Vanaf 2020 geen atlas meer bij aardrijkskunde-examens

Doordat de twee officieel toegestane atlassen kleine verschillen bevatten, is het niet mogelijk om bij het centraal eindexamen één toets te maken.

Scholieren van het Beatrix College in Tilburg beginnen aan het centraal eindexamen. Foto Bas Czerwinski / ANP

Havoleerlingen mogen vanaf 2020 geen atlas meer gebruiken bij het centrale eindexamen. Een jaar later geldt dit ook voor vwo-leerlingen, zo maakte het College voor Toetsing en Examens (CvTE) eerder deze week bekend. Reden voor het besluit is niet dat het kaartenboek niet langer voldoet, maar juist dat er sinds kort twee goedgekeurde uitgaves zijn die in het onderwijs worden gebruikt.

Naast de Grote Bosatlas van uitgever Noordhoff is sinds eind vorig jaar ook de Alcarta van ThiemeMeulenhoff goedgekeurd. Beide atlassen voldoen aan de eisen voor goed aardrijkskundeonderwijs, hoewel ze op detailniveau verschillen. Zo heeft de Alcarta bij vrijwel elke kaart een legenda, terwijl die bij de Bosatlas voorin staat. Ook verschillen de kleuren bij sommige kaarten.

Hoe verschillen de atlassen van elkaar? NRC-wetenschapsredacteur Gemma Venhuizen ging met de Alcarta langs haar voormalige aardrijkskundeleraar

Onderzoek naar verschillen

De verschillen tussen de atlassen plaatsen het CvTE voor een probleem, want bij het centraal eindexamen mogen leerlingen die de Grote Bosatlas gebruiken niet in het voordeel zijn ten opzichte van de Alcarta-gebruikers, en andersom.

In een vergelijkend onderzoek gaven de leerlingen verschillende antwoorden, afhankelijk van de atlas die ze gebruikten. Zo gaven bij een vraag over kaartlezen bij de Bosatlas-groep een verkeerd antwoord doordat de kleuren van de legenda op elkaar leken. Leerlingen die de Alcarta gebruiken, gaven op een andere vraag een incompleet antwoord doordat er geen boven- en ondergrens werden weergegeven op de kaart.

De conclusie is volgens het CvTE dat er geen centraal examen kan worden gemaakt waarbij de verschillen helemaal worden weggenomen. Ook het uitsluiten van één van de twee boeken is niet mogelijk. Daarom is er geen andere oplossing dan de atlas in de examenzaal helemaal af te schaffen.

‘Atlas is onmisbaar’

Het Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap (KNAG) reageert ontstemd op het verbod van de atlas. In een schriftelijke reactie betreurt het Genootschap de beslissing, en stelt het dat de introductie van de Alcarta alleen maar pleit voor meer gebruik van atlassen in het onderwijs. Ook moeten leerlingen een atlas blijven aanschaffen volgens het Genootschap:

De atlas speelt een grote rol in het leren omgaan met kaarten en is een rijke bron aan informatie. Een goede atlas is en blijft onmisbaar.

    • Sjoerd Klumpenaar