Separatistenleider Zachartsjenko omgekomen door explosie

De premier van de zelfverklaarde Volksrepubliek Donetsk was een van de belangrijkste gezichten van de separatisten in Oost-Oekraïne.

De separatistenleider is vrijdag bij een explosie omgekomen. Foto Maxim Smeyev/Reuters

Aleksandr Zachartsjenko, de leider van de pro-Russische Volksrepubliek Donetsk in Oekraïne, is vrijdagavond omgekomen door een bomaanslag. Dat heeft de leiding van opstandige republiek inmiddels bevestigd.

De explosie vond plaats in restaurant ‘Separ’ (een afkorting van ‘separatist’), in het centrum van Donetsk, rond 17.30 uur lokale tijd. Tenminste drie omstanders raakten gewond. Een van hen is volgens Russische media de minister van Belastingen Aleksandr Timofejev, die wordt beschouwd als de tweede man binnen de zelfverklaarde volksrepubliek.

Volgens een bron van het Russische persbureau Ria Novosti liep Zachartsjenko een zware hoofdwond op als gevolg de explosie. ,,Een dergelijke verwonding is niet te overleven’’, aldus de bron.

‘Hoogste staat van paraatheid’

Volgens de autoriteiten in Donetsk zijn meteen na de aanslag enkele verdachten aangehouden, zo meldde een anonieme bron aan het Russische persbureau Interfax. Volgens de bron gaat het om ,,Oekraïense saboteurs’’ en ,,andere betrokkenen’’. De verdachten zouden zijn aangehouden in een auto.

Zowel de strijdkrachten als de politie zijn in de hoogste staat van paraatheid gebracht, zo melden de autoriteiten in Donetsk. Een correspondent van het Russische persbureau Ria Novosti meldt echter dat het rustig is in Donetsk en dat er geen militaire eenheden op straat te zien zijn.

De autoriteiten hebben laten weten dat premier Dmitri Trapeznikov de taken van Zachartsjenko voorlopig overneemt.

Zowel de autoriteiten in Donetsk als in Moskou legden de schuld van de aanslag meteen bij de Oekraïense regering. Volgens Maria Zacharova, woordvoerder van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken, is er ,,reden om aan te nemen dat het regime in Kiev achter deze moord zit’’. ,,Kiev heeft al eerder dergelijke liquidatiepraktijken’’ gebruikt, zo schreef Zacharova op haar pagina op Instagram.

De Russische president Vladimir Poetin sprak in een verklaring van een ,,lage misdaad’’ en noemde Zachartsjenko ,,een echte volksleider, een patriot van de Donbas’’. Poetin zei er op te rekenen dat de daders van de aanslag worden bestraft.

Aleksandr Kazakov, een adviseur van Zachartsjenko, sprak van een ,,terroristische daad, gericht op de destabilisatie van de toestand in de republiek’’. Volgens Kazakov is de aanslag ,,uitgevoerd door de geheime diensten van Oekraïne die onder controle staan van de geheime diensten van de VS’’.

Kiev wijst iedere verantwoordelijkheid echter af. Volgens Igor Goeskov, chef-staf van de Oekraïense geheime dienst SBOe, is de aanslag waarschijnlijk het gevolg van een intern conflict binnen de Volksrepubliek Donetsk of het werk van de Russische geheime dienst.

Rusland wijst naar Kiev

Maria Zacharova, de woordvoerder van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken, legde vanavond meteen de schuld bij de Oekraïense regering. ,,Er is reden om aan te nemen dat achter deze moord het regime in Kiev zit, dat al verschillende malen dergelijke liquidatiepraktijken heeft gebruikt tegen andersdenkenden en ongewensten’’, schreef Zacharova op haar Instagrampagina.

En vertegenwoordiger van de Oekraïense veiligheidsdienst SBOe, wees die suggestie van de hand. Volgens Chef-Staf Igor Goeskov is de aanslag waarschijnlijk het gevolg van een intern conflict binnen de Volksrepubliek Donetsk of het werk van de Russische geheime dienst. ,,Wij hebben reden om aan te nemen dat de dood van Zachartsjenko het gevolg kan zijn van interne criminele conflicten onder de strijders, in de eerste plaats over de verdeling van business. Maar wij sluiten een aanslag van de Russische geheime diensten om deze verfoeilijke persoon uit de weg te ruimen niet uit.’’ Volgens Goeskov was Zachartsjenko een sta-in-de-weg geworden voor Moskou.

Zowel in de Volksrepubliek Donetsk als het naburige separtistenrepubliekje Loehansk worden regelmatig aanslagen gepleegd. Verschillende vooraanstaande commandanten lieten daarbij het leven. Vorig jaar werd de toenmalige leider van Loehansk, Igor Plotnitski, afgezet tijdens een putsch.

Gekozen leider sinds 2014

Aleksandr Vladimirovitsj Zachartsjenko (1976) was de gekozen leider van de Volksrepubliek Donetsk. De voormalige elektricien nam in het voorjaar van 2014 deel aan de bestorming van het Provinciehuis van Donetsk en werd al snel een prominente commandant van de separatisten. In augustus 2014 werd hij voor het eerst aangesteld als politiek leider, na een omwenteling waarin de Rus Aleksandr Borodaj het veld moest ruimen.

In augustus van dat jaar werd er een aanslag op hem gepleegd, maar Zachartsjenko raakte niet gewond. In het najaar werd hij bij lokale verkiezingen gekozen als ‘hoofd’ van de republiek. Begin 2015 raakte hij gewond bij gevechten rond het plaatsje Debaltseve, en liep hij lange tijd met krukken. Zacharstjenko’s termijn zou aflopen in november van dit jaar. Hij had laten weten zich opnieuw verkiesbaar te willen stellen.

De ‘Volksrepubliek Donetsk’ scheidde zich samen met de ‘Volksrepubliek Loehansk’ af van Oekraïne in het voorjaar van 2014. Bij de burgeroorlog die daarop volgde zijn al meer dan 10.000 doden gevallen. Zachartsjenko tekende samen met de leider van Loehansk Igor Plotniski in 2015 de akkoorden van Minsk, die echter geen einde konden maken aan het confict in het oosten van Oekraïne.

Na het neerhalen van vlucht MH17 werd hij door zowel de VS als de EU op de sanctielijst gezet. Oekraïne zocht hem wegens het ‘oprichten van een terroristische organisatie’.

    • Steven Derix