Geliefd bij Rutte maar toch gestruikeld in Den Haag

Jeanine Hennis beleefde een bliksemcarrière in Brussel en Den Haag. Ze toonde zich een bekwame en behendige politica tot ze abrupt ten val kwam. Nu wordt ze VN-gezant in Irak.

Premier Mark Rutte bekijkt de telefoon van minister Jeanine Hennis-Plasschaert van Defensie tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen in de Tweede Kamer. Foto Martijn Beekman/ANP

Erg op haar plek leek ze niet meer in de Tweede Kamer. Het was dus niet zozeer de vraag óf Jeanine Hennis-Plasschaert (VVD) zou vertrekken, maar wanneer.

Haar vertrek kon echter niet op een slechter moment komen. Eerder deze week stapte Han ten Broeke op vanwege een verhouding in 2013 met een jongere fractiemedewerkster die hem van grensoverschrijdend seksueel gedrag betichtte. Nu óók Hennis weggaat, om VN-gezant in Irak te worden, verliest de VVD-fractie de twee meest ervaren krachten.

Toen ze acht jaar geleden arriveerde op het Binnenhof was Hennis direct een opvallende verschijning, met haar hoogblonde haar en tijgerprint laarzen tot boven de knie. De goedlachse flapuit, die met haar gezichtsuitdrukkingen iedere emotie verraadt, maakte zich al snel geliefd. Premier Rutte was dol op haar. Al snel gold ze als een van zijn vertrouwelingen en als zijn potentiële opvolger – als partijleider en mogelijk als premier.

Lees ook wat Hennis als haar belangrijkste taak in Irak ziet: ‘In Irak zal ik óók het belang van de Nederlandse kiezer dienen’

Jeanine Hennis-Plasschaert is geboren op 7 april 1973 in Heerlen. Haar vader was fiscalist, haar moeder directrice van een basisschool. Voordat ze in 2010 in de Tweede Kamer kwam, werkte ze zes jaar als volksvertegenwoordiger in Brussel in het Europees Parlement. Daar kreeg ze eens een staande ovatie omdat zij had weten te voorkomen dat de VS inzage kregen in de bankgegevens van Europese burgers. Tot 2004 was ze de politiek assistent van een Amsterdamse wethouder en daarvoor subsidieadviseur bij KPMG.

Miskramen

Als Kamerlid was Hennis behoorlijk openhartig. Haar woedende tweet nadat ze van de hulpbisschop van Roermond een brief tegen abortus had gekregen met een plastic foetus, lichtte ze nader toe door te vertellen dat ze zelf meerdere miskramen had gehad. De afzender van de brief realiseerde zich niet hoe pijnlijk dat voor haar was, bedoelde ze te zeggen. Maar het verhaal kreeg een vervelend vervolg toen de hoofdredacteur van het Katholiek Nieuwsblad zich in een open brief rechtstreeks tot Hennis richtte: ‘U bent dan wel nooit moeder geworden, maar u heeft als Kamerlid nu wel de mogelijkheid tienduizenden kinderen op de wereld te laten komen. Dat zou een hele mooie troost voor u kunnen zijn.’ De hoofdredacteur kwam zwaar onder vuur te liggen en Hennis twitterde dat ze een „harde les” had geleerd: „Geef nooit ’n beetje privé prijs om ’n reactie nader te duiden – wordt keihard misbruikt!!”

Eerste vrouw op Defensie

Jaren later werd Hennis voorgedragen als de eerste vrouwelijke minister van Defensie. Er werd verbaasd gereageerd, vooral omdat ze geen enkele bestuurlijke ervaring had. Waarop een typische Hennis-reactie volgde: „Voor iedere bewindspersoon geldt dat er altijd mensen zijn die hopen dat je struikelt. Daarvoor maakt het niet uit of je een piemeltje hebt of niet.”

Als minister werd Hennis een stuk voorzichtiger, en lette ze meer dan ooit op haar woorden. Zeker bij ingewikkelde onderwerpen verkrampte ze en sprak ze in jargon. Het duurde een tijd voor ze weer leek op wie ze was voor ze in het kabinet kwam – en voor ze de kritiek rond haar benoeming had gelogenstraft.

Lees ook het nieuwsbericht: VVD’er Jeanine Hennis gaat VN-missie leiden in Irak

Mortiergranaat

Hoewel ze uiteindelijk haar draai vond, kon ze als bewindspersoon niet de volle termijn uitzitten. In oktober 2017 trad ze af vanwege het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid over de dood van twee Nederlandse militairen in Mali in de zomer van 2016. De oorzaak was een mortiergranaat die vroegtijdig ontplofte. Een derde militair raakte zwaargewond. De conclusies in het rapport waren vernietigend: Defensie had de voortgang van missies voorrang gegeven boven de veiligheid van de eigen militairen. Hennis nam politieke verantwoordelijkheid en trad af voor de Tweede Kamer haar daartoe had kunnen dwingen. Ze koos wel de nette route: ze beantwoordde eerst vijf uur lang alle kritische vragen van het parlement.

Na haar ministerschap keerde ze terug in de Kamer. Een nieuwe post in kabinet-Rutte III kreeg ze niet, al was ze voor haar aftreden de gedoodverfde nieuwe minister van Buitenlandse Zaken. Rutte durfde het, met haar vertrek zo vers in het geheugen, niet aan, zo klonk het in Den Haag. Dat gold nog steeds toen partijgenoot Halbe Zijlstra, die de baan wel kreeg, al na enkele maanden moest aftreden vanwege zijn leugen over zijn aanwezigheid in de datsja van de Russische president Poetin. Hennis’ bliksemcarrière in de VVD leek tot stilstand gekomen. Sindsdien werd haar naam voortdurend in verband gebracht met openstaande vacatures, zoals het burgemeesterschap in Amsterdam. Nu is duidelijk dat Hennis toch kiest voor een vervolg van haar buitenlandavonturen.

    • Barbara Rijlaarsdam