Kokkels sterven massaal in Waddenzee en Zeeland

Het gaat om de ergste kokkelsterfte sinds 1990, toen de metingen begonnen. De aangenomen doodsoorzaak is de recente hittegolf.

Kokkels Foto Margriet van Asch / Universiteit Wageningen

De droogte en hittegolf die Nederland in juli en begin augustus in zijn greep hielden hebben zeer waarschijnlijk geleid tot de grootste sterfte van kokkels sinds zeker 1990. De weekdieren lieten massaal het leven in de Waddenzee, Oosterschelde en Westerschelde. Dat melden onderzoekers van de Universiteit van Wageningen.

Twitter avatar WURmarine WUR Marine Extreme kokkelsterfte op droogvallende platen Nederlandse kustwateren. Doodsoorzaak lijkt buitengewoon lange hittegolf. Slecht nieuws voor vogels en vissers. Lees meer:: https://t.co/D2mAZpNqnt #kokkels #kokkelsterfte #scholeksters #waddenzee #oosterschelde #westerschelde

De universiteit houdt de stand van de kokkel sinds 1990 bij. De nieuwste resultaten dateren van obersvaties die werden uitgevoerd tussen 25 juli en 15 augustus. “Op veel plaatsen waren de platen bezaaid met stervende en pas gestorven kokkels, al dan niet met het vlees nog in de schelpen”, schrijven de onderzoekers.

De wetenschappers wijzen op een Portugese studie waaruit bleek dat 100 procent van de kokkels stierf als zij zes uur lang werden blootgesteld aan temperaturen van 35 graden Celsius. Veel van de dieren stierven aan het einde van de hittegolf. Bij laagwater kan de temperatuur in het drooggevallen zand en slik flink oplopen tijdens een hittegolf, vooral als de zon er langdurig op staat te branden.

Broedval

Hoewel kokkels van nature een hoge sterfte kennen gedurende de zomermaanden (gemiddeld 28 procent), is de jongste overlijdensgolf zo erg dat het jaren kan duren voor de kokkelstand is hersteld. Dat hangt er vooral vanaf of zich binnen afzienbare tijd een nieuwe grote broedval voordoet. Dit gebeurde voor het laatst in 2011 en omdat zo’n broedval eens in de zes tot acht jaar voorkomt werd er dit jaar weer een verwacht.

“We zullen er de komende weken achter komen hoe erg de sterfte is onder het broed”, zegt mariene bioloog Karin Troost telefonisch. “We weten nu nog niet zeker of die net zo erg is als onder de oudere kokkels.” Troost zegt dat het ook mogelijk is dat de massale sterfte nu ruimte maakt voor nieuwe kokkels.

De onderzoekers weten niet helemaal zeker of de droogte en hitte de boosdoeners zijn. “Omdat een ziekte of infectie als oorzaak niet kan worden uitgesloten, zijn in samenspraak met de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit vanuit de Oosterschelde monsters genomen”, schrijven de onderzoekers. Zij stellen wel dat de hittegolf de “meest voor de hand liggende doodsoorzaak” is. “Als een ziekte of milieuvervuiling de boosdoener was geweest, dan zou de sterfte waarschijnlijk meer plaatselijk zijn”.

De kokkelsterfte heeft ook negatieve gevolgen voor vogels en vissers. Vooral scholeksters zijn voor hun dieet zeer afhankelijk van kokkels. Omdat de stand zo laag is, waren beperkende maatregelen ingevoerd voor handkokkelvissers. Het aantal schepen dat in zogeheten ‘lotingsgebieden’ mag komen, was al verminderd.

    • Casper van der Veen