RUG schoof met publiek geld voor financiering Chinese campus

De Groningse universiteit zette met boekhoudkundige trucs publiek geld om naar privaat geld om expansieplannen naar Yantai te bekostigen, stelt studentenbeweging DAG.

Een van de universiteitsgebouwen van de RUG. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) heeft haar plannen voor een campus in het Chinese Yantai indirect bekostigd met publiek geld. Dit ging expliciet in tegen de wens van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), schrijft de Groningse studentenbeweging DAG na eigen onderzoek. De universiteit stelt dat er geen sprake is van financiering met publiek geld.

De RUG lanceerde in 2015 een plan om in samenwerking met de Universiteit van Beijing in Yantai onderwijs te gaan verzorgen voor 10.000 Chinese studenten. Die zouden zo een Groningse universitaire titel kunnen behalen zonder ooit in Nederland te zijn geweest. Begin dit jaar werd het plan afgeblazen toen er te weinig steun bleek vanuit de Universiteitsraad vanwege zorgen over de academische vrijheid in China en de financiële risico’s verbonden aan het project. De RUG had toen al wel voor 2,8 miljoen euro geïnvesteerd.

Na Kamervragen over de Chinese plannen schreef toenmalig minister Jet Bussemaker (OCW, PvdA) in 2017 dat de universiteit de opleiding “moet financieren uit private middelen” en dat dat “evenzeer geldt voor investeringen in de voorbereidende fase”. Uit onderzoek van DAG blijkt echter dat de universiteit een aantal boekhoudkundige trucs inzette om publiek geld om te zetten naar privaat geld. Zo werd in de jaarrekening 2015 een bedrag van 950.000 euro uit drie voorgaande jaren als privaat geclassificeerd. Daarnaast verkocht de universiteit een dochterbedrijf aan de RUG Houdstermaatschappij, waarvan het college van bestuur al 100 procent eigenaar was.

Inspectie zet vraagtekens

De Onderwijsinspectie zette hier grote vraagtekens bij en noemde dit “laveren tussen de klippen door”, zo blijkt uit documentatie die de studentenbeweging via de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) verkreeg. “Als gelden eenmaal zijn geclassificeerd als publiek, dan kunnen ze een tijdje later niet worden overgeboekt en van kleur verschieten naar privaat”, schrijft de inspectie.

Of sprake is van illegaal handelen is onduidelijk. Een PwC-accountant die de jaarrekening moet controleren stelt dat de bedragen die uit eigen vermogen van publiek naar privaat zijn geclassificeerd vallen onder de eigen controle- en rapportagegrens. De inspectie noemt dit argument “niet echt sterk”.

De universiteit zelf stelt in een verklaring dat er “geen verboden handelingen” hebben plaatsgevonden. “De RUG heeft altijd binnen geldende richtlijnen hiervoor gehandeld, en conform deze richtlijnen werden vanaf 2015 naast de publieke inkomsten ook de private inkomsten verantwoord in de jaarrekening. Zo werd zichtbaar welke voorbereidingskosten van Yantai verantwoord konden worden met private middelen”, stelt het College. De universiteit verwijst daarbij naar een verklaring van de inspectie die in 2017 zei “dat de aanloopkosten tot en met 2017 zijn, respectievelijk zullen worden gefinancierd uit private middelen van de RUG.”

Het punt van DAG is echter dat er al daarvoor met publieke middelen is geschoven. Dat de uiteindelijke uitgaven met als privaat geclassificeerd geld zijn gedaan, doet daar verder niets aan af. In het geval van het verkopen van de dochteronderneming aan de eigen houdstermaatschappij is volgens de universiteit “sprake […] van een neutrale handeling” omdat beide partijen “volledig eigendom zijn van de universiteit”.

Plan nog niet volledig van de baan

Overigens is het China-plan nog niet volledig van de baan. Volgens het FD werken er nog altijd acht medewerkers van de universiteit aan enige vorm van samenwerking. Het gaat echter niet meer om het aanbieden van ‘transnationaal onderwijs’ maar aan een lichte variant. Daarbij zouden bijvoorbeeld Chinese studenten drie jaar in eigen land studeren en één jaar in Nederland om alsnog in aanmerking te komen voor een Groningse universitaire titel. Het werken aan een alternatief plan zou volgens de krant dit jaar nog eens 800.000 euro kosten aan medewerkerssalarissen.

    • Jorg Leijten