Ryan Gosling: geknipt voor rol als introverte astronaut

Cultuur op komst

Van Disneys tv-sterretje tot de eerste man op de maan. Acteur Ryan Gosling is een megaster en sekssymbool met een bijna expressieloos gezicht. In ‘First Man’ speelt hij Neil Armstrong.

Meisjesidool dat graag moeizame eenlingen speelt: de Canadese acteur Ryan Gosling als Neil Armstrong, eerste man op de maan, in de film 'First Man’. Foto Randy Holmes/ABC via Getty Images

Zelf ervaren hoe het voelt om deel te nemen aan „de gevaarlijkste missie in de geschiedenis”, dat belooft de trailer van First Man op een extreem onheilspellende soundtrack. In de openingsfilm van het komende filmfestival van Venetië speelt de 37-jarige Canadese megaster Ryan Gosling astronaut Neil Armstrong. In First Man komen de persoonlijke offers aan bod die de Amerikaan bracht voor zijn maanmissie, in juli 2019 vijftig jaar geleden. Zo horen we in het fragment Armstrongs zoontje vragen of hij wel terugkomt. Een serieus kijkende Gosling antwoordt ontwijkend.

Regisseur Damien Chazelle, die Gosling eerder castte in hun met Oscars overladen retro-musical La La Land, koos voor de acteur omdat „Neil geen opzichtig persoon was”. Hij herkende elementen uit het karakter van de eerste man op de maan in Ryan Gosling, vertelde hij onlangs in het tijdschrift People. „Veel van de andere astronauten en piloten uit die periode waren wat je verwacht; patserige uitblinkers, maar Neil was anders. Hij was intellectueler, stiller, een meer introverte persoon, een man van weinig woorden die doet wat hij moet doen.”

Het lijkt opmerkelijk dat een regisseur juist de onopvallendheid van een acteur prijst, maar voor Gosling werkt het al jaren in zijn voordeel dat hij er alledaags uitziet en geen al te expressief gezicht heeft. Mede hierdoor lijken kijkers ieder mogelijk personage op hem te kunnen projecteren. Want Gosling doet verder inderdaad „wat hij moet doen”. Hij weet onder zijn wat lege, naïeve gezichtsuitdrukkingen onuitgesproken diepten te suggereren. Vaak met subtiele – of indien nodig minder subtiele – lichaamstaal, zoals simpelweg de manier van lopen. Zo kan dezelfde blik voelen als het verliefd staren van een love interest met gebroken hart (The Notebook) en de opborrelende agressie van een verknipte drugscrimineel (Only God Forgives).

Gosling is vooral bekend van zijn ‘strong silent types’ in films als Drive. Dat hij wel degelijk een fysiek veelzijdige acteur is, laat hij zien in de komedies waar hij zijn serieuze rollen mee afwisselt. Zo zit in The Nice Guys (2016) een scène waarin hij als knullige privédetective een bedreigend bezoekje krijgt terwijl hij op de plee zit. Met een onderbroek rond de enkels en een stripboek voor het kruis onderneemt Gosling pogingen om tegenspeler Russell Crowe onder schot te houden. Het resultaat is een subtiele versie van Jim Carrey-slapstick.

Sekssymbool

Goslings werd al jong gespot. Hij was in de jaren negentig een van de zang- en danstalentjes van de Amerikaanse tv-show The Mickey Mouse Club, net als Justin Timberlake, Britney Spears en Christina Aguilera. Toen het Disney-programma stopte in 1994, deed Gosling, toen nog een Macaulay Culkin-kloon, veel werk voor de Canadese tv.

Na enkele jaren besloot hij naar LA te gaan om daar een filmcarrière op te bouwen met films als The Believer (2001), waarin hij een joodse neonazi speelde. De doorbraak bij het grote publiek kwam in 2004 dankzij Nick Cassavetes’ suikerzoete kaskraker The Notebook. Cassavetes koos Gosling omdat hij op zoek was naar „een doorsnee jongen die er wat gek uitziet”. Door hem de rol te geven van liefdevolle en volhardende volksjongen lanceerde de regisseur de jonge Canadees als sekssymbool.

Om typecasting te voorkomen, koos de acteur vervolgens voor drama’s als Half Nelson (2006), waarin hij een crackverslaafde leraar speelt en waarvoor hij zijn eerste Oscarnominatie kreeg. En de absurde tragikomedie Lars and the Real Girl (2007) over een loner die een relatie begint met een opblaaspop. Zijn populariteit als meisjesidool vervaagde er allerminst door, bewijst ook zijn online populariteit in de memes waarbij zijn foto wordt gecombineerd met een willekeurige romantische uitspraak of het Ryan Gosling-kleurboek. Maar hij werd wel een idool dat critici serieus nemen.

Oscarnominaties

Naarmate zijn carrière vorderde werd duidelijker dat Gosling het talent heeft om interessante projecten en regisseurs te herkennen en ze verkiest boven veilige kassuccessen. Vaak werkt hij ook meer dan eens met een regisseur. Zo maakte hij twee films met Derek Cianfrance, waaronder in 2010 het tragische liefdesdrama Blue Valentine. Hiervoor moest Gosling vier weken met tegenspeelster Michelle Williams en hun filmdochter samenwonen op een beperkt budget, zodat er echte conflicten zouden ontstaan, bijvoorbeeld omdat er onvoldoende geld was voor sigaretten.

Met Nicolas Winding Refn, berucht om zijn extreem gewelddadige films, maakte hij de intelligente en zeer succesvolle actiefilm Drive (2011), waarin hij een naamloze en zwijgzame bestuurder van een vluchtauto speelt. Net als bij Cianfrance kreeg de tweede samenwerking tussen Gosling en Refn, het bloederige Only God Forgives (2013), minder lof dan de eerste.

Nu is er dus zijn tweede collaboratie met regisseur Damien Chazelle, ook hier wordt het moeilijk om hun eerste gezamenlijke project, La La Land, te overtreffen. Die film sleepte een recordaantal van veertien Oscarnominaties binnen, waaronder een voor Gosling als Beste Acteur. Die hij opnieuw niet kon verzilveren.

Getroebleerd

Wat opvalt in de trailer van First Man is de onheilspellende toon, de nadruk op de talloze risico’s verbonden aan de missie van Apollo 11 en de uitzinnige financiële en menselijke tol die het Amerikaanse ruimteprogramma eiste. Chazelles keuze voor een meer grimmige invalshoek, in plaats van heroïek of vooruitgangsoptimisme, is waarschijnlijk een kolfje naar Goslings hand. Ondanks dat de Canadees er een gevarieerd cv op na houdt, overheersen in zijn oeuvre films waarin hij eenlingen in een weinig rooskleurige wereld speelt. Ook in de enige franchise waar Gosling ooit aan meewerkte, Denis Villeneuves vervolg uit 2017 op Blade Runner, speelt hij een zwijgzaam en diep getroebleerd personage, politieagent en replicant K.

Zijn voorliefde voor weinig hoopvolle verhalen komt ook sterk terug in zijn eigen regiedebuut. Lost River (2014) voelt als een duister en theatraal sprookje over de laatste bewoners van een verpauperd en verlaten Detroit-achtig stadje. Een alleenstaande moeder met twee zonen is een van de weinige achterblijvers, als ze haar hypotheek niet kan betalen belandt ze als danseres in een macabere nachtclub voor bezoekers met een fetisj voor bloed. De film ontspoort in veel nachtmerrie-achtige scènes in neonkleuren en werd neergesabeld in de pers. Volgens veel critici was het een flauwe David Lynch-kopie met kinderlijk naïeve elementen, die Goslings ‘Disney’-verleden zichtbaar zouden maakten.

In welke mate het regie-fiasco Gosling persoonlijk raakte is moeilijk te achterhalen. Hij speelt niet alleen graag zwijgzame karakters, ook in het echte leven is hij notoir gesloten over zijn gevoelens en privéleven. Over zijn huwelijk met actrice Eva Mendes en hun twee kinderen ontwijkt hij bijna alle vragen.

Misschien maakt dat laatste hem wel, zoals Chazelle aangaf, nog geschikter voor de rol van Neil Armstrong, een astronaut die na zijn terugkomst van de maan publieke interview schuwde. Nu alleen nog even de perfecte intonatie bij „one small step for man, one giant leap for mankind” en wie weet kan Gosling komend Oscarseizoen na twee nominaties, misschien toch eens een beeldje mee naar huis nemen.

    • Sabeth Snijders