Ook wespen zijn eetbaar, zonder angel

Bushcrafting

Overleven in de natuur, cursisten verdringen zich ervoor. Voor de kick, of uit noodzaak. Maar is Jos B. wel een echte bushcrafter?

Bushcraft Basecamp "The Old Crow", waar de verdachte Jos B. verbleef in het kamp in de Vogezen. Piroschka van de Wouw/ANP

Ze smaken niet slecht, de zaden uit de springbalsemien op de camping in Rockanje. „In zaden zitten vetten, en die heb je hard nodig”, zegt wildernisgids en survivalexpert Mark Burg. Hij woont ’s zomers met vriendin en twee kinderen in een stacaravan aan de rand van de Zuid-Hollandse duinen. Burg schuift wat gras tussen de tegels opzij, wipt een paar pissebedden op en stopt ze in z’n mond. De pootjes bewegen tussen zijn tanden. „Ik eet er gerust dertig of veertig tegelijk”, zegt hij. „In insecten zitten veel meer eiwitten dan in vlees.”

Burg (42) is eigenaar van Wildernisschool Outback en ontvangt jaarlijks ongeveer duizend cursisten. Hij maakt hun wegwijs in survival en bushcraft; vaardigheden om in de natuur te overleven door het maken van vuur, het vinden van water en, het moeilijkste, het zoeken naar voedsel.

Burg wijst om zich heen. „Madeliefjes zijn volledig eetbaar. Haagwinde. Hop. Paardenbloemen.” Op de grond staat een fles siroop met verdronken wespen. „Ook eetbaar. Wel eerst de angel eruit halen.”

Lees ook de reconstructie van de zaak-Verstappen: Eerst was Jos B. passant, toen getuige, nu verdachte

Je kunt in de bossen elke dag wel een „enigszins complete maaltijd” bij elkaar scharrelen, met plantjes, zaden, insecten en eventueel wat bessen. „Maar het is zwaar, heftig. En je moet er maar zin in hebben.”

Vallen en strikken

De wereld van de bushcrafters is ineens razend interessant sinds deze week bleek dat een Limburgse bushcrafter wellicht betrokken is bij de dood van Nicky Verstappen, twintig jaar geleden. Burg: „Toen het nieuws bekend werd, zei mijn vriendin meteen dat ze er niet aan gelinkt wilde worden. Maar het is ook goed om uit te leggen wat bushcraft inhoudt.”

De verdachte kent hij persoonlijk niet. Wel heeft Burg de indruk, afgaande op de media, dat Jos B. niet heel deskundig kan zijn op het gebied van bushcrafting. „Hij loopt eigenlijk alleen heel veel door de natuur.” En wat zeker is: de verdachte kan zich onmogelijk, zoals niemand, maanden schuilhouden met alleen planten als voedsel. „Na een paar dagen raak je al erg verzwakt. En al weet je nog zo goed hoe je vallen en strikken moet zetten, dan nog moet je veel geluk hebben om een dier te vangen.”

De wereld van de bushcrafters is in Nederland niet heel groot. Er zijn vier wat grotere bedrijven die de belangstellenden op pad nemen; van een middagje vuur maken op de Veluwe tot een uitputtende expeditie naar Schotland. Maar de belangstelling groeit snel. „Het is sinds een jaar of vijf booming”, zegt Burg.

Vies worden

Dat is niet zo vreemd, signaleert zijn collega Siegurd van Leusen, in deze „prestatiemaatschappij” met „een kantoorleven vol stress”. Bushcraftexpert Van Leusen: „Ik heb een cardioloog die zegt: de hele dag leef ik in klinische ruimten, maar ik wil ook een keer vies worden.”

Het is niet zomaar „een kick” om te kunnen overleven in de natuur, zegt hij, het is eerder „noodzaak” in onze haastige samenleving. „We zitten de hele dag achter laptops en spelcomputers. Zoiets fundamenteels als een vuurtje stoken kunnen veel mensen niet meer.”

Jos B. wordt inmiddels in binnen- en buitenland gezocht: Politie krijgt veel tips maar heeft nog ‘geen idee’ waar Jos B. zich bevindt

Zelf draait hij daar z’n hand niet voor om. Van Leusen groeide op met boerengezinnen, „waar het eten gewoon op het erf rond liep”, aldus zijn eigen website. „Hij keek ook niet raar op als er in de avond hetzelfde konijntje op tafel tussen de gebakken aardappelen lag terwijl het vrolijk in de middag nog rondliep!”

Een ander bedrijf, Living by Nature van Thijmen Apswoude, is vooral getroffen door hoe mensen duizenden jaren geleden leefden. „Wij richten ons op de natuurliefhebbers die verder willen gaan dan survival, bushcraft of lekker buiten zijn”, aldus de website. „Denk alle moderne zaken eens weg. Geen huizen, geen supermarkt, geen wasmachine, geen auto’s, zelfs geen wegen. Wat je dan wel hebt is eindeloze natuur, bomen, moeras, vlaktes, bergen, zon, kou, wind en regen. Stel je voor dat je hout moet sprokkelen, vuur moet maken, je kleding moet repareren, manden moet vlechten, een nieuwe hut bouwen of een kano of een slee.”

Wildernisgids Mark Burg weet uit ervaring dat veel mensen aan zo’n intensieve ervaring nog niet toe zijn. „Sommige mensen zijn na één nacht al weer weg. Ze krijgen een hongerklap omdat ze gewend zijn aan het eten in de consumptiemaatschappij. Vooral jongeren hebben een geromantiseerd beeld van leven in de natuur, en missen de weerbaarheid die daarvoor nodig is.”

Hij noemt „drie dingen” waarvoor mensen doorgaans „gillend het bos uit rennen”: angst, eenzaamheid en insecten. „Stel dat je in de Vogezen een schuilplaats hebt gevonden in een rotsformatie. En daar zitten honderd teken op je te wachten. Mensen worden daar soms panisch van.”

    • Arjen Schreuder