Recensie

Een kijkje in de duistere Russische zakenwereld vol excessen en gevaar

In deze thriller werkt een Zweedse zakenman bij de invloedrijkste bank van Moskou. De reeks biedt een overtuigende inkijk in de duistere Russische zakenwereld en de excessen van de Moskouse elite.

Foto: iStock

De kwalijke gevolgen van de privatisering van Russische staatseigendommen. De corruptie bij Russische overheden. De gevaren van kernenergie. In hun triologie Moskou Noir treden Grebe& Leander in de voetsporen van Sjöwall & Wahlöö en Roslund & Hellström – andere Zweedse schrijversduo’s die zich aan maatschappijkritische thema’s waagden.

Grebe is Camilla Grebe (1968). Zij werd eerder bekend als thrillerschrijver met haar zus Åsa Träff. Samen publiceerden ze als Grebe & Träff vijf misdaadromans over psychologe Siri Bergman.

Leander is econoom Paul Leander-Engström (1966). Begin jaren negentig vertrok hij als expat naar Moskou om er ondernemer en daarna bankier te worden. Jarenlang, schrijft hij in het voorwoord van het eerste deel van Moskou Noir, maakte hij reclame voor Rusland als een van de beste investeringen in de moderne tijd.

Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie begon Leander-Engström aantekeningen te maken over zijn ontmoetingen met oligarchen en politici. De onwaarschijnlijke gebeurtenissen waarvan hij getuige was, vormden het fundament voor de thrillers die de oud-bankier begon te schrijven toen hij naar Zweden was teruggekeerd. Met hulp van Grebe leidde dat uiteindelijk tot drie romans die tussen 2013 en 2016 in Zweden verschenen en die recent zijn vertaald.

Hoofdpersoon in de reeks is de Zweedse zakenman Tom Blixen. Hij werkt bij de invloedrijkste bank van Moskou. Anders dan zijn collega’s, die allemaal zo snel mogelijk een smak geld willen verdienen, is Blixen „een slome hond in een wereld vol wolven”.

Vergiftigde thee

In het eerste deel moet Blixen een deal begeleiden voor Ruslands grootste oliemaatschappij. In het tweede deel werkt hij bij een Russische bedrijf dat zich bezighoudt met illegale wapenhandel. En in het slotdeel lobbyt hij voor een Zweedse vertakking van een Russische gaspijplijn naar Duitsland.

De reeks biedt een inkijkje in de duistere Russische zakenwereld waarbij gevaar overal op de loer ligt. Tegenstanders verongelukken onder verdachte omstandigheden of worden vergiftigd met een scheut polonium in hun thee. En complotten reiken tot in de allerhoogste kringen.

De institutionalisering van de criminaliteit, die onder Stalin begon, is onder Poetin voltooid. Dat blijkt uit een ontluisterend boek over de Russische boven- en onderwereld. De businessboeven van Poetin

Overtuigend schetsen de auteurs de excessen waaraan de elite van Moskou zich overgeeft, bijvoorbeeld met feestjes waarbij voor de lol op nieuwe auto’s wordt geschoten. Net zo geloofwaardig worden de spionage- en contraspionage-activiteiten van de geheime diensten beschreven. Leander putte daarbij vermoedelijk uit zijn ervaringen als ambtenaar bij de Zweedse inlichtingendienst, zijn eerste werkgever.

Door de no-nonsense schrijfstijl met korte hoofdstukjes, de goed gedoseerde suspense en het intrigerende decor smaakt Moskou Noir naar meer.

Verslavend is ook de Russische humor. Neem generaal Goerejev, een knorrenpot die geen tegenspraak duldt. Hij krijgt bezoek van een openbaar aanklager in gezelschap van een slimme, maar ook zeer jeugdige inspecteur. Die wijsneus hoeft niet bij het onderhoud te zijn, zegt de generaal. Maar de aanklager staat erop dat de inspecteur blijft. Waarop de generaal hoofdschuddend zegt: „Ik heb onderbroeken die ouder zijn dan hij.”

    • Arjen Ribbens