Als vrouw beenhaar hebben, is altijd een statement (ook als je dat niet wilt)

Beenhaar Het zou onhygiënisch, lelijk en vies zijn: beenhaar. Maar de tijd dat vrouwenbenen „zo glad als je gezicht” moesten zijn, lijkt bijna voorbij.

Illustraties Marike Knaapen

De foto die Leandra Medine afgelopen juli op Instagram plaatste, draaide eigenlijk om de muiltjes met luipaardprint en kleurrijke enkelbandjes die ze droeg. Maar de bijna 700.000 volgers van Medine, oprichter van modesite Man Repeller, hadden alleen oog voor de zwarte haren op haar schenen. „Omg get a waxing”, schreef @Egginkyoto in een van de 324 reacties. @Vnnfscbm hield het bij drie kotsende emoji’s.

Een dag later deelde Medina een nieuwe „shoefie.” Nu met geschoren kuiten en uitleg: „Ik probeerde geen statement te maken met mijn lichaamshaar, maar ben gewoon lui. Om eerlijk te zijn ga ik liever geschoren door het leven, maar ik heb nu eenmaal vaak andere prioriteiten.” Haar tweeling van een paar maanden oud bijvoorbeeld.

Dat de foto ophef veroorzaakte is begrijpelijk: vrouwen met beenhaar zijn een zeldzaamheid. Als je de media moet geloven hebben vrouwen op geen enkele andere plek dan hun hoofd haar. Zelfs in reclames voor scheermesjes en andere haarverwijderingsproducten is geen stoppel te bekennen. Medine trekt met Man Repeller wel vaker schoonheidsnormen in twijfel, maar is daarmee een uitzondering. Vrijwel alle andere mode-influencers online gaan superglad door het leven.

De foto van Leandra Medines benen.

Highlow not to be confused with hello but that too

Een bericht gedeeld door Leandra (Medine) Cohen (@leandramcohen) op

Toch is haarloze huid terrein aan het verliezen. Volgens de Britse marktonderzoeker Mintel schoor in 2016 nog 85 procent van jonge vrouwen (16-24 jaar) de benen, terwijl dat drie jaar eerder 92 procent was. Oksels worden nog minder geschoren: dat percentage kelderde van 95 naar 77 procent. Met hashtags als #hairypitsclub en #bodyhairdontcare en Instagram-accounts als @Pitangels proberen jonge vrouwen – popster Miley Cyrus bijvoorbeeld – al een paar jaar okselhaar te normaliseren. De Amerikaanse Vogue noemde het vorig jaar „de ultieme blijk van zelfvertrouwen”.

Een foto van Instagram-account @pitangels.

Maar ook beenhaar wordt steeds zichtbaarder. Adidas lanceerde vorig jaar een campagne waarin model, fotograaf en muzikant Arvida Byström uit Zweden naast een grijze sneaker ook haar behoorlijk begroeide been aan een massapubliek toonde – dat leverde haar een inbox vol haatmail en verkrachtingsdreigementen op. De Amerikaanse fitnessblogger Morgan Mikenas publiceerde vorig jaar een inmiddels meer dan twee miljoen keer bekeken video waarin ze uitlegt dat ze haar lichaamshaar niet langer scheert. Sindsdien plaatst ze foto’s van haar afgetrainde lichaam, inclusief fikse beenvacht van voet tot bovenbeen. Veel radicaler dan de amper waar te nemen donshaartjes op de foto’s die popster Rihanna afgelopen mei op Instagram plaatste. Toch zorgden die meteen voor nieuwsberichten op de sites van onder meer Elle en Daily Mail. Ook Paris Jackson (de dochter van), de Amerikaanse actrice Bella Thorne en zangeres Jessica Simpson deelden de afgelopen tijd foto’s van hun harige benen.

Vrouwen scheren zich pas een eeuw

Het past bij de al een paar jaar aanhoudende obsessie met alles wat natuurlijk is. Of het nou om eten of beautyproducten gaat, au naturel scoort. Ook de jongste feministische golf helpt een handje mee en zorgt ervoor dat steeds meer vrouwen vraagtekens zetten bij heersende schoonheidsidealen.

Iedereen wil meteen weten wat ik ermee wil zeggen. Maar ik wíl er helemaal niks mee zeggen

Alma Mathijsen, schrijver

Westerse vrouwen scheren zich overigens pas een eeuw. Daarvoor was de mode zo bedekt dat been- of okselhaar het daglicht toch nooit zag. Maar het is vooral aan marketing te danken dat vrouwen aan het scheren zijn geslagen. In 1915 bracht Gillette het allereerste scheermes speciaal voor vrouwen op de markt, bedoeld voor oksels. In de bijbehorende advertenties werd vrouwen meegedeeld dat hun oksels voortaan „zo glad als je gezicht” moesten zijn. Dit voor een „hygiënisch resultaat” (gek genoeg wordt okselhaar bij mannen nooit als onhygiënisch bestempeld). De mesjes sloegen niet direct aan bij vrouwen, die scheren aanvankelijk als een activiteit voor mannen zagen. Toen de jurken en rokken in de jaren twintig korter werden, begonnen bedrijven van Gillette zich ook op beenharen te focussen. Tot de Tweede Wereldoorlog verstopte het merendeel van de Europese vrouwen hun harige benen nog onder dikke kousen, maar toen nylon en zijde tijdens de oorlog schaars werden, begonnen meer een meer vrouwen zich te scheren. In de jaren zestig – het decennium van de minirok – werden gladde benen definitief de norm.

Lees ook: Alleen de jaren 70 waren níet preuts

Schrijver Alma Mathijsen probeerde beenhaar vorig jaar een zomer lang uit een schreef erover in de Nederlandse editie van Vogue. Spoiler alert: het stuk eindigt met de aanschaf van een nieuw scheermesje. Want ook als ze er niet op zat te wachten, trokken haar behaarde benen de aandacht. „Elke blik bleef even steken op mijn been, waarna het hele oog plotseling in een andere richting bewoog om vervolgens nooit en te nimmer nogmaals naar mijn benen te kijken.”

Je kunt geen beenhaar hebben zonder dat het direct wordt opgevat als een statement, zegt Mathijsen nu. „Iedereen wil meteen weten wat ik ermee wil zeggen. Maar ik wíl er helemaal niks mee zeggen. Ik heb soms gewoon geen zin om me te ontharen. Het gaat bij mij namelijk altijd mis: van harsen krijg ik de vreselijkste uitslag en scheren loopt altijd uit op bloed.” In Mathijsens ideale wereld zou het wel of niet hebben van beenhaar helemaal geen issue zijn. „Het zou een simpele keuze moeten zijn. Net zoals het voor mannen een simpele keuze is om wel of niet een baard te nemen.”

Zover is het nog lang niet. De fans van Leandra Medine kan het niet snel genoeg gaan. Op Instagram vraagt @Yumiroot aan Medine: „Can you please make bikini line hair cool too? Please and thank you.”

    • Nathalie Wouters