‘Wilsverklaring euthanasie in veel gevallen verouderd’

Artsen moeten ervan overtuigd zijn dat de wens nog actueel is, maar veel patiënten laten na hun verklaring regelmatig te actualiseren.

Archiefbeeld Foto ANP/Roos Koole

Een betrekkelijk klein deel van de mensen met een wilsverklaring voor euthanasie actualiseert die met enige regelmaat. Dat blijkt uit onderzoek van huisarts Matthijs van Wijmen waar Trouw woensdag als eerste over berichtte. Gevolg kan zijn dat de verklaring verouderd is, waardoor een arts niet tot euthanasie mag overgaan. Van Wijmen raadt mensen aan hun euthanasiewens regelmatig met hun huisarts te bespreken.

Van Wijmen heeft voor zijn promotieonderzoek zes jaar lang vierduizend leden van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) en duizend leden van de Nederlandse Patiënten Vereniging (NPV) gevolgd. In die periode bleek respectievelijk slechts 42 en 28 procent van de patiënten de wilsverklaring nog eens besproken te hebben met een arts.

Lees ook dit opiniestuk: Hoe duidelijk moet een wilsverklaring zijn om euthanasie door te laten gaan?

Hoeveel mensen door een verouderde wilsverklaring geen euthanasie kunnen krijgen terwijl ze dat wel zouden willen, kan Van Wijmen niet zeggen. Wie ziek wordt heeft vaak nog genoeg tijd om alsnog contact op te nemen met de arts. Toch zouden patiënten er goed aan doen er op tijd bij te zijn, zegt de onderzoeker. Ook om eventuele onduidelijkheden over euthanasie weg te nemen:

“Als er iets gaat spelen, als je ziek wordt of een bepaalde leeftijd bereikt, als je oud en kwetsbaar bent, dan moet je erover praten. Een wilsverklaring op zich is dan te mager. Praten is heel belangrijk om zo’n verklaring goed te laten werken.”

Uit het onderzoek is niet gebleken dat patiënten hun wensen na een gesprek met een arts vaak nog bijstellen. “Veruit de meesten” lieten de verklaring ongewijzigd als er in hun leven een ingrijpende verandering plaatsvond, zoals na overlijden of ziekte van een partner.

Actueel

Artsen mogen alleen euthanasie verlenen als zij er zeker van zijn dat die wens onverminderd actueel is. Hoe vaak een patiënt met haar of zijn arts de wilsverklaring moet actualiseren, is volgens Van Wijmen niet te zeggen. En ook mét een wilsverklaring kan een euthanasie voor de arts nog voor een onduidelijke situatie komen te staan. “Bijvoorbeeld dat een demente patiënt op het laatste moment zijn hand terugtrekt, bij wijze van spreken.”

De NVVE zegt in Trouw een herinnering te gaan sturen aan mensen die meer dan vijf jaar geleden een modelverklaring van de vereniging hebben afgenomen. Ook zegt de organisatie in samenspraak met de artsenfederatie KNMG aan een richtlijn te werken.

    • Bastiaan Nagtegaal