In Phoenix is iedereen tegen polarisatie

Voorverkiezingen VS In Arizona wil de kiezer gematigde politici, maar de kandidaten zijn niet gematigd

Ex-straaljagerpiloot Martha McSally, in de campagne steeds radicaler, won de Republikeinse kandidatuur voor de strijd om een senaatszetel van Arizona. Foto Matt York/AP

Vrijwel iedere kiezer die dinsdag in Phoenix opkomt, zegt hetzelfde. Bij het stembureau, bij de supermarkt, in een juicebar, of bij de baptistenkerk, een ruimteschip waar de zaterdag overleden senator van de staat, John McCain, deze donderdag wordt herdacht – overal klinkt hetzelfde geluid. Er is geen middenweg meer, er is alleen nog polarisatie. En vrijwel alle kiezers zeggen dat te betreuren.

Bij de voorverkiezingen die plaatsvinden in de aanloop naar de midterms, de Congresverkiezingen in november, is nu steeds sprake van een Trump-effect. De president motiveert de vleugels van de partijen – fanatieke voorstanders steunen hem, de tegenstanders worden door hem gemobiliseerd. Maar in Phoenix, waar dinsdag de voorverkiezingen zijn, lijkt er nu ook sprake van een McCain-effect.

De 51-jarige Evan Ryce, die zijn hond even in zijn auto achterlaat om in het stembureau in de Valley Community Church of God zijn stembiljet in te vullen, zegt dat de dood van McCain hem heeft herinnerd aan zijn burgerplicht. „We hebben mensen nodig die eerlijk zijn en die een wijde blik op het land hebben.”

De vraag voor de midterm verkiezingen is of de kiezers inderdaad een gematigde vertegenwoordiger in Washington zullen krijgen, zoals McCain dat was, en ook de andere senator van de staat, de vertrekkende Jeff Flake. Het is zijn zetel waarvoor dinsdag gestemd wordt - voor die van McCain wijst de gouveneur van de staat iemand aan.

Niet gematigd

De kandidaten op het stembiljet van de Republikeinen zijn niet gematigd. Ze doen juist allemaal hun best om op Donald Trump te lijken. Bij voorverkiezingen komen doorgaans immers de meest gestaalde kiezers opdagen. Om die te verleiden slaan de kandidaten zo krachtig mogelijke taal uit.

De Republikeinen in Arizona kunnen dinsdag kiezen uit drie kandidaten. De 85-jarige Joe Arpaio verliest aan het eind van de dag met 18,9 procent van de stemmen. Arpaio is wereldwijd berucht door zijn spijkerharde optreden als sheriff, zijn veroordeling wegens etnisch profileren en door de gratie die president Trump hem verleende.

Lees ook: Buiten de schijnwerpers plundert Trump publiek bezit

De uiterst conservatieve politicus Kelli Ward krijgt 28,2 procent van de stemmen. Zij baarde opzien toen ze zich vorige week vrijdag op Facebook afvroeg „of het wel toeval is” dat de familie van de doodzieke McCain bekendmaakte dat hij zijn behandeling staakte, net op de dag dat zij met een bus door de hele staat zou toeren. Een dag later overleed McCain en zei Ward dat de media haar zelfgeschreven woorden hadden verdraaid.

De winnares bij de Republikeinen in Arizona is Martha McSally die meer dan de helft van de uitgebrachte stemmen krijgt. Zij is een voormalig straaljagerpiloot en luitenant-kolonel, die bekendstond als gematigd. Maar afgelopen maanden schoof McSally steeds verder op naar de rechtervleugel onder druk van de agressieve campagne van Ward („politieke correctheid is een kankergezwel”). McSally boog haar standpunten, bijvoorbeeld als het ging om jonge immigranten, naar Trump. Op haar foldertje liet ze zetten: „Steunt president Trump krachtig.” Het bezorgde haar winst met overmacht, maar samen haalden de twee ‘Trumpiaansere’ kandidaten bijna net zoveel stemmen als zij.

Nu zitten McSally en haar partij met het probleem dat vaker speelt na primaries: ze positioneerde zich als een ‘extreme’ kandidaat. Hoe kan ze nu met goed fatsoen nog met gematigde ideeën aankomen? Op haar folder staat dat ze „in 97 procent van de gevallen” stemde voor voorstellen van Trump.

McSally moet het in november opnemen tegen de vrouw die dinsdag bij de Democraten de nominatie met een straatlengte voorsprong heeft gewonnen, Kirsten Sinema. Sinema is zo'n kandidaat van het midden. Zij stemde in het Huis van Afgevaardigden regelmatig voor wetsvoorstellen van Trump en de Republikeinen.

Nerveus

Het maakt Republikeinen in het van oudsher dieprode Arizona uiterst nerveus. De verkiezing van Trump heeft de Democratische kiezers immers wakker geschud. „Gemeten sinds april dit jaar staan tegenover iedere kiezer die zich als Republikein laat registreren, drie Democraten”, zegt Joe Garcia, directeur van het Latino Public Policy Center van de Universiteit van Arizona.

De Republikeinse kandidaten spelen impliciet, en een enkeling expliciet, in op de angst van witte, oudere Amerikanen dat het land wordt overgenomen door minderheden. Het betekent dat ze geen aanspraak kunnen maken op de stem van het groeiende aandeel van niet-witte kiezers.

In Arizona vrezen de Republikeinen vooral de Latino’s, die overwegend Democratisch stemmen en die nu eenderde van de stemgerechtigden uitmaken. De Democraten rekenen zich al jaren rijk met deze electorale goudmijn, maar de Latino’s komen relatief veel minder stemmen dan de witte Amerikanen. Toch komt op een dag dat demografische keerpunt. „In 2030 ”, voorspelt Garcia.

    • Bas Blokker