Concurrerende atlassen? Dan helemaal geen atlas meer bij het centraal examen

De Grote Bosatlas en de in 2017 goedgekeurde Alcarta.

Havo-leerlingen mogen vanaf 2020 geen atlas meer gebruiken bij het centrale eindexamen. Een jaar later geldt dit ook voor vwo-leerlingen, zo maakte het College voor Toetsing en Examens (CvTE) deze week bekend.

Reden is niet dat het kaartenboek niet langer voldoet, maar juist dat er sinds kort twee atlassen zijn voor het onderwijs: naast De Grote Bosatlas van uitgever Noordhoff is sinds eind 2017 ook de Alcarta van concurrent ThiemeMeulenhoff goedgekeurd.

Beide voldoen aan de eisen voor goed aardrijkskundeonderwijs, maar verschillen op detailniveau. Die verschillen plaatsten het CvTE voor een probleem, want bij het eindexamen mogen de gebruikers van de ene atlas niet in het voordeel zijn ten opzichte van leerlingen met de andere atlas.

Uit een vergelijkend onderzoek bleek dat dit lastig was: bij een vraag over kaartlezen gaf de Bosatlas-groep een verkeerd antwoord doordat de kleuren van de legenda op elkaar leken. Leerlingen met de Alcarta beantwoordden een andere vraag incompleet doordat er geen boven- en ondergrens stonden op een kaart.

De conclusie was dat er geen centraal examen kan worden opgesteld waarbij de verschillen helemaal worden weggenomen. Daarom is er volgens het CvTE geen andere oplossing dan de atlassen helemaal af te schaffen.

Het Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap (KNAG) is ontstemd over het atlasverbod. „Het is voor iedere burger van groot belang om kaarten te kunnen begrijpen en gebruiken”, staat in een verklaring. „De toepassingen van (digitale) kaarten groeit via Google Earth, remote sensing en het gebruik van drones, 3D visualisaties, augmentend reality en in gaming. Ook in het nieuws verschijnen voortdurend kaarten.”

Het KNAG stelt dat de introductie van de Alcarta alleen maar pleit voor méér gebruik van atlassen in het onderwijs. „De atlas speelt een grote rol in het leren omgaan met kaarten en is een rijke bron aan informatie. Een goede atlas is en blijft onmisbaar.”

    • Sjoerd Klumpenaar