. Ook als er een Cito-toets is.

Madelief Smit (11, vooraan) en Jovanna van den Berg (12) staken van school voor het klimaat.
Madelief Smit (11, vooraan) en Jovanna van den Berg (12) staken van school voor het klimaat. Foto Bram Petraeus

Voor het gemeentehuis in Deventer zitten twee jonge meiden in kleermakerszit, op dunne matjes op de grond. Elke vrijdagmiddag, tussen een en drie, komen ze samen, soms ook met anderen. In hun handen houden ze kartonnen borden vast met ‘uitstel is uitsterven’, ‘stop met achteroverleunen’ en ‘klimaatakkoord is klimaatmoord’. Af en toe passeert een auto. Sommige bestuurders rijden stoïcijns door, andere steken hun duimen op vanachter het stuur.

Al sinds vorige maand staken Jovanna van den Berg (12) en Madelief Smit (11) voor het klimaat. Elke week pakken ze vanuit hun woonplaats Olst de trein om in het centrum van Deventer te protesteren. „Dit is de vijfde keer dat we staken”, zegt Jovanna. „Soms doen vrienden mee. Vorige keer waren we met vijf. En er is een vriendinnetje dat mee wil, maar zij mag niet van haar ouders.” Het idee kwam doordat Jovanna’s vader filmpjes liet zien van de Zweedse tiener Greta Thunberg, die als vijftienjarige in september drie weken lang voor het parlementsgebouw in Stockholm staakte omdat ze het niet eens was met de klimaatregels in haar land.

De Zweedse maakte niet alleen indruk in Deventer. Kinderen uit onder andere Australië, België en Duitsland gingen op pad om Greta te steunen, die in haar eentje protesteerde en op veel onbegrip stuitte. Online verzamelen ze zich onder de hastag #FridaysForFuture. Ook in Nederland was in september een landelijke staking. Die vond plaats op het Binnenhof. Inmiddels verruilen scholieren door heel Nederland de schoolbanken voor gemeentehuizen. Op vrijdagen, net als Greta.

Jovanna van den Berg (12, achteraan derde van links) en Madelief Smit (11, geknield voor haar), afgelopen vrijdag in Deventer. Foto Bram Petraeus

Hardliner komt uit Zeist

Lilly Platt (10) uit Zeist, is er vanaf het begin bij en wordt omschreven als Nederlands meest volhardende staker. „We kunnen niet terug in de tijd. We hebben maar één aarde, en daar moeten we goed voor zorgen”, zegt ze stellig. Haar passie voor het klimaat heeft ze van haar opa, een geoloog, die ze een ‘living tree of knowledge’ noemt. „Hij leerde me dat elk stukje plastic een weg vindt naar de oceaan.” Lilly ruimt al jaren zwerfvuil op en stuurt brieven naar de gemeenteraad, waarin ze klimaatmoties ondersteunt, zoals de motie van vorige week, die het oplaten van ballonnen verbiedt. Ook werkt ze samen met milieuorganisaties en heeft ze contact met Greta.

Elke vrijdag gaat Lilly van 9 tot 10 naar het gemeentehuis in Zeist. Haar moeder en opa gaan mee. „Op het hoogtepunt waren er 15 mensen, maar soms staan we er alleen”, vertelt haar moeder. „Dat vind ik erg dapper van Lilly en dat vinden haar klasgenoten ook. Haar school doet niet moeilijk, want het is een natuurschool.”

„Bijna alle stakingen wereldwijd zijn klein”, aldus Kiera Kuitenbrouwer (13) die in Amsterdam heeft gestaakt. „Greta staakt ook alleen.”

In eerste instantie was het haar moeder die Kiera aanzette tot het staken. „Maar toen ik erover na ging denken, besefte ik hoe belangrijk het klimaat is.” Afgelopen zomer ging het gezin op Kiera’s verzoek met de trein op vakantie, niet met het vliegtuig. Nederland is niet goed bezig met de klimaatafspraken. zegt ze. „Ik heb het gevoel dat de regering weet dat het een probleem is, maar geen motivatie heeft om iets te doen. We zijn een rijk land, dus er is echt wel genoeg geld.”

Lilly’s moeder krijgt vaak kritiek van mensen die denken dat ze haar dochter beïnvloedt. „Hier ligt haar interesse”, legt ze uit. „Als het voetbal zou zijn, zou niemand er moeilijk over doen. Ze is haar eigen mens en een sterk persoon.” Jovanna maakt volgens haar vader de keuze ook zelf. „Ze hield eens een spreekbeurt over vlees op school. Het ging over de bio-industrie en het klimaat. Zo ontstond het bewustzijn.”

Het gezin woont in een zelfvoorzienende ecologische woning nabij Olst en eet bijna geen vlees. Toch is Jovanna de radicaalste in haar opvatting. „Sinds een paar maanden eet ik ook geen zuivel meer”, vertelt ze. Jovanna en Madelief moeten binnenkort naar de schooldirectrice voor een gesprek, die ook wil weten of het staken hun idee is en „of we niet stiekem naar de snackbar gaan”.

Maar de stakers zijn duidelijk: ze blijven gaan. Bang dat ze te veel van school missen, zijn ze niet. Dat ene uurtje maakt niet uit, vinden ze allemaal. Madelief: „We missen niet zo veel, alleen een werkstuk, maar dat kunnen we op een ander moment inhalen.” Jovanna is het ermee eens. „En als er straks geen aarde meer is, heeft naar school gaan dan wel zin?”, vraagt ze zich af. Ze zitten nu in groep 8 en hebben binnenkort Cito-toets. Madelief: „Maar als de toets op vrijdag is, zullen we nog steeds blijven staken.”

Met medewerking van Fabian de Bont.