Toneelschrijver Neil Simon (91) kon met weinig woorden veel zeggen

Overleden

De zondag overleden Amerikaanse theaterschrijver Neil Simon schreef meer dan dertig stukken. De geestige en levendige voorstellingen waren bijna allemaal ook in Nederland te zien.

Foto van uit 2006, tijdens een optreden in Pasadena in Californië. Foto Frederick M. Brown / AFP

De twee oude komieken die ooit een succesduo vormden, zijn allang uit elkaar. Hun samenwerking is destijds in ijzige sfeer beëindigd. „Ik heb hem al elf jaar niet meer gezien,” zegt de één over de ander, „en al twaalf jaar niet meer gesproken.”

Zo begint The Sunshine Boys, de vermaarde komedie van Neil Simon. En zo trefzeker kon Simon zo’n situatie schetsen – in zinnetjes van heel weinig woorden die heel veel te zeggen hadden. Zoals ook deze verzuchting van de hoofdrolspeelster in The Gingerbread Lady: „Ik had mezelf allang uit het raam gegooid als ik er dóór had gekund.”

De Amerikaanse toneelschrijver Neil Simon, auteur van meer dan dertig stukken waarvan er circa twintig ook werden verfilmd, is zondag overleden in New York, de stad waar hij zijn leven lang woonde – en waarin heel wat van zijn werk zich afspeelde. Hij was 91 jaar.

Simon begon zijn loopbaan rond 1950 als schrijver van losse grappen voor de radioshows van de populaire komiek Sid Caesar, met jonge collegaschrijvers als Mel Brooks, Woody Allen en Carl Reiner. Ruim veertig jaar later schreef hij de theaterkomedie Laughter at the 23rd floor over de lange dagen die hij destijds met dat groepje doorbracht in een kantoortje vol sigarettenrook, in heftige concurrerentiestrijd verwikkeld om het bedenken van de beste grappen voor hun werkgever.

Hoog tempo

Zijn eerste eigen toneelstuk, Come blow your horn (1961) was meteen een kassucces. Daarna volgden zijn stukken elkaar in hoog tempo op, met Barefoot in the park, The Odd Couple en The Sunshine Boys als grootste hits. Verder schreef hij de scenario’s voor vaak gespeelde musicals als Sweet Charity en Promises, Promises.

Bijna al zijn stukken waren ook in Nederland te zien. Al in 1963 kwam er een Nederlandse versie van Come blow your horn, met Johan Kaart in de hoofdrol, en vorig seizoen excelleerden André van Duin en Kees Hulst als de knorrige komieken in The Sunshine Boys.

Alleen de drie autobiografische stukken die Simon later schreef over zijn jongensjaren in The Bronx en op Manhattan, hadden hier veel minder succes. In de Nederlandse vertaling ging te veel couleur locale verloren om de New-Yorks-joodse sfeer van het origineel te benaderen.

De laatste jaren was Neil Simon minder actief. Maar zijn toneelstukken zullen ongetwijfeld nog lang in de roulatie blijven. Zo levendig – en zo geestig – schreven er maar weinigen.

    • Henk van Gelder