Sublieme overmoed

In een verhaal van Isaak Babel (Mijn eerste honorarium) las ik over een kroegbaas in Odessa die verblind was door voorzichtigheid. Verblind door voorzichtigheid is een uitdrukking die je niet vaak tegenkomt, maar ik zag een verband met mijn schakerij. Hoe vaak had ik niet kansen verzuimd door te grote voorzichtigheid. In de eerste jaren zie je de reële gevaren niet. Later wel, maar dan zie je ook imaginaire gevaren.

Over de partij hieronder kun je misschien zeggen: helderziend door roekeloosheid. Hij werd in St. Louis gespeeld in de laatste ronde van het toernooi om de Sinquefield Cup. Het was een toernooi met klassieke bedenktijd, vlak na het toernooi van rapidpartijen en blitzpartijen waarover ik twee weken geleden schreef. In het klassieke toernooi deed ook wereldkampioen Magnus Carlsen mee en iedereen verheugde zich op de confrontatie tussen hem en Fabiano Caruana, een voorproefje van hun match om het wereldkampioenschap in november. Het werd remise, nadat Carlsen een gewonnen stelling uit handen gaf.

Halverwege het toernooi had Levon Aronian een Russisch gezegde geciteerd: wie geen risico neemt, zal geen champagne drinken. Tegen Grisjtsjoek nam hij een risico dat volgens de computers aan de rand van de waanzin lag, maar hij liet zien dat een strijd tussen mensen anders kan gaan dan tussen computers. Hij won en werd gedeeld toernooiwinnaar met Carlsen en Caruana. Hij bestelde champagne van het merk Krug en citeerde de grote Deen Bent Larsen, die eens had gezegd: „Als je risico neemt zul je partijen winnen en partijen verliezen, maar je zult je de gewonnen partijen herinneren.”

Aronians roekeloosheid werd in de hand gewerkt door de tijdnood waarin Alexander Grisjtsjoek verkeerde. In de kritieke fase had die nog maar een kwartier op de klok en de vijftien zetten daarna waren buitengewoon moeilijk. Over zijn tijdnoodverslaving zei Grisjtsjoek eens: „Het is een ziekte waarvoor geen geneesmiddel bestaat.”

Levon Aronian - Alexander Grisjtsjoek, St. Louis 2018

1. d4 Pf6 2. Pf3 d6 3. g3 Pbd7 4. Lg2 e5 5. c4 c6 6. Pc3 e4 7. Ph4 d5 8. 0-0 Lb4 9. cxd5 cxd5 10. f3 Nu dacht Grisjtsjoek 42 minuten na. 10...Lxc3 11. bxc3 0-0 12. La3 Te8 13. Pf5 Pb6 14. Pd6 Pc4 Een kwaliteitsoffer. Na 15. Pxe8 Dxe8 16. Lc1 e3 zou zwart mooie compensatie hebben. 15. Pxc4 Hij gaat er niet op in. 15...dxc4 16. fxe4 Pxe4 17. Dc2 Dd5

Zie diagram

18. Txf7 Aronian laat een bom ontploffen, aangemoedigd doordat Grisjtsjoek nog maar een kwartier bedenktijd had. 18...Kxf7 19. Tf1+ Lf5 19...Kg8 is minder goed, want na 20. Lxe4 gaat 20...Dxe4 niet wegens 21. Dxe4 Txe4 22. Tf8 mat. 20. g4 g6 21. Dc1 Kg7 Beter was 21...Te6 en zonder zwarts tijdnood zou wit dan niet genoeg hebben voor het geofferde materiaal. 22. gxf5 gxf5 23. Lxe4 fxe4 24. Df4 h6 25. Dc7+ Alleen een computer kan de sterkste zet 25. Kf2 bedenken. 25...Kh8 Na 25...Kg6 zou zwart nog steeds beter staan. 26. Ld6 Een nieuwe aanvaller meldt zich. 26...Tg8+ 27. Kf2 Tg6 28. Le5+ Kg8 29. Ke3 Mooi gespeeld, maar nog steeds is de stelling onduidelijk. 29...Td8 Hij moest 29...Te8 doen. 30. De7 Opeens kan zwart geen kant meer uit. Na 30...Dd7 komt 31. Tf8+ en na 30...Tc8 wint wit met 31. Tf6. 30...b5 31. h4 a5 32. h5 Tg5 33. Tf6 Txe5 34. Tg6+ Zwart gaf op.

    • Hans Ree