Als choreograaf was hij een van de grondleggers van de moderne dans

Paul Taylor 1930-2018 Met zijn minimalistische moderne dans behoorde de Amerikaan Paul Taylor sinds de jaren zestig tot de wereldtop.

Paul Taylor in zijn appartement in New York op 8 januari 1969. Foto John Lent

Acht elegante dansers, opgesteld in twee rijen van vier staan voor een groot, effen grijsblauw decor. Op de noten van Bachs Vioolconcert Nr.2 in E groot beginnen ze haast te zweven door de ruimte. Paul Taylor creëerde met Esplanade (1975) een expressionistisch-minimalistische choreografie. Het is het bekendste meesterwerk van de Amerikaanse choreograaf. De link naar de traditionele schoonheid van het ballet was nooit ver weg in zijn creaties. Geen ruige danspassen, maar herhaalde patronen en finesse in alledaagse pasjes vormden zijn handelsmerk.

Paul Taylor is woensdag op 88-jarige leeftijd in een ziekenhuis in Manhattan overleden na nierfalen. Samen met onder meer Merce Cunningham en Martha Graham stond Taylor (1930-2018) aan de wieg van de ‘modern dance’, een stroming die vanaf de jaren zestig een evenwicht vond tussen hedendaagse en klassieke dans.

Taylors nauwe samenwerking met de Amerikaanse pop-artkunstenaar Robert Rauschenberg, met schilder Alex Katz en met de minimalistische componist John Cage, had een onmiskenbare invloed op zijn baanbrekende, esthetische choreografieën. Belangrijke werken van Taylor zijn Aureole (1962) op een compositie van Händel en vaak uitgevoerd door superster Rudolf Nureyev, Private Domain (1969) en Arden Court (1981).

Na zijn dansopleiding aan de New Yorkse Julliard School sloot hij zich aan bij de Martha Graham Dance Company, waar hij zeven jaar solist zou zijn. Hij verwierf vooral faam, omdat hij zijn eigen stijl creëerde: in het vakgebied werd dat idiosyncratisch genoemd. Zelf zei hij daarover: „Ik probeer altijd uit te munten en dingen te doen die niet passen in een ‘stijl’.”

Paul Taylor stond in Amerika aan de wieg van de moderne dans, een evenwicht tussen klassieke en hedendaagse dans.

Foto Carl van Vechten

Zijn choreografieën zijn geworteld in het radicale ‘experimentalisme’ van de jaren vijftig. „Moderne dans is net als ballet, maar dan lelijker”, zei hij ooit in een interview. Zijn dansgezelschap, de Paul Taylor Dance Company, dat hij oprichtte in 1954, bracht veel illustere dansers en choreografen voort, onder wie Pina Bausch, David Parsons en Twyla Tharp.

Ook de Nederlandse danseres Bettie de Jong werkte van 1962 tot 1985 bij de Paul Taylor Dance Company. Ze was jarenlang zijn rechterhand en favoriete danspartner. Taylor schreef 24 van zijn 135 choreografieën voor haar.

Paul Taylor was een icoon en behoorde tot de laatste nog levende leden van de derde generatie van Amerikaanse moderne dansers. In 1992 won hij een Emmy Award voor de televisieregistratie van zijn ballet Speaking in Tongues.

In mei dit jaar werd Michael Novak benoemd als zijn opvolger bij de Paul Taylor Dance Company. „Paul Taylor was een van ’s werelds grootste dansmakers”, zegt Novak via een mededeling op de website van het gezelschap. „Zijn overlijden wordt niet alleen betreurd door wie met hem werkte, maar ook door iedereen van wie de geest is beïnvloed door zijn volstrekt originele kunst.”

    • Marthe Saelens