Waarom deed Theresa May niets tegen de apartheid?

Met het oog op Brexit zoekt Theresa May zakenvrienden in Afrika. Maar dan moet ze wel ongemakkelijke vragen beantwoorden: ,,waar was u eigenlijk tijdens de strijd tegen apartheid?’’

De Britse premier Theresa May danst met schoolkinderen in Kaapstad tijdens haar bezoek aan Zuid-Afrika. Foto AP

Met het oog op het vertrek uit de Europese Unie vond de Britse premier Theresa May het tijd om de banden met de voormalige koloniën in Afrika aan te halen. Dinsdag deed ze Zuid-Afrika aan, alvorens naar Nigeria en Kenia door te vliegen. In Kaapstad danste ze met schoolkinderen, en net voor ze op de boot stapte voor een kijkje in de gevangeniscel van wijlen president Nelson Mandela op Robbeneiland, een verplicht nummer voor regeringsleiders, deed ze snel nog een interview met Channel 4.

Aan de voet van de Tafelberg herinnerde journalist Michael Crick de Britse premier eraan dat ze al actief was in de politiek tijdens de jaren dat Nelson Mandela zijn 27 jaar durende gevangenisstraf uitzat. ,,Wat deed u om Nelson Mandela vrij te krijgen’’, vroeg Crick. Die vraag wilde May slim pareren met een wat-belangrijk-is-wat-het-Verenigd-Koninkrijk-deed. Maar voor die ontwijking had de journalist geen tijd. „Nee, wat deed u? Heeft u geprotesteerd? Werd u gearresteerd buiten de (Zuid-Afrikaanse, red) ambassade? Heeft u Zuid-Afrikaanse goederen geboycot? Heeft u iets gedaan.’’

Twitter avatar Channel4News Channel 4 News “I think you know full well I didn’t go on protests.” @Theresa_May is questioned by @MichaelLCrick about her stance on apartheid ahead of her visit to Robben Island, where Mandela was imprisoned. https://t.co/YLM6DiQQR1

Crick vroeg naar de bekende weg. „Ik denk dat u heel goed weet dat ik niets deed, Michael. Maar wat belangrijk is, is het werk dat het Verenigde Koninkrijk deed om steun te geven daar waar het nodig was’’, probeerde May. „Maar wacht u even, toendertijd geloofde (toenmalig) premier Margareth Thatcher dat Mandela een terrorist was. Was u een loyaal lid van de Conservatieve Partij? Dacht u er hetzelfde over’’, vroeg Crick.

Thatcher noemde Mandela nooit een terrorist, volgens een factcheck van The New Statesman. Maar ze keerde zich wel tegen een boycot van het apartheidsregime en beschuldigde Mandela’s partij, de huidige regeringspartij ANC, van tactieken van een terroristische organisatie.Thatcher: „Als het ANC zegt dat ze Britse firma’s willen aanvallen, dan zeg ik dat is wat een terroristische organisatie doet. Ik heb mijn hele leven tegen terreur gestreden’’.

Dat had May niet meer paraat. „Voelt u zich niet schuldig? Dat in de tijd dat Nelson Mandela in de gevangenis zat, u, Theresa May, niets heeft gedaan voor de vrijlating van Mandela. U!’’ De stem van May begon te trillen. Ze sprak plechtig over de staatsman Mandela en „zijn kalme aanpak die Zuid-Afrika tot het land heeft gemaakt dat het nu is’’. Een land waarmee de Britten een koloniale band hebben, een broodnodige vriend in tijden van Brexit.

    • Bram Vermeulen