Impeachment? Nu liever niet

Democraten in de VS Trump is kwetsbaar nu vaststaat dat getrouwen de wet overtraden. Toch gaan de Democraten nog niet vol in de aanval. Waarom niet?

Foto Daniel Acker

Dit zou je verwachten, in de week dat president Donald Trump juridisch verder in het nauw kwam: Democraten, blakend van leedvermaak, die de messen alvast slijpen voor een afzettingsprocedure. Want weer bleek deze week dat naaste getrouwen van Trump de wet overtraden: zijn oud-campagneleider Paul Manafort werd veroordeeld, zijn oud-advocaat Michael Cohen werkt samen met justitie en legde brisante verklaringen af over Trump. Wat willen de Democraten nog meer?

Maar de enige partij die openlijk over impeachment spreekt, de procedure voor de afzetting van de president, is de Republikeinse. Die voert het in het vaandel voor de komende Congresverkiezingen.

Lees ook: Een rampdag voor Trump - en voor het Amerikaanse presidentschap

Impeachment is geen juridisch maar een politiek proces. Het Huis van Afgevaardigden neemt het initiatief; als zich daar een meerderheid aftekent, gaat de procedure naar de Senaat, die met tweederde meerderheid beslist. Die drempel ligt niet voor niets zo hoog: politici van beide partijen moeten erachter staan.

Bij de tussentijdse Congresverkiezingen (midterms) van november is de kans aanzienlijk dat de Democraten een meerderheid in het Huis veroveren. Voor deze verkiezingen komt doorgaans nog geen 40 procent van de kiezers opdagen. Vandaar de tactiek van de Republikeinen: met de dreiging van impeachment proberen ze hun achterban te mobiliseren.

In tweets, toespraken en interviews waarschuwen zij: als er een Democratische meerderheid komt in het Huis, en wie weet zelfs in de Senaat dan zullen de Democraten vast proberen Trump af te zetten. De midterms, zei Trumps voormalig topstrateeg Steve Bannon, worden „een referendum over impeachment”. De president wakkerde de angst aan in een tv-interview: „Als ik word afgezet, zal de markt ineenstorten.”

De kinderen van Bernie Sanders

Het jonge, linkse deel van de Democratische achterban is ongeduldig; de kinderen van Bernie Sanders willen zo snel mogelijk van Trump af. Toch begon zelfs Alexandria Ocasio-Cortez, een van de meest uitgesproken jonge Democratische kandidaten voor het Huis, te stotteren toen haar werd gevraagd of ze een voorstel tot impeachment zou steunen. „Ik zou… ik zou… ik zou impeachment wel steunen”, zei ze uiteindelijk.

Die aarzeling is niet inhoudelijk, maar strategisch. En daar hebben de Democraten twee redenen voor.

Eén: openlijk aansturen op de val van Trump is riskant. Het is niet gezegd dat álle groepen die hem in 2016 verkozen, nog steeds enthousiast over hem zijn. Maar een aanval op de president, die, zoals wel wordt gezegd, de wetten van de politieke zwaartekracht heeft herschreven, kan de rijen bij de Republikeinen doen sluiten.

Impeachment is onvoorspelbaar. Veel politici in de Democratische partijtop van nu draaiden al mee toen de Republikeinen in 1998 een afzettingsprocedure begonnen tegen president Clinton, die uiteindelijk mislukte. Die ervaring leerde de Democraten: een impeachment beginnen kan, maar voltooien is uiterst lastig. En: soms komen de aangevallen president en de aangevallen partij er sterker uit.

Lees ook: Zo verloopt een eventueel impeachment van Trump

Vandaar reden twéé: de Democraten denken dat ze beter stilletjes kunnen toekijken terwijl de Republikeinen verder wegzinken in hun moeras van corruptie. Als in de anderhalve maand voor de midterms nog nieuwe hele en halve misdrijven worden onthuld, is de zaak tegen Trump alleen maar sterker. Let op de formulering van de Democratische leider in het Huis van Afgevaardigden, Nancy Pelosi: „Impeachment heeft geen prioriteit in onze agenda. Tenzij iets anders naar buiten komt.”

Dat „iets anders” naar buiten zal komen is geen wishful thinking: de advocaat van Michael Cohen kondigde nieuwe onthullingen aan. Zie ook het nieuws dat de uitgever van roddelbladen die het verhaal van Playboymodel Karen McDougal kocht en het doorverkocht aan Cohen om het te begraven, bereid is te praten over Trump, in ruil voor vrijwaring van vervolging. Net als de financiële topman van de Trump-organisatie.

De Democraten rekenen erop dat zulke onthullingen Trump zelf tot nieuwe misstappen kunnen brengen. Dat hij bijvoorbeeld minister van Justitie Jeff Sessions ontslaat, of Rod Rosenstein, als staatssecretaris politiek verantwoordelijk voor het Rusland-onderzoek. Dan zullen, zo hopen de Democraten, ook Republikeinen zich achter de oren gaan krabben.

Trieste poging

In de tussentijd kunnen de Democraten dan hun eigen grote problemen oplossen. Ze kampen met een aanzienlijke breuklijn in hun eigen partij. Ze hebben na Obama nog geen nieuw, aansprekend partijgezicht gevonden en ze testen boodschappen waarmee ze hun afgehaakte of naar Trump afgedwaalde kiezers kunnen terugwinnen.

De voorlopige conclusie: gezondheidszorg en economische ongelijkheid zijn minder risicovol dan aanvallen op Trump. De Democratische Senator Sherrod Brown (Ohio) zei tegen The New York Times dat de mening van kiezers over Trump toch wel vaststaat. „Mijn taak is te laten zien dat Republikeinen belastingen voor de rijken verlaagd hebben. (…) En dat ze proberen mensen hun gezondheidszorg af te pakken en dat Democraten het daar niet mee eens zijn.”

Deze week dook een opmerking van de Republikeinse senator Lindsey Graham op, uit de tijd dat men Clinton poogde af te zetten: „Impeachment draait niet om straf. Het draait om zuivering van het ambt. Om het herstellen van de eer en de integriteit van het ambt.” Deze week zei Lindsey Graham juist dat het nog te vroeg was om te bepalen of Trump in aanmerking komt voor impeachment.

De integriteit van het presidentiële ambt is belangrijk. Maar partijpolitiek is in het gepolariseerde Washington altijd belangrijker.

    • Maartje Somers
    • Bas Blokker