Vertrek Ten Broeke weer domper VVD

Integriteit Met het ervaren Tweede Kamerlid, dat opstapt vanwege een verhouding, vertrekt opnieuw een liberaal vanwege een integriteitskwestie.

Fractievoorzitter Klaas Dijkhoff (VVD) reageert op het vertrek van VVD-kamerlid Han ten Broeke. Foto Bart Maat/ANP

Het meest ervaren Tweede Kamerlid van de VVD, Han ten Broeke, stapt op na het uitkomen van „een ongelijkwaardige relatie” met een fractiemedewerkster. Het vertrek van het prominente Kamerlid is een nieuwe domper voor de VVD. Eerder deze zomer kwam minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken) in binnen- en buitenland onder vuur te liggen na controversiële uitspraken over de multiculturele samenleving. En dan is er nog het opstandige Kamerlid Wybren van Haga. De vastgoedeigenaar vormt een probleem voor de coalitie, omdat hij zou dreigen met afsplitsing.

Ten Broeke stapt op vanwege onthullingen in HP/De Tijd over een verhouding die hij vijf jaar geleden had met een fractiemedewerkster van de VVD. Zij beschuldigde hem destijds van grensoverschrijdend seksueel gedrag en overwoog aangifte te doen. Uiteindelijk zag zij hiervan af en sloten zij en Ten Broeke een juridische overeenkomst waarin zij afspraken de kwestie te laten rusten en erover te zwijgen.

Meerdere mensen waren hiervan op de hoogte: de medewerkster vertelde het aan Kamerlid Matthijs Huizing, die fractievoorzitter Halbe Zijlstra inlichtte. Uiteindelijk liet Zijlstra een integriteitsonderzoek uitvoeren, zonder hier ruchtbaarheid aan te geven. De uitkomsten van het onderzoek zijn nooit openbaar gemaakt. Hoewel de partijtop dit moet hebben geweten, bleef het vijf jaar stil. Erg zwaar rekende de partijtop Ten Broeke de beschuldigingen kennelijk niet aan.

Medewerkster heeft andere lezing

Na de publicatie in HP/De Tijd doorbrak Ten Broeke donderdag zijn stilzwijgen. In een verklaring geeft hij toe dat hij in 2013 „een kortstondige en intieme relatie” had met de vrouw, maar hij beklemtoont dat er „niets onoorbaars” is gebeurd. Hij erkent wel dat het een „ongelijkwaardige relatie” was. „Niet in de zin van macht of gezag, maar wel gezien het feit dat ik Kamerlid was en zij een medewerkster van midden twintig. Als ik daar nu op terugkijk, had ik mijzelf dat nooit mogen toestaan. Het was niet oké, had niet mogen gebeuren en zal nooit meer gebeuren.”

De medewerkster ontkent ook nu weer dat het ging om een relatie: in een verklaring die zij donderdag verstuurde zegt ze dat het verhaal van Ten Broeke „haaks” staat op haar lezing. Dat vindt ze „kwetsend en verdrietig”, maar ze wil niet inhoudelijk reageren.

Van de VVD-fractie zit buitenlandspecialist Han ten Broeke (49) met bijna 4.300 dagen veruit het langst in de Tweede Kamer. Zijn naam werd vaak genoemd voor een post in het kabinet. In haar boek schreef het voormalige VVD-Kamerlid Ybeltje Berckmoes vorig jaar dat het gerucht ging dat Ten Broeke geen minister werd „omdat er in het verleden ‘iets’ was voorgevallen”. Geruchten hierover gingen al veel langer rond op het Binnenhof. Ten Broeke zegt nu dat Halbe Zijlstra bij het verdelen van de ministersposten voorging, en dat een „medisch traject” hem daarna – toen Zijlstra moest aftreden – dwarszat. „Ik kon simpelweg geen minister worden.” Ten Broeke was eerder dit jaar enige tijd afwezig vanwege een medische behandeling.

‘Fnuikend voor het beeld’

De affaire-Ten Broeke is pijnlijk voor de VVD. Met Ten Broeke vertrekt opnieuw een liberaal wegens een integriteitskwestie. Vorig jaar legde partijvoorzitter Henry Keizer zijn functie neer, hij wordt verdacht van oplichting en valsheid in geschrifte. Eerder stapte Kamerlid Mark Verheijen op na berichten over zijn declaratiegedrag. „Fnuikend voor het beeld”, constateerde fractievoorzitter Klaas Dijkhoff donderdag dan ook. Ondanks het besluit van Ten Broeke om – „met pijn in het hart” – af te treden, kan deze kwestie ook premier Rutte in verlegenheid brengen. Want wat wist de partijleider van de VVD hiervan? Hoe kan het dat Ten Broeke nog jarenlang kon aanblijven als Kamerlid? En hoe kon Ten Broeke in 2014, een jaar na de affaire, campagneleider worden voor de VVD bij de Europese verkiezingen?

Dijkhoff liet donderdag voor de camera’s weten dat híj een relatie tussen een Kamerlid en een fractiemedewerker nooit zou accepteren. Toch stelt hij dat de fractieleiding vijf jaar geleden „zorgvuldig” heeft gehandeld. Het is niet aan hem, zei Dijkhoff, om „afgedane zaken” opnieuw te beoordelen.

Naar aanleiding van de #MeToo-discussies wilde Kamervoorzitter Khadija Arib eerder dit jaar een onderzoek doen onder fractiemedewerkers naar ongewenste omgangsvormen en seksuele intimidatie. Dit kwam er uiteindelijk niet, na verzet van onder meer VVD, PVV en SP.

    • Barbara Rijlaarsdam