Wetenschappers te afhankelijk van geldschieters

NRC-onderzoek Wetenschappers worden door geldgebrek te afhankelijk van externe opdrachten, zeggen ze in een peiling van NRC.

Illustratie Illustratie XF&M

Een meerderheid (62 procent) van 2651 wetenschappers die afgelopen mei aan een peiling van NRC meededen, vindt de groeiende afhankelijkheid van externe financiers voor onderzoek een slechte ontwikkeling. Ze moeten vaker onderzoeksvoorstellen schrijven voor subsidie-instellingen als NWO of onderzoek doen in opdracht van de overheid, bedrijven of maatschappelijke instellingen omdat er minder geld beschikbaar is van de universiteit zelf.

Van de wetenschappers die in opdracht werkten, had ruim een kwart (555 respondenten) weleens last van ongewenste beïnvloeding door de opdrachtgever van de overheid of het bedrijfsleven en in mindere mate door Europese of Nederlandse subsidie-instellingen als NWO.

Lees ook: De geldschieter wil wel zelf wat aan het onderzoek hebben

Het vaakst wilden externe financiers de opzet van het onderzoek veranderen of de resultaten aanpassen of onderzoeksresultaten in een persbericht of een samenvatting gunstiger voorstellen. Er werd ook wel aangedrongen om niet te publiceren dan wel de publicatie uit te stellen.

Meer dan de helft van de onderzoekers die onder druk stonden, kon het onderzoek toch voltooien en publiceren. Een kwart had het onderzoek aangepast aan de wensen van de opdrachtgever, vier procent had het onderzoek afgebroken en elf procent kon uiteindelijk niet publiceren.

Volgens de beroepscodes voor wetenschappers die zijn vastgelegd door de KNAW en de Vereniging van Universiteiten VSNU zijn wetenschappers verplicht om hun onderzoek te publiceren, ongeacht het resultaat.

Veel respondenten schreven niet te weten wat in de onderzoekscontracten was afgesproken. Slechts 1,3 procent van alle respondenten zei dat ze hun onderzoek om ideologische redenen niet konden doen. Dit komt overeen met de conclusie van een op verzoek van de Tweede Kamer gehouden KNAW-onderzoek dat er niet structureel sprake is van zelfcensuur en gebrek aan diversiteit.

Voor de peiling kregen 17.000 hoogleraren, UHD’s, universitair docenten en medewerkers van onderzoeksinstituten een uitnodiging op hun mailadres dat bekend is bij de Narcis-databank. Het Promovendi Netwerk Nederland verspreidde de vragenlijst onder de eigen leden. De wetenschappers die anoniem antwoordden, meldden hun functie en de instelling waar ze werkten.

Er is ook gesproken met ruim honderd wetenschappers die onder eigen naam meededen aan de enquête. Van de 2.651 respondenten deden 2.190 (83 procent) extern gefinancierd onderzoek. Er deden relatief veel onderzoekers van algemene universiteiten mee. De technische universiteiten waren ondervertegenwoordigd, behalve Wageningen Universiteit waarvan relatief veel wetenschappers reageerden.

Reacties naar wetenschaponderdruk@nrc.nl
    • Frank van Kolfschooten
    • Clara van de Wiel
    • Maarten Huygen