Verbouwing tot ambassade brengt schade toe aan rijksmonument

Monumentenzorg De Israëlische ambassade verhuist en de nieuwe plek wordt ingrijpend verbouwd – voor de veiligheid. Maar de villa is een rijksmonument.

Israël kocht het nieuwe ambassadegebouw in 2016 voor 4 miljoen euro van de staat. Foto Arthur Vahlenkamp www.profoto.biz

Op Plein 1813 in Den Haag, rondom het monument waarmee de stichting van het Koninkrijk der Nederlanden wordt herdacht, staan vier witte stadsvilla’s. Eén is de residentie van de Britse ambassadeur, schuin er tegenover woont zijn Pakistaanse collega. De derde, waar oud-minister Joseph Luns ooit woonde, is van een particulier.

De vierde villa staat al een tijdje leeg sinds de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid verhuisde. Daar komt nu de Israëlische ambassade. Israël kocht het huis – en het achterliggende kantoor – eind 2016 voor vier miljoen euro van het Rijksvastgoedbedrijf.

Die aankoop leidt nu, anderhalf jaar later, tot ophef. Niet omdat het om Israël gaat, wel omdat het rijksmonument grondig wordt verbouwd. De omgevingsvergunning ligt tot half september ter inzage bij de gemeente.

Daarin staat dat de bouwactiviteiten niet voldoen aan de regels voor monumenten. De Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed gaf een negatief advies, de welstandscommissie van de gemeente ook. De verbouwing, menen zij, brengt „onomkeerbare” schade toe aan het rijksmonument.

Foto Arthur Vahlenkamp - WWW.PROFOTO.BIZ

Monumenten ‘vogelvrij’ verklaard

Burgemeester en wethouders honoreren de aanvraag tóch. De gemeente wijst op het Verdrag van Wenen, dat „voorrang heeft op de belangen van monumentenzorg”. Dat internationale verdrag uit 1961 stelt dat ontvangende landen – Nederland in dit geval – medewerking moeten verlenen bij de vestiging van ambassadeurs. En die zijn vrij te kiezen waar ze willen zitten.

„Daarmee verklaar je alle monumenten vogelvrij”, zegt architect Peter Drijver, voorzitter van actiegroep SOS Den Haag die zegt op te komen voor „het behoud van de schoonheid” van de stad. Den Haag telt ruim honderd buitenlandse vertegenwoordigingen, waarvan sommige er al eeuwen zitten. „Tegenwoordig worden andere eisen gesteld dan in de tijd van de Republiek, toen de stadspaleizen aan het Lange Voorhout werden gebouwd.”

Want de reden voor de grondige verbouwing is dat de Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid wil dat er maatregelen worden genomen „ten behoeve van de veiligheid” van de ambassade. Die zijn geheim, maar duidelijk wordt uit de bouwaanvraag dat het om „zware” maatregelen gaat waarvoor parketvloeren, lambriseringen, stucwerk, ornamenten, plafonds en luiken worden verwijderd. Aan de muren wordt beton toegevoegd.

In de aanvraag staat dat „waardevolle historische onderdelen zoveel mogelijk worden teruggeplaatst”. Desondanks zegt de welstandscommissie: „De impact op het monument is te groot.” De Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed schrijft: „Uitvoering van het plan leidt tot onomkeerbaar verlies van belangwekkende onderdelen van het historische interieur en casco. [...] Vanuit een oogpunt van monumentenzorg bestaat geen reden voor een dergelijk grootschalige sloop.”

Oppositiepartijen in de gemeenteraad gaan vragen stellen. „Het kan toch niet zo zijn dat faciliteren betekent dat we de sloop van monumenten goedkeuren”, zegt Robert Barker van de Partij van de Dieren.

De Israëlische ambassadeur, Aviv Shir-On, zegt dat de ambassade zich bewust was van de monumentenstatus van de villa, maar dat „alle details aan de lokale autoriteiten zijn”.

    • Titia Ketelaar