Lekker werken dankzij regelmatig een beetje lsd, kan dat?

Psychedelica Een klein beetje lsd of paddo’s helpt sommige mensen creatiever en productiever te zijn. Microdoseren, heet het. Is het een placebo-effect? Onderzoek loopt.

Illustratie Martien ter Veen

Ze zat in een hele drukke periode van haar leven. Yvette de Wit (25) schreef haar afstudeerscriptie voor de Willem de Kooning academie in Rotterdam en runde een fotografiebedrijfje. De dagen waren strak gepland: overdag tikken, ’s avonds foto’s bewerken. En: om de drie dagen om zeven uur ’s ochtends een beetje lsd nemen.

Dat nam ze niet om te trippen. Ze „stond er lichter in het leven” door, zegt ze. Uren achter elkaar werkte ze aan haar scriptie, zonder concentratieverlies. Eén keer per drie dagen, vijf weken lang, nam ze een klein beetje lsd. „Ik kon heel lekker werken.”

Microdoseren heet het: een aantal weken een kleine hoeveelheid psychedelica nemen om op het werk beter te presteren. De gebruiker neemt om de drie dagen ongeveer eentiende van een lsd-zegeltje (eetbaar papier met een laagje lsd erop gespoten) of een paddo – bij dagelijks gebruik treedt er gewenning op. Gebruikers zijn scherper, creatiever, geconcentreerder en productiever, zeggen ze.

Microdosering wordt steeds populairder in Nederland. In 2015 publiceerde het Amerikaanse blad Rolling Stone een artikel over medewerkers van start-ups in San Francisco die hun dag beginnen met lsd. Twee jaar later kopte de Financial Times: „Silicon Valley ontdekt lsd opnieuw”. Opnieuw ja, want Californië was in de jaren zestig de bakermat van lsd. Hippies gebruikten lsd, psychiaters experimenteerden ermee bij de behandeling van patiënten en er werd wetenschappelijk onderzoek gedaan naar toepassing in de psychiatrie.

Lees ook: Hoe werd LSD populair en weer impopulair?

Eind jaren 60 werd lsd op de lijst van verboden stoffen gezet en werd verder wetenschappelijk onderzoek geschrapt. Vijftig jaar later is lsd een beetje terug: er wordt weer wetenschappelijk onderzoek gedaan en het aantal lsd-‘samples’ dat gebruikers laten testen bij het Drugs Informatie en Monitoring Systeem van het Trimbos-instituut is in tien jaar tijd toegenomen: van 57 in 2005 tot 243 in 2015. De laatste twee jaar vermeldde het Trimbos-instituut het exacte aantal lsd-samples niet.

Mythe of niet?

Kim Kuypers, neurowetenschapper aan de Universiteit Maastricht, doet onderzoek naar lsd. Haar aandacht werd getrokken door de toenemende aandacht voor microdoseren in de media. Ze wil weten: „Is het nou een mythe dat microdoseren de creativiteit bevordert of werkt het echt?” Ze onderzoekt dat door 24 gebruikers een probleem met verschillende oplossingen voor te leggen. De proefpersonen krijgen drie verschillende microdoseringen lsd op drie testdagen en op een vierde testdag een placebo. Kuypers verwacht het onderzoek eind dit jaar te hebben afgerond. Canadese onderzoekers presenteerden juni dit jaar op een conferentie in Praag de uitkomsten van hun oriënterende studie naar microdoseren.

Door de lsd verdwijnt de drempel om iets te doen en maakt plaats voor een oh-dat-doe-ik-wel-even-houding

Voor Yvette de Wit, die ADHD heeft, begon lsd als een experiment. Ze was de „destructieve werking” van het medicijn Ritalin zat: het tastte volgens haar haar creativiteit en spontaniteit aan. Op internet las ze goede verhalen over microdoseren en kwam in contact met een dealer uit Rotterdam. Die verkocht haar „zegeltjes”. Kosten: zeven euro per zegel, goed voor ongeveer vijftien doseringen. Eén keer testte ze met een hogere dosering d-lysergzuurdiethylamide, de werkzame stof van lsd, omdat ze nieuwsgierig was naar de uitwerking. „Ik had het gevoel dat ik zweefde.”

Lsd is lastig te doseren, zegt Hein (45), die om privacyredenen niet met zijn achternaam in de krant wil. Hein, havenmedewerker, is ervaringsdeskundige op het gebied van psychedelica en begeleidt mensen bij het „microdoseringstraject”. Een jaar geleden begon hij de site microdosing.nl. Hein heeft een besloten Facebook-groep met 580 leden. Gebruikers wisselen daar hun ervaringen uit. Elke dag krijgt hij verzoekjes voor de besloten Facebookgroep, zegt hij, bijna allemaal uit Nederland.

Innerlijke revolutie

Aanvankelijk was Hein sceptisch over microdoseren. Hij is een „nuchtere Hollander”. Angst dat langdurig lsd-gebruik bijvoorbeeld een psychose triggert, had hij niet. Hij baseert zich hiervoor op onderzoek van de psychologen Teri Krebs en Pål-Ørjan Johansen, verbonden aan de Norwegian University of Science and Technology. In hun onderzoek uit 2013, gepubliceerd in wetenschappelijk tijdschrift Plos One, blijkt dat het gebruik van psychedelica niet kan leiden tot mentale problemen. Alleen mensen die al psychose-gevoelig zijn, lopen een verhoogd risico. Hein: „Maar stress, cannabis, drank, coke of andere drugs kunnen dat ook veroorzaken.”

Het Trimbos-instituut moedigt het gebruik van lsd niet aan, ook niet in kleine hoeveelheden

Tijdens zijn zomervakantie in 2016 nam hij een lage dosering lsd. Hij was benieuwd of het een „innerlijke revolutie teweeg zou brengen”. Het resultaat was boven verwachting: hij reserveerde direct een domeinnaam voor een site over microdoseren („een ingeving”) en stelde zichzelf elke dag een scherp doel. Stelde hij normaal opdrachten uit, nu pakte hij door.

„De opruimmodus” noemt Sjanett de Geus (38) het. De Geus, zelfstandig internetondernemer en blogger, heeft zelf drie keer een microdosiscyclus doorlopen en kent het effect van psychedelica. Ze gebruikt lsd omdat het haar helpt te reflecteren, om „gedachtenpatronen te doorbreken” en om zich beter te kunnen concentreren op zaken die ze moet regelen. In het dagelijks leven zie dat er zo uit: rotzooi in huis? Opruimen. Belastingaangifte? Invullen die papieren. De administratie laat je niet langer, maar houd je juist secuur bij.

De Geus werkte de afgelopen drie maanden op lsd en bewaart het goedje in haar koelkast. Ze koopt de lsd-druppels via mensen uit „het netwerk”, zegt ze. Gebruikers die zegeltjes kopen moeten de lsd zelf uit het zegeltje extraheren en verdunnen met gedestilleerd water. Op het potje van De Geus zit een klein pipetje zodat ze de druppels – zeven tot elf stuks gemiddeld – makkelijk op haar tong kan laten vallen.

Door de lsd verdwijnt de drempel om iets te doen, zegt De Geus, en maakt plaats voor een oh-dat-doe-ik-wel-even-houding. Het is alsof je minder smoesjes hebt, zegt ze. „Als ik een schrijfdag heb raak ik makkelijker in mijn flow. Ik werk moeiteloos negen uur aan één stuk door.” Hein herkent dat gevoel: „We zijn echt niet een groepje recreanten die weer een reden heeft gevonden om lsd te gebruiken. Je gedachten gaan veel vloeiender stromen.”

Haar vrienden kijken niet raar op van haar lsd-ontbijt, zegt De Geus. Maar als ze het aan onbekenden vertelt, reageren die vaak verrast. „Ze zeggen: ‘Lsd? Dat is gevaarlijk. Straks krijg je een bad trip’”.

Trimbos: bewijs ontbreekt

Het Trimbos-instituut moedigt het gebruik van lsd niet aan, ook niet in kleine hoeveelheden. Psychoses kunnen door het gebruik van kleine porties lsd of paddo’s getriggerd worden. De Wit, De Geus en Hein hebben alle drie positieve ervaringen met kleine porties psychedelica. Maar sterk wetenschappelijk bewijs dat microdoseren de creativiteit en productiviteit bevorderen ontbreekt volgens het Trimbos-instituut. Het kan ook een placebo-effect zijn: gebruikers zijn overtuigd dat ze creatiever worden, maar in werkelijkheid is dat niet toe te schrijven aan de lsd.

Mdma is vooral bekend als partydrug, maar sommige stellen gebruiken het af en toe als relatietherapie. Lees ook: Stellen zoeken verbinding bij kaarslicht met mdma

Is lsd op het werk überhaupt een goed idee? „Ik zou het niet meteen promoten”, zegt neurowetenschapper Kuypers. Als uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat het de creativiteit bevordert, moet lsd volgens Kuypers worden gereserveerd voor mensen met psychische problemen, die het niet op eigen krachten kunnen. „Ik ben niet zo’n fan van gezonde mensen die doping gebruiken.”

Volgens Kuypers en het Trimbos-instituut is de kans op lichamelijke verslaving nagenoeg uitgesloten, maar ligt psychische afhankelijkheid wel op de loer. Kuypers: „Je denkt dan dat je het middel echt nodig hebt om creatief te zijn”.

Volgens Sjanett de Geus valt dat behoorlijk mee. Er zijn periodes dat ze weken geen lsd gebruikt, zegt ze. „Koffie heb ik elke dag nodig, lsd niet.”

Yvette de Wit, de oud kunstacademie-student, werkt inmiddels bij een reclamebureau in Singapore. Daar riskeren drugsgebruikers een forse gevangenisstraf. „Ik mis de vrijheid die er in Nederland is om te kunnen microdoseren”, zegt De Wit, „Als ik weer terug ben in Nederland zal ik het waarschijnlijk nog wel een keer doen.”

    • Martin Kuiper