Benzine in colaflessen om te overleven

Grensgebied Venezuela/Brazilië Vanaf dinsdag pakt de Venezolaanse president Maduro de massale benzinesmokkel aan. „Ik heb al dagen slapeloze nachten.”

Weggegooide Venezolaanse bolivarbiljetten, die door de hyperinflatie van een miloen procent niks meer waard zijn. Foto Marco Bello/Reuters

In een hoek op het erf van Gleysy Olivero zwerven opeengestapelde jerrycans, trechters en plastic slangen rond tussen schaduwbomen en bananenplanten. „Dit is onze werkplaats”, zegt Olivero, terwijl ze druk in de weer is met het schoonspoelen van de jerrycans.

In het Venezolaanse grensstadje Santa Elena de Uairén (30.000 inwoners), waar ze met haar gezin woont, is benzinesmokkel naar buurland Brazilië de belangrijkste bron van inkomsten. In Venezuela, het land met de grootste aantoonbare oliereserves ter wereld, is de brandstof al generaties vrijwel gratis, omgerekend nog geen 0,01 dollar per liter. De prijs in Brazilië, op slechts vijf minuten van Santa Elena, ligt gemiddeld rond de 1,10 dollar per liter.

„Ik ben eigenlijk kleuterleidster en mijn echtgenoot is taxichauffeur maar zonder de verkoop van benzine aan de Brazilianen zouden we niet kunnen overleven in deze economische crisis in ons land”, zegt ze. Een paar keer per week rijdt haar man de grens over met jerrycans vol benzine. Niet via de reguliere bewaakte grenspost, maar via een afgelegen hacienda, een boerderij, een paar kilometer verderop. „Het is illegaal, dat weet ik, maar we hebben geen keuze.”

De illegale benzinehandel is verboden, maar rondvraag leert dat heel veel inwoners van Santa Elena net als Olivero wel een ‘benzinelijntje’ hebben naar Brazilië. Ze gooien bijvoorbeeld hun tanks vol in Santa Elena, rijden door naar de Braziliaanse grensstad Pacaraima, hevelen daar de benzine over in colaflessen of jerrycans en verkopen het voor de benzineprijs in real aan Braziliaanse kopers.

„Ik rij straks met een volle tank van 40 liter naar de overkant. Daar werk ik samen met een Braziliaan. Hij koopt het van mij op en heeft een afzetmarkt tot aan Boa Vista, een grote stad drie uur rijden verderop. Er is op die route geen tankstation te bekennen, ze zijn compleet afhankelijk van onze brandstof”, zegt Eddy Salinas, die met zijn pick-up in een lange file bij een pompstation in Santa Elena staat tussen andere automobilisten die wachten om te tanken.

Lees ook: Een kop koffie kost in Venezuela nu meer dan een miljoen bolivar

Nu maatregelen tegen smokkel

Maar er dreigt een einde te komen aan de lucratieve benzinesmokkel in dit grensgebied. In een poging de crisis en hyperinflatie, die dit jaar kan oplopen tot 1 miljoen procent, te bestrijden heeft de Venezolaanse president Nicolás Maduro recentelijk een economisch herstelplan aangekondigd. Een van de maatregelen is het verhogen van de benzineprijzen naar internationale maatstaven. De subsidies op benzine kost de overheid nu op jaarbasis zo’n 10 miljard dollar. En door de omvangrijke illegale smokkel van benzine vanuit de Venezolaanse grensgebieden richting Colombia, Brazilië, Guyana en het Caraïbisch gebied, waaronder de koninkrijkseilanden Curaçao en Aruba, verliest Venezuela volgens Maduro jaarlijks 18 miljard dollar.

Dinsdag start de eerste fase van de prijsverhoging in 41 gemeenten aan de grens met Colombia. Daarna volgen alle andere grensgebieden en uiteindelijk wordt de verhoging landelijk ingevoerd. „We geven onze benzine niet gewoon gratis weg, we betalen er in feite voor om het over de balk te gooien”, zei president Maduro voordat hij vrijdag de datum van de verhoging live op Facebook bekendmaakte – zonder overigens het exacte bedrag van de verhoging te noemen.

Ook kleuterleidster Gleysy Olivero leeft van het smokkelen van benzine

‘Vaderlandskaart’

Het verhogen van de benzineprijs ligt hypergevoelig in Venezuela. De prijzen zijn al generaties lang zeer laag. In 1989 verhoogde de toenmalige president Carlos Andrés Pérez in het kader van een IMF-hulpplan de brandstofprijzen, maar dat liep uit op een volksopstand waarbij een paar honderd doden vielen. Bovendien, in een land waar mensen al nauwelijks eten kunnen betalen en het minimum salaris door de hyperinflatie maar een paar dollar per maand is, is zo’n verhoging funest.

Maduro stelde eerder wel dat bezitters van de zogeheten ‘vaderlandskaart’, een overheidskaart waarmee geregistreerde Venezolanen onder meer voedselsubsidie kunnen krijgen, nog wel in aanmerking kunnen komen voor de goedkope benzine. De oppositie noemt deze kaart, waar volgens de regering veertien miljoen Venezolanen gebruik van maken, een instrument om controle en chantage uit te oefenen.

Is er kans op veranderin in Venezuela? De vijf scenario’s voor het land

Hoewel nog niet duidelijk is wanneer in Santa Elena precies de brandstofprijs omhoog gaat, maakt Gleysy Olivero zich grote zorgen. „Ik heb al dagen buikpijn en slapeloze nachten. Hoe moeten wij straks overleven? Hoe rendabel is smokkel nog als de prijs verhoogd wordt? We hebben de Braziliaanse klanten en hun real nodig om boodschappen te doen aan de Braziliaanse kant, hier is niets te krijgen of het is onbetaalbaar. Bovendien, als de prijs naar internationale maatstaven wordt verhoogd, hoe in godsnaam betalen we onze eigen benzine dan?”, zegt ze .

Terwijl de avond valt, is vanaf het ‘heldenpark’ op de heuvels van Santa Elena te zien hoe het in de verte bij de grens ook vandaag weer vol staat met auto’s en Venezolanen die het land ontvluchten. Gids Jose Rojas laat een groepje Braziliaanse bezoekers het verwaarloosde park zien, met beelden van Venezolaanse helden tijdens de onafhankelijkheidsstrijd tegen de Spanjaarden.

„Hij brengt ons straks terug naar Brazilië, maar eerst gooit hij z’n tank vol met benzine die wij van hem over kopen aan de overkant”, zegt een van de Brazilianen.

    • Nina Jurna