Plaag in het tennis: vreemde mannen met telefoon en laptop

Reportage gokken

Zogeheten ‘courtsiders’ proberen de gokmarkt te slim af te zijn door razendsnel te handelen. Toernooien worstelen met de aanpak. „Het is gestoord. Het is natuurlijk gewoon maffia.”

Het futuretoernooi in Rotterdam begon maandag en eindigt komende zondag, 26 augustus. Het is een toernooi waar veel Nederlandse talenten de kans krijgen. Foto Walter Herfst

Niemand die hem hier kent, niemand die weet wat hij hier doet. Hij is geen tennisser, geen coach, geen official. Hij zegt uit Oekraïne te komen, stelt zich voor als Vladislav en zegt 28 te zijn. Hij vertelt tennisliefhebber te zijn en voor een commercieel bedrijf te werken.

Hij loopt onrustig over het park van tennisvereniging Victoria in Rotterdam. Daar is deze week een zogeheten futuretoernooi bezig, het derde en laagste profniveau in het internationale tennis. Er is weinig publiek. De man valt op. Hij loopt van baan naar baan, is met zijn telefoon bezig, belt veel – met een „vriend”, zegt hij. Soms houdt hij zijn hand voor zijn mond als hij praat.

De man is waarschijnlijk een courtsider’: iemand die bij wedstrijden live de scores bijhoudt en zo een aantal seconden voorsprong heeft op de online gokmarkt en daardoor eerder kan anticiperen dan andere gokkers én bookmakers die de odd (kansverhouding) aanpassen. Dit gebeurt bij ‘live betting’ – gokken tijdens de wedstrijd. Terwijl het gokbedrijf denkt dat het punt nog bezig is, plaatsen zij al een weddenschap en hebben zo een voordeel.

De vertraging tussen de werkelijke score en de puntentelling die online verschijnt, wordt veroorzaakt door de tijd die de scheidsrechter nodig heeft om het punt in te voeren in het systeem – plus de verwerking ervan. Courtsiders zijn doorgaans stromannen, die werken in opdracht van een goksyndicaat, zo klinkt het. Het is niet duidelijk of ze zelf gokken, ze spelen de scores vaak door.

Lees ook: ‘Integriteitsproblemen op lagere tennisniveaus’

Courtsiding is de laatste jaren toegenomen, zeggen betrokkenen. Het is een doorn in het oog van toernooien en tennisinstanties. De internationale anticorruptie-eenheid in het tennis, de TIU, ziet het als een „mogelijke bedreiging van de integriteit van de sport”, mailt een woordvoerder. De internationale tennisfederatie ITF verbiedt het bij toernooien; organisatoren wordt verzocht op te treden tegen bezoekers die scores doorspelen voor gokdoeleinden.

Het is een grijs gebied, want wat doen ze precies verkeerd? Voor vervolging is in Nederland waarschijnlijk geen grond, je kan hooguit beargumenteren dat het handelen met voorkennis is, zegt Marjan Olfers, hoogleraar sport en recht aan de VU. In sommige landen bestaat er specifieke wetgeving die kan leiden tot een aanklacht, zegt de TIU-woordvoerder. Op de US Open kregen twintig bezoekers, die in 2016 werden betrapt op courtsiding, een toernooiverbod voor twintig jaar

Op heterdaad betrappen

Als bijen kleven enkele mannen rond de gravelbanen in Rotterdam, op een doordeweekse dag. Waarschijnlijk courtsiders. Het zijn er zo’n vijf, denkt toernooidirecteur Raymond Schot. „Ze vallen gelijk op. Met laptop, of een telefoon, heel de tijd fluisteren.” Hij heeft ze al een tijdje in de gaten en sprak ze aan. „Dan zeggen ze meteen: nee, wij gokken niet.”

Cruciaal is, zegt Schot: hij moet ze op heterdaad betrappen. Hij wil kunnen bewijzen dat ze scores invoeren, gegevens doorbellen of zelf gokken. Dat levert soms een kat-en-muisspel op. Schot: „Als ik ernaar toe loop, bergen ze meteen hun telefoons op. Of ze zetten een ander programma op.”

Het centercourt van tennisvereniging Victoria, tijdens de Rotterdam Open

Foto Walter Herfst

Vorig jaar heeft hij met behulp van de politie drie mannen van het terrein afgestuurd, toen was hij er zeker van dat het courtsiders waren. Nu wacht hij nog af. Hij heeft al foto’s gemaakt van de mannen. Het is bovendien woensdag, kids day op het toernooi: niet de meest ideale dag voor een politie-eenheid op het tennispark.

Het levert merkwaardige taferelen op in Kralingen. Elise Tamaëla, als jeugdcoach van de bond aanwezig bij het toernooi, spreekt de Oekraïense man aan als ze doorheeft waar hij mee bezig is. Ze bluft dat de politie onderweg is.

„Schrikbarend dat ze gewoon de vrijheid hebben om dit te doen”, zegt Tamaëla. „Ik ben hier voor het tennis, maar ik houd het toch de hele tijd in de gaten wat hij aan het doen is. Het is gestoord. Het is natuurlijk gewoon maffia.”

Op Twitter spraken deze zomer meerdere Franse speelsters zich uit. Ze werden naar eigen zeggen lastiggevallen door courtsiders. Een van hen, Elixane Lechemia, plaatste een filmpje waarop een groepje gokkers te zien is die achter een baan op een muur zit bij een toernooi in Portugal. Ze sprak van een „invasie” op de ITF-tour. „Ik kan er gewoon niet meer tegen, het lijkt erop dat we meer in hanengevechten zitten dan bij tenniswedstrijden.”

Door het gebrekkige toezicht, de kleinschaligheid en de laagdrempeligheid zijn het met name de futuretoernooien die geconfronteerd worden met courtsiders. Zo ook recentelijk meerdere futures in Nederland. De courtsiders zijn, zo blijkt, vaak jongere mannen uit landen uit het voormalige Oostblok of Spaanstaligen.

Bij het toernooi in Amstelveen verwijderden ze er drie. „Ze proberen het zo stiekem te doen, dat je ze er zo uitpikt tussen het normale, enthousiaste publiek”, zegt organisator Frans Poel. De drie gingen zonder problemen weg. Ook in Alkmaar waren er drie. „We gingen steeds naast ze zitten, dat was in hun ogen vervelend. Toen vertrokken ze”, zegt toernooidirecteur Roland op de Weegh. Hij had teksten geplaatst dat het doorgeven van standen verboden is.

Bij het vrouwentoernooi in Koksijde werden vier verdachte courtsiders voor verhoor meegenomen door de politie. En bij het futuretoernooi in Oldenzaal waren er twee mannen die door toernooidirecteur Ad Luttikhuis werden gewaarschuwd dat ze „niet 24 uur per dag op hun telefoon mochten kijken”. Hij heeft ze niet van het park gezet. „Je hebt eigenlijk geen poot om op te staan.”

Beveiligers op het park

Martin Böhm, coach bij de bond, vertelt dat bij een futuretoernooi in Madrid dit voorjaar beveiliging rondliep. „Iedereen die zat te knoeien met zijn telefoon, werd gevraagd om de telefoon weg te stoppen of het park te verlaten.” Als je naast de baan zat met je telefoon, mocht je niet kijken naar het scorebord of naar de baan, dan moest je je omdraaien, vertelt hij. „Het was echt Gestapo.”

Het is voor toernooien een nieuw fenomeen en daardoor is er nog veel onduidelijkheid hoe er mee om te gaan, zegt Robert Jan Schumacher, directeur dienstverlening bij de KNLTB. „Wij gaan toernooiorganisaties daarbij actiever helpen.” Hij zegt dat toernooien, mede op basis van ITF-regelgeving, in hun recht staan om dit soort mensen van hun park te verwijderen.

Meerdere toernooidirecteuren van de futures zeggen: stop met het aanbieden van live scores en het gokken tijdens wedstrijden op dit niveau, dan is het probleem opgelost.

In Rotterdam besluit Schot donderdagmiddag in te grijpen. Hij belt de politie. De verdenkingen zijn sterk genoeg, zegt hij. Vijf man worden door zes agenten afgevoerd in twee politiebusjes. Schot: „We hopen nu dat ze wegblijven.”

Lees ook dit NRC Commentaar: Integere sport kan zeldzaam worden, als gokbederf doorzet
    • Steven Verseput