Aanslag Amsterdam ‘om beledigen islam’

Verklaring OM De Afghaan S. is een terrorist, zegt het OM. Die verklaring leidt tot ongeloof onder kenners van islamitisch geïnspireerd terrorisme.

De politie onderzoekt de plek waar vrijdag op Amsterdam Centraal twee Amerikanen werden neergestoken door Jawed S.. Foto Remko de Waal/EPA

De 19-jarige Afghaan Jawed S., die vrijdag op station Amsterdam Centraal twee Amerikaanse toeristen neerstak, vindt dat „in Nederland de profeet Mohammed, de Koran, de islam en Allah veelvuldig worden beledigd”.

Dat heeft het Openbaar Ministerie maandagavond bekend gemaakt. Het OM baseert zich op verklaringen die S. de afgelopen dagen na zijn arrestatie heeft afgelegd.

Het maakte tevens bekend dat S. „psychologisch en psychiatrisch zal worden onderzocht” . De rechter-commissaris heeft de hechtenis van S. met veertien dagen verlengd. De Afghaan mag alleen contact hebben met zijn advocaat.

Lees ook: Waarom de aanslag op Amsterdam CS tot weinig onrust leidt

Het OM schrijft: „Uit de verklaringen die verdachte tot nu toe heeft afgelegd wordt duidelijk dat de man een terroristisch motief had bij het plegen van zijn daden en dat hij ook daarvoor naar Nederland is gekomen. Hij is van mening, zo blijkt uit zijn verklaringen, dat in Nederland ‘de profeet Mohammed, de Koran, de islam en Allah veelvuldig worden beledigd’. Hij noemt daarbij onder meer de heer Wilders, maar over de cartoonwedstrijd heeft hij niks gezegd. Er is tot nu toe geen enkele aanwijzing dat de verdachte met anderen zou hebben samengewerkt.”

Met de cartoonwedstrijd verwijst het OM naar het inmiddels afgeblazen voornemen van PVV-voorman Wilders om in het beveiligde deel van de Tweede Kamer een wedstrijd te houden in het afbeelden van de profeet Mohammed.

Het voornemen lokte felle protesten uit in Pakistan en Afghanistan. Wilders ontving honderden doodsbedreigingen. Vorige week werd in Den Haag een Pakistaan aangehouden die op Facebook had aangekondigd Wilders te zullen doden.

Na alle tumult trok Wilders zijn plan in. Naar eigen zeggen zag de PVV-leider van de wedstrijd af om andere Nederlanders niet in gevaar te brengen. Daarbij doelde hij onder meer op Nederlandse militairen die in Afghanistan actief zijn. Vorige week donderdag, een dag voor de gebeurtenissen op Amsterdam CS, riepen Afghaanse Talibaan op tot aanslagen op Nederlandse militairen naar aanleiding van het cartoon-plan van Wilders.

Lees ook hoe de aanslag op Amsterdam CS verliep: Politie is er in 20 seconden en schiet: ‘laat je handen zien’

Ongeloof bij terrorisme-experts

De verklaring van het OM over de terroristische motieven van S. leidt tot ongeloof onder kenners van islamitisch geïnspireerd terrorisme. Bart Schuurman promoveerde op de Hofstadgroep waarvan Mohammed B., de moordenaar van Theo van Gogh, deel uitmaakte. Hij zegt: „Als de aanslag van S. inderdaad terrorisme is, zoals het OM zegt, dan is het volledig mislukt terrorisme. Zelf denk ik eerder aan een groot mentaal probleem bij S.”

Bij islamitisch terrorisme gaat het om „extreem geweld als communicatie”, legt Schuurmans uit. „Via extreem geweld en met angstaanjagende boodschappen wordt iedereen gewaarschuwd niet de Profeet en de Koran te beledigen. Wie dat toch doet zal eenzelfde vreselijk lot treffen. Ook wordt duidelijk uitgelegd waarom het gebeurt. Die aanpak zag je terug bij de aanval van Mohammed B. op Theo van Gogh in 2004. Hetzelfde gebeurde bij de aanval op de redactie van Charlie Hebdo in Parijs in 2015.”

De werkwijze van Jawed S. in Amsterdam is echter totaal anders, aldus de kenner van gewelddadig jihadisme. „Daarbij is sprake van weliswaar ernstig, maar geen extreem geweld. S. heeft geen boodschap achtergelaten. Hij heeft ten tijde van zijn actie niets gezegd. Zijn slachtoffers lijken betrekkelijk willekeurig gekozen. Niemand heeft enig idee waar het om gaat bij S., en dus is er amper reactie op.”

De Afghaan beschikte over een verblijfsvergunning in Duitsland, en woonde in Rijnland-Palts, een westelijk gelegen deelstaat. S. was vorige week naar Amsterdam gereisd. De Duitse politie maakte zondag al bekend dat S. een „onopvallend” bestaan leidde. Er waren geen signalen van radicalisering waargenomen, aldus de Duitse politie.

In een tweet reageerde Wilders maandagavond op de verklaring van het OM. Hij schreef: „Moslimterroristen haten onze manier van leven en onze vrijheden. Ze beantwoorden islamkritiek met geweld. Zo ook deze Jawed S. Bijna wekelijks vinden in heel Europa dit soort gruwelijke steekpartijen plaats op onschuldige mensen.”

Nog in ziekenhuis

Het OM maakte maandag verder bekend dat de verdachte nog in het ziekenhuis ligt waar hij aan zijn verwondingen wordt behandeld. Hij werd na de steekpartij door de politie in zijn onderlichaam of benen geschoten. Ook de beide slachtoffers liggen nog in het ziekenhuis. Ze verkeren buiten levensgevaar.

    • Kees Versteegh