Opinie

    • Jannetje Koelewijn

Waarom mag Wilders blijven pesten?

Akke Veerman (72), klinisch psycholoog en kinderpsychoanalytica, stuurt me een mail waaruit zowel verbazing als bezorgdheid spreekt. „Het gedrag van meneer Wilders”, schrijft ze, „waarom benoemen we dat als vrijheid van meningsuiting terwijl het onder pesten, hitserij of belediging zou kunnen vallen?” Nu weer die cartoonwedstrijd. Al is die afgeblazen, het kwaad is geschied. Mensen zijn boos en gekwetst en willen terugslaan. Ze kan niet begrijpen waarom hem geen grenzen worden gesteld. Wie moet ze stellen, vraag ik als ik haar spreek, zondagochtend. „Grapperhaus”, zegt ze. „En Rutte. Wat zou ik het juist vinden als zij tegen Wilders zouden zeggen dat hij moet ophouden. Laten ze maar een moreel oordeel vellen. Je mag je mening uiten, maar pesten doen we niet in Nederland.”

Ze is een klassiek geschoolde analytica en ze behandelt kinderen – vaak jonge kinderen die blijven steken in hun ontwikkeling, driftbuien hebben of bang zijn – door met ze te spelen. Hoe ze zich tegenover haar gedragen, wat ze bij haar oproepen, dat leert haar iets over de dingen die hun dwarszitten. „Onlangs had ik een jongetje dat me begon te meppen”, zegt ze. „Laatst was er een meisje dat met haar handen vol verf bij mijn nieuwe jas stond. Kinderen lachen me uit omdat ik niet zo hoog kan springen als zij. Ze geven me het gevoel dat ik een loser ben. En ik probeer de betekenis daarvan te vinden, te zien waarom ze dat doen. Ik vraag: heb jij dat gevoel zelf ook weleens?” Kinderen, zegt ze, geven jou het gevoel dat ze zelf nog niet kunnen verdragen. Ze besteden het uit. Zij leert ze dat ze er wel aan mogen dénken om een ander te kwellen of te honen, maar dat ze het niet mogen dóén. En ze leert de ouders dat het voor kinderen veilig is om regels te hebben en dat niet alles maar getolereerd wordt.

Het leven, zegt Akke Veerman, bestaat voor iedereen uit veel verlies en iedereen moet leren omgaan met de nare gevoelens die dat oproept, de angst, de hulpeloosheid. Wat doet Wilders volgens haar? „Mensen pesten door hun godsdienst belachelijk te maken, de godsdienst die ze helpt om op de been te blijven en zich minder hulpeloos te voelen in een nieuwe samenleving, en dan te roepen: wat een sukkels dat jullie niet tegen mijn gepest kunnen. Wat een sukkels dat jullie zo’n vreemd geloof hebben en agressief worden van een andere mening.”

Ja, zegt ze, Wilders vertolkt de gevoelens van mensen die ook bang en hulpeloos zijn. En nee, je moet die gevoelens niet ontkennen of zeggen dat ze niet mogen bestaan, want dat is zinloos. Dus wat kan Rutte doen? „Erkennen dat die gevoelens er zijn, maar dat je er niet op moet inspelen door anderen te gaan pesten en te sarren. Het is geen oplossing. Het leidt tot oorlog.”

Jannetje Koelewijn (j.koelewijn@nrc.nl) schrijft deze week de wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.
    • Jannetje Koelewijn