Opinie

    • Rens Bod
    • Ingrid Robeyns

Pleeg niet langer roofbouw op onze universiteiten

Steun ons protest tegen bezuinigingen op het wetenschappelijk onderwijs met het dragen van een rood vierkantje, vraagt de actiegroep .

Vandaag dragen wij, net als vele collega’s bij de opening van het academische jaar, een rood vierkantje op onze toga. Het is een internationaal symbool en komt uit Québec. Canadese studenten, wetenschappers en docenten gebruikten het om aan te geven dat het water hun aan de lippen staat: „carrément dans le rouge”.

Het rode vierkantje is eerder gebruikt aan de Universiteit van Amsterdam tijdens de Maagdenhuisbezetting in 2015, maar de landelijke actiegroep WOinActie heeft het symbool in zijn oorspronkelijke betekenis hersteld: als aanklacht tegen teruglopende overheidsfinanciering van de universiteiten. WOinActie wil studenten, universitaire medewerkers, en bestuurders verenigen achter twee eisen aan de politiek.

Ten eerste: afschaffing van de zogeheten doelmatigheidskorting – een korting van tientallen miljoenen bij het primair, voortgezet en wetenschappelijk onderwijs als gevolg van eerdere tekorten op de onderwijsbegroting – die in het regeerakkoord werd aangekondigd.

Ten tweede: herstel van de overheidsbijdrage naar het niveau van 2000; een extra investering van zo’n 1,15 miljard per jaar in de universiteiten. Als er op Prinsjesdag geen uitzicht op financieel herstel is, volgen acties. Die worden nu voorbereid.

Wat is precies het probleem? Sinds 2000 is het aantal studenten aan Nederlandse universiteiten met 68 procent toegenomen, maar is de rijksbijdrage per student met 25 procent gedaald. En dat terwijl andere landen, zoals China en Duitsland, steeds meer investeren in wetenschappelijk onderwijs.

Nederlandse universiteiten blijven overigens nog steeds hoog op internationale rankings scoren. En uit een Europese vergelijking blijkt ook dat ze overheidsgelden voor wetenschap het meest efficiënt besteden.

Structureel overwerken

Maar bij teruglopende overheidsfinanciering kan dit alleen doordat universitaire medewerkers structureel massaal overwerken om tekorten te compenseren. Docenten proberen de excessieve werklast in het onderwijs op te vangen door werkzaamheden voor onderwijs in hun onderzoekstijd te doen. Onderzoek gebeurt dan maar ’s avonds of in het weekend.

Dit is roofbouw; zo’n 70 procent van de universitaire docenten en hoogleraren geeft aan dat de werkdruk (veel) te hoog is. Uit de studie Drijfveren van Onderzoekers van het Rathenau Instituut blijkt dat universitaire docenten en hoogleraren gemiddeld tussen de 30 en 45 procent overwerken. Tegelijkertijd staan er heel wat gepromoveerden te trappelen om een docentenbaan: het werk is er wel, maar de banen niet. Ook de studenten merken de gevolgen. Colleges worden in grotere groepen gegeven, de kwaliteit van het onderwijs staat onder druk en er is minder tijd voor begeleiding.

Lees ook: Was de universiteit maar een bedrijf

De leerkrachten van het primair onderwijs hebben het voorbije schooljaar aangetoond dat actievoeren effect kan hebben. Het wetenschappelijk onderwijs heeft ook een financieel herstel nodig, zodat universitaire medewerkers hun taken kunnen blijven uitvoeren op hoog niveau. Daarom roept WOinActie alle studenten, medewerkers en bestuurders op om het rode vierkantje te dragen als teken van protest, en zich aan te sluiten bij andere protestacties die dit academische jaar zullen volgen.

    • Rens Bod
    • Ingrid Robeyns