Recensie

Tegenstellingen houden de oude muziek levend

Hoe verklank je renaissance en barok? Die vraag hangt elk jaar boven het Festival Oude Muziek. De 250 concerten van het tiendaagse festival trokken zo’n 70.000 bezoekers.

Ensemble Correspondances Foto Marieke Wijntjes

Pas op! Dit verhaal kan schokkende beelden bevatten voor dierenliefhebbers en vegetariërs. Zoals een braadkip, gekleed als ridder met wapenrok, helm en lans, gezeten op een geroosterd speenvarken. Of een pauw die na bereiding weer in zijn verentooi was gestoken. Het Festival Oude Muziek beleefde zaterdagavond de theatrale reconstructie van een bourgondisch banket aan het hof van Philips de Goede in Lille - om precies te zijn de maaltijd van 17 februari 1454, toen de vorst zijn edelen wilde overhalen onder zijn vlag op kruistocht te gaan naar Constantinopel.

Culinair schrijver Onno Kleyn vertelde boeiende verhalen tussen de vijf gangen door. Hij schetste onder meer het beeld van grote spektakels die gedurende de maaltijd werden opgevoerd, zoals een zeeslag of de verovering van Jeruzalem. Maar uiteraard konden de vertolkers niet alles laten zien, verontschuldigde hij zich. En dat was het probleem. Want een half spektakel is geen spektakel, dus wat restte was een twee uur lange, koddige verkleedpartij, met zielloze noten door het ensemble Doulce Mémoire.

Hoeveel bezielder klonk dan die andere reconstructie - eerder in de week - van de nacht waarin de 15-jarige Lodewijk XIV zich voor het eerst aan de wereld liet zien als zonnekoning. Stuwende musici en expressieve zangers maakte dansers, kostuums en jongleurs overbodig. Zonder toneelspel sprak deze herleving meer tot de verbeelding dan het bourgondische banket.

Bourgondisch banket met de als ridder uitgedoste braadkip op een speenvarken. Foto Marieke Wijntjes

Tja, hoe verklank je renaissance en barok? Die vraag hangt elk jaar boven het Festival Oude Muziek. Directeur Xavier Vandamme geeft niet alleen een plek aan de mainstream, maar biedt ook een podium aan rebellen. Tegenstellingen houden de boel levend, gelooft hij. Eén ondeelbare waarheid bestaat niet. De geschiedenis blijft een verzameling scherven waaruit je verschillende puzzels kunt samenstellen. Daarom bood Vandamme het tegendraadse Graindelavoix een week lang onderdak in de Sint Janskerk, waar voorman Björn Schmelzer van een musicoloog onder meer het verwijt kreeg dat hij te veel bronnen raadpleegt. De partituren zelf waren toch wel genoeg? In de oude muziek vinden sommige diersoorten dat je niet buiten het eigen reservaat mag grazen.

In de schaduw van het festival legde Mike Fentross de kiem voor een nieuw debat tijdens de Internationale Luitdagen, een evenement dat deels optrekt met het Festival Oude Muziek. Hij presenteerde zijn nieuwe album To Dowland or not to Dowland met onderzoeker André Nieuwlaat, Neerlandicus en kenner van archieven uit de zestiende en zeventiende eeuw. Door buiten musicologische kaders te denken ontdekte Nieuwlaat dat veel anonieme luitwerken vermoedelijk toebehoren aan John Dowland, de Rembrandt van de luitmuziek. Een interessante hypothese waarover het laatste woord nog niet is gezegd. Maar what’s in a name? De muziek zelf bleef even mooi.

De 250 concerten van het tiendaagse festival trokken zo’n 70.000 bezoekers. Het kende een mooi slot met het Requiem van Jean Gilles door het Capriccio Stravagante van stamgast Skip Sempé en Capella Cracoviensis. Een dodenmis die springlevend klonk, het laatste concert vatte het Festival Oude Muziek zodoende treffend samen.

    • Joost Galema