Opinie

Het ‘oprollen’ van de xtc-sector zal zo makkelijk niet gaan

Nederland is internationaal koploper in de productie van synthetische partydrugs en verwaarloost de opsporing en bestrijding. Het is een nationale kwestie met internationale consequenties, ook voor het imago van Nederland. De totale waarde van wat er vanuit onze illegale drugslaboratoria wereldwijd wordt verkocht, loopt tegen de 19 miljard euro. Daarvan komt 3 tot 5 miljard euro rechtstreeks ten goede aan ‘onze’ criminelen.

Dat geld zoekt hier een bestemming, met corrumperende uitwerking op de samenleving. Denk aan liquidaties, infiltratie in het bestuur, bederf van het bedrijfsleven met witwassen, valse concurrentie op de arbeidsmarkt, omkopen en geweld. Het is deze ‘ongemakkelijke waarheid’ waar onderzoekers van de Politieacademie dit weekend via de Volkskrant aandacht voor vroegen. Het ongemak zit in het omzetbedrag, dat vergelijkbaar blijkt met grote multinationals.

Minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) was er vlug bij om het rapport te omarmen. Hij vond het beeld ‘beschamend’, beloofde van de handhaving „een van mijn grootste prioriteiten” te maken en die „hele criminele economie op te rollen”. Waarmee in ieder geval de retoriek op orde blijkt.

Intussen laat dit rapport goed zien welke factoren dit ‘oprollen’ tot nu toe verhinderden. En dat waarschijnlijk ook zullen blijven doen. Tenzij deze minister voor een revolutie zorgt binnen het apparaat. Tenzij het kabinet bereid is daar structureel, langjarig en met volharding honderden miljoenen extra in te steken. En departementaal Den Haag daar breed mee aan de slag gaat. Mits de bevolking partydrugs voortaan als gevaarlijk beschouwt. En dus als laakbaar. Tenzij de landen die grondstoffen en apparatuur exporteren Nederland voluit gaan informeren. In ruil waarvoor het kabinet heel wat bezwaren zal moeten inslikken over de burgerrechten in die landen. Mits Nederland bereid is om voorop te lopen bij het verbieden van nieuwe drugs. In plaats van de hekkensluiter te zijn. Mits Nederland bereid is om effectief financieel te gaan rechercheren, op zoek naar de verdiende schatten.

Lees ook: Omzet Nederlandse drugshandel 18,9 miljard euro

Het is wel duidelijk waar de kwalificatie ‘beschamend’ vandaan komt. De partydrugfabricage floreert hier omdat de consumptie maatschappelijk aanvaard is. Ook dat helpt bij een goed vestigingsklimaat, in een land dat commercieel en logistiek draaischijf in Europa is. Verder is de pakkans hier laag, in het bijzonder voor de criminele top. En de bestrijding versnipperd. Daar staat een innovatief, losjes maar effectief samenwerkend netwerk van criminele ondernemers tegenover, die internationaal zijn georiënteerd. Wat Colombia is voor cocaïne, is Nederland voor synthetische drugs.

Het opsporingsapparaat reageert langzaam, is schaars bemand, slecht ingelicht en zo log dat uitstel met één dag van een inval, omdat de crimineel even dronken in bed ligt, al fataal is, zo blijkt uit het rapport. Eerder dit jaar erkende de Amsterdamse politietop al dat de drugsbestrijding „op dood spoor zit”. De „megavangsten” die de politie doet, hebben geen enkel effect op prijs, aanbod of beschikbaarheid.

Kortom, de resultaten zijn zo matig omdat het kennelijk niemand iets kan schelen, die partydrugs. Dan geldt dat de kruik zo lang te water gaat tot-ie barst: misschien is xtc in de samenleving nog wel te beheersen, maar jaarlijks 5 miljard euro zwart geld op zoek naar een bestemming is dat niet. Veel keus heeft het kabinet niet, zolang het legaliseren van xtc internationaal niet bespreekbaar is. Dus, minister Grapperhaus, maak uw woorden maar waar. Dat is alles.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.