Russische Sinatra zong voor Stalin en was Poetins oorlogshitser

Josif Kobzon

Beroemde zanger verkocht in de Sovjetjaren miljoenen platen. De laatste jaren ontpopte de vriend van Poetin zich tot fel patriot.

Kobzon in 2014 in de Doema. Foto Reuters

Hij werd de ‘Sovjet-Sinatra’ genoemd, zong als kind voor Stalin, steunde Poetin en belandde als oorlogshitser op een westerse sanctielijst. Donderdag overleed de beroemde zanger Josif Kobzon op 80-jarige leeftijd in Moskou.

Kobzon was een van de kleurrijkste en meest omstreden leden van het Russische culturele establishment. Hij werd 1937 in Oekraïne geboren in een Joodse familie en trad als lid van een kinderkoor ooit voor Stalin op. Kobzon werd beroemd met Cuba, mijn liefde – een lofzang op de Cubaanse communisten. In zijn gloriejaren trok de zanger met zijn diepe bariton volle zalen met uitbundige en intieme ballade’s die het communisme verheerlijkten. In een tijd van strenge censuur verkocht hij tientallen miljoenen platen.

De politieke omwenteling in de jaren 90 wist Kobzon goed te doorstaan. Al tijdens de perestrojka ging de zanger, die ook qua uiterlijk in het oog sprong met zijn toupet en zware make-up, in zaken en werd hij politiek actief. In de VS en in Europa werd hij verdacht van betrokkenheid bij maffiapraktijken. Volgens de FBI was hij zelfs hoofd van een criminele organisatie die zich toelegde op afpersing, drugs- en wapenhandel. Hij kreeg geen visum voor een afscheidsconcert. Een Zwitsers hof bevroor in 2003 750.000 dollar op zijn rekeningen op verdenking van witwassen.

De laatste jaren trok Kobzon als Doemalid en vriend van Poetin de aandacht met felle uithalen naar het Westen en steun aan de Russische interventie in Oost-Oekraïne. Hij belandde op de westerse sanctielijst, trad op voor Russische troepen in de Donbas en Syrië en bediende zich van felle anti-Amerikaanse retoriek. In Rusland wilde hij buitenlandse muziek aan banden leggen.

Al in 2005 werd bij hem prostaatkanker geconstateerd. Toen hij zich in 2015 buiten Rusland wilde laten behandelen, kwam hij onder vuur te liggen. Eerder had hij Russische patiënten die behandeling zochten in het buitenland beschuldigd van ‘onpattriotisch’ gedrag. Hij trok zich weinig aan van die kritiek en zei desnoods Poetin te vragen om medische hulp over de grens te regelen. Hij overleed in een Moskouse kliniek. Een commissie voor monumentale kunst denkt na, aldus een woordvoerder, over manieren om de Russische volksheld ‘te vereeuwigen’.

    • Eva Cukier