China belooft Afrika 60 miljard dollar aan financiële steun

Op een Chinees-Afrikaanse bijeenkomst beloofde president Xi Jinping de komende jaren 60 miljard dollar aan financiële hulp voor Afrikaanse landen.

De Chinese president Xi Jinping maandag bij de openingsceremonie van de Chinees-Afrikaanse top in Beijing. Foto Lintao Zhang/EPA

China heeft Afrikaanse landen voor de komende jaren 60 miljard dollar (bijna 52 miljard euro) aan financiële hulp in het vooruitzicht gesteld. Die belofte deed de Chinese president Xi Jinping maandag tijdens een toespraak op een grote Afrikaans-Chinese top in Beijing, meldt Reuters. Het gaat onder meer om investeringen van de Chinese overheid en het verstrekken van rentevrije leningen.

Verder worden Chinese bedrijven aangemoedigd de komende drie jaar 10 miljard dollar in het continent te investeren. Ook wordt een fonds van 5 miljard dollar in het leven geroepen voor importen uit Afrika. Xi beloofde volgens Reuters dat het om hulp zou gaan waar Afrikanen echt wat van zullen gaan merken, zonder dat hij erover in detail trad, en dat de steun groen en duurzaam gaat zijn.

Militaire samenwerking

De Chinese president zei dat het geld bedoeld is voor “acht grote initiatieven” met Afrikaanse landen. Behalve meer investeringen in infrastructuur, waarop tot nu toe de focus lag, wordt ook geld gepompt in onder meer industrie, gezondheidszorg en vrede en veiligheid. Dat laatste houdt mogelijk in dat China ook meer militaire samenwerking wil aangaan met Afrikaanse landen. In 2017 opende het land zijn eerste militaire basis in Afrika met een marinebasis in Djibouti. Tevens verleent Beijing gratis militaire steun aan de Afrikaanse Unie.

De financiële injecties volgen op een investering van 60 miljard dollar die China op een soortgelijke top in Johannesburg drie jaar geleden aankondigde. Die investeringen zijn inmiddels allemaal overgemaakt of gearrangeerd, zei Xi maandag. Van dit geld werden vooral veel spoorwegen, autowegen, vliegvelden en havens gebouwd. Ook werden diverse energieprojecten gerealiseerd.

Lees ook: Hoe Afrika het China van China wordt

Beschuldigingen

China’s grote investeringen in Afrika komen het land doorgaans op beschuldigingen te staan van onder meer neokolonialistische neigingen. Critici stellen dat China Afrikaanse landen bewust in torenhoge schulden stort, om vervolgens Afrikaanse grondstoffen en arbeidskrachten op te eisen. Ook zouden projecten onveilig en milieuonvriendelijk zijn en te veel gebruikmaken van Chinese werknemers in plaats van lokale mensen. Beijing heeft eerder aantijgingen verworpen dat het slechts geïnteresseerd is in Afrika’s grondstoffen, die het kan gebruiken voor het draaiend houden van de eigen economie.

Tijdens zijn toespraak adresseerde president Xi impliciet zulke beschuldigingen. “China’s samenwerking met Afrika is gericht op het wegwerken van de grootste belemmeringen voor ontwikkeling”, zei hij volgens Reuters. Het staatshoofd kreeg bijval van de Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa, die ontkende dat er sprake was van “neokoloniale” praktijken.

Xi:

“De middelen voor onze samenwerking moeten niet uitgegeven worden aan ijdelheidsprojecten, maar aan zaken die er het meest toe doen.”

Op de bijeenkomst in de Chinese hoofdstad zijn vertegenwoordigers aanwezig van alle Afrikaanse landen behalve Swaziland (dat Taiwan erkent). Notabelen als Ramaphosa en de Egyptische leider Abdul-Fattah El-Sisi woonden Xi’s toespraak bij in de Grote Hal van het Volk. Ook de door het Internationaal Strafhof gezochte Soedanese president Omar al-Bashir was van de partij.

Politieke steun

Hoewel Beijing geregeld beweert dat er aan de steun geen voorwaarden verbonden zijn, wijst de praktijk uit dat landen die China steunen bij stemmingen van de Verenigde Naties aanzienlijk meer geld tegemoet kunnen zien. Toen de VN in 2007 een resolutie indienden om de mensenrechtenschendingen te veroordelen in Noord-Korea, was bondgenoot Beijing mordicus tegen. China verwierp het voorstel met zijn vetostem, maar werd gesteund door maar liefst 43 Afrikaanse landen - die allen Chinese steun ontvingen.

Volgens gegevens van een instituut van de John Hopkins-universiteit in Washington dat Chinees-Afrikaans banden onderzoekt, leende Beijing in de jaren 2000-2016 al 125 miljard dollar uit aan Afrikaanse landen.

    • Casper van der Veen
    • Guus Ritzen