Recensie

Poëtische virtual reality van Laurie Anderson

VR ‘Chalk Room’ is het eerste virtual reality project van de Amerikaanse performancekunstenaar Laurie Anderson. Zij kiest anders dan de meeste filmmakers niet voor verhevigd realisme.

Beeld EYE Filmmuseum

Het is enigszins ironisch dat de Amerikaanse kunstenaar Laurie Anderson voor haar eerste virtualrealityproject gestalte geeft met krijt: op zwarte muren waar met wit krijt op geschreven en getekend lijkt. Nu in bijna alle klaslokalen een digibord hangt weten kinderen over een paar jaar misschien niet eens meer wat een schoolbord is. Wat doe je met een krijtje?

Maar het vluchtige van krijt past wel bij deze virtualrealityervaring, waarin je door kamers en gebouwen lijkt te vliegen tot je tussen de wolken belandt. In deze zwart-witte wereld is van alles mogelijk; het sneeuwt er, woorden vliegen door de lucht en vallen uit elkaar voor je ze hebt kunnen lezen. Je kunt schreeuwen en van die schreeuw een geluidssculptuur maken die je vervolgens kunt bespelen. De controller verandert in een trommelstok.

De Amerikaanse performancekunstenares Laurie Anderson verlegt al grenzen sinds ze met het elektronische kunstwerk O Superman in 1981 een hit scoorde. Met haar eerste virtualrealityproject won ze een prijs op het filmfestival van Venetië. Chalk Room, dat Anderson vorig jaar samen met de Taiwanese mediakunstenaar Hsin-Chien Huang maakte, is het derde VR-project dat Eye in de reeks ‘Extended’ laat zien. In Casco, ook in Amsterdam Noord, was tot 26 augustus Carne y Arena van de Mexicaanse filmmaker Alejandro Gonzalez Iñárritu te zien. Het streven van dat werk was vooral realistisch; je zit met Latijns-Amerikaanse vluchtelingen in de woestijn op de grens van Mexico en de Verenigde Staten als er een Amerikaanse grenspatrouille langskomt. Kijk uit, achter je!

Lees ook: Virtualreality-film verovert plek in het museum

Anderson kiest voor poëzie. Alsof je in een achtbaan ook langzaam kunt gaan en oog krijgt voor je omgeving. Bestudeer een boom terwijl je traag over de kop slaat. Virtual reality leent zich vooralsnog niet zo goed voor het vertellen van verhalen. Van het kwartier dat je door Andersons kamers vliegt beklijft niets. Van de woorden heb ik er geen een weten te onthouden.

Maar betoverend is het wel, en als in de beste kunstwerken lijk je hier in ieder geval in de stijl van een ander te dromen. Misschien wordt het in virtual reality ooit mogelijk de dromen van een ander te betreden. Maar zover is het nog niet. Net als Carne y Arena is Chalk Room nu vooral opwindend als begin; als dit nu al mogelijk is, waar vliegen we dan over een paar jaar naar toe?

    • Bianca Stigter