De strijd om het bagagevak

Luchtvaart Ryanair probeert de opkomst van de grote tas in de cabine tegen te houden. Meer maatschappijen worstelen met handbagage.

Passagiers van Ryanair met rolkoffers wachten op hun vliegtuig. Rolkoffers zoals deze zijn bij de budgetmaatschappij voortaan niet meer gratis mee te nemen in de cabine. Foto Hannah McKay/Reuters

Zelf reist u natuurlijk licht, maar dat geldt niet voor uw medepassagiers. Met verbazing ziet u wat zij allemaal het vliegtuig in slepen. Met moeite worden alle rolkoffers in de ruimtes boven de stoelen gepropt. Wie te laat aan boord komt heeft pech. Vliegen begint tegenwoordig met de strijd om het bagagevak.

De opkomst van de rolkoffer in de cabine begon bij het belasten van de ruimbagage door luchtvaartmaatschappijen. De tickets werden goedkoper, de extra’s werden duurder. Na de budgetmaatschappijen volgden de traditionele maatschappijen.

‘Priority boarding’

De Ierse prijsvechter Ryanair wil de trend keren. In het enige vliegtuigtype van Ryanair, de Boeing 737-800, zitten 189 stoelen en passen 100 rolkoffers. Nu blijven tientallen koffertjes bij elke vlucht achter bij de gate omdat ze niet passen. Ze moeten alsnog in het ruim worden geplaatst. Dat gaat ten koste van de 25 minuten ‘turnaround’, de tijd tussen twee vluchten die Ryanair nastreeft en die essentieel is voor het verdienmodel.

Dus presenteerde Europa’s grootste luchtvaartmaatschappij – meer dan 2.000 vluchten per dag, bijna 130 miljoen passagiers in 2017 – vorige week een nieuw bagagebeleid.

De gratis grote tas of kleine koffer in de cabine verdwijnt. Wie naast de blijvend gratis kleine tas een grote tas (tot tien kilo) in de cabine mee wil nemen, boekt de optie ‘priority boarding’: 6 euro voor een enkele reis bij het boeken, 8 euro daarna. Maximaal 95 passagiers kunnen deze optie boeken. Inchecken van ruimbagage krijgt een goedkopere optie: naast 25 euro voor een koffer tot twintig kilo kost een koffer tot tien kilo nu 8 euro.

Ryanair denkt dat de maatregel 40 procent van de passagiers raakt: 30 procent reist al met priority boarding, 30 procent reist met één tas die onder de stoel past. Het bedrijf zegt geen extra inkomsten te verwachten. Het beleid geldt vanaf 1 november, voor boekingen vanaf 1 september.

Eigen regels

Gezien eerdere vernieuwingen van Ryanair zijn er twee mogelijke scenario’s: het nieuwe beleid flopt en wordt over een half jaar teruggedraaid. Of het wordt een succes en andere maatschappijen volgen het voorbeeld.

Ryanair is vaker onderwerp van controverse. Lees ook: Ryanair: ruzie met passagiers én piloten

Bagage is een grillig aspect van vliegen. Slechts twee regels gelden bijna overal: business class-passagiers mogen meer meenemen dan economy-passagiers, bagage inchecken op het vliegveld is duurder dan inchecken bij de online boeking.

Verder hebben maatschappijen allemaal hun eigen regels voor maximale afmetingen, gewicht en toeslagen. Sommige staan een hand- of computertas toe als extra accessoire, andere niet. De regels worden vaak gewijzigd, in de zoektocht naar de beste balans tussen inkomsten, efficiëntie en service.

Met de toeslagen voor ruimbagage – veelal tussen 20 en 30 euro per koffer – groeide de populariteit van de rolkoffer. Website Welkekoffer.nl becijfert een verdubbeling van de vraag naar rolkoffers tussen 2010 en 2015.

Bij KLM ziet senior purser Chris van Elswijk, bestuurder van vakbond VNC, het probleem toenemen. „We kunnen ze niet kwijt en het kost veel tijd om ze naar het ruim te brengen. Passagiers worden er niet vrolijk van, ook al hoeven ze niet bij te betalen. Ze willen bij aankomst niet wachten bij de bagageband.”

Consequent de omvang controleren in een mal is volgens Van Elswijk geen oplossing. „Dat vergt extra personeel en wordt te duur. Het beste is dat passagiers zich aan de toegestane afmetingen houden.” Een poging van koepelorganisatie IATA om een wereldwijde standaard van 55 x 35 x 20 centimeter voor rolkoffers af te spreken strandde in 2015 op verzet van Amerikaanse maatschappijen.

Kofferfabrikant Samsonite speelt in op het probleem met nieuwe producten. In september komt het bedrijf met een aantal ‘underseaters’: tassen, soms ook bruikbaar als rugzak, die onder de vliegtuigstoel passen. Samsonite verwacht dat luchtvaartmaatschappijen de ruimte onder stoelen intensiever gaan gebruiken voor handbagage.

Commissie op autohuur

Voor budgetmaatschappijen zijn de extra inkomsten, zoals de bagagetoeslagen, de kern van hun bedrijfsvoering. De lage ticketprijzen zijn mogelijk omdat ze verdienen aan verkoop aan boord, toeslagen voor stoelkeuze, commissie voor autohuur en hotels via hun website en dergelijke. De inkomsten uit de verkoop van extra diensten van de top-10 ging van 2,1 miljard dollar in 2007 naar 29,7 miljard dollar in 2017 (pdf). Ryanair haalde vorig jaar ruim 28 procent van de omzet uit zulke diensten. Het gaat niet om uw stoel, maar om wat u erbij koopt.

De topman van de IJslandse maatschappij WOW air zei eerder in NRC dat de ticketprijzen weleens naar 0 euro kunnen zakken: ‘Binnenkort voor 99 euro naar New York’
    • Mark Duursma