Eerst was Jos B. passant, toen getuige, nu verdachte

Zaak-Nicky Verstappen Twintig jaar na de moord op de elfjarige Nicky Verstappen is er een verdachte – al is die vooralsnog voortvluchtig.

Van links naar rechts: de moeder, zus en vader van Nicky Verstappen zitten naast Peter R. de Vries tijdens de persconferentie van de politie en OM over de doorbraak in het onderzoek naar de dood van de elfjarige jongen. Foto Marcel van Hoorn/ANP

Hoe reageert een verdachte als een net zich rond hem sluit? De inmiddels veroordeelde Jasper S. koos ervoor zichzelf niet langer te verstoppen. Hij deed mee aan een grootschalig DNA-verwantschapsonderzoek in de zaak-Marianne Vaatstra, toen daarvoor een uitnodiging kwam.

Jos B., verdachte in de zaak-Nicky Verstappen, lijkt na de aankondiging van een soortgelijk onderzoek te hebben willen verdwijnen. Justitie beschikt over zijn erfelijk materiaal via huiszoeking en door verwanten afgestaan DNA. De familie Verstappen werd begin juni op de hoogte gesteld van de match met op Nicky gevonden sporen. Maar van Jos B. is het laatste halfjaar niets meer vernomen.

Hij kwam al in beeld bij de opsporingsautoriteiten in de nacht na de vondst van het lichaam van Verstappen in augustus 1998. Het elfjarige jongetje uit het Midden-Limburgse Heibloem was twee nachten daarvoor spoorloos verdwenen uit een kamp van het plaatselijke jeugdwerk op de hei bij het Zuid-Limburgse Brunssum. Anderhalve dag later werd hij gevonden in een dennenbos op ruim een kilometer van het kamp: dood. De marechaussee bewaakte die plek in de daaropvolgende nacht en stuitte rond half een op een passerende fietser.

Dat bleek de toen 35-jarige B. Hij had het warm, zei hij, en was voor verkoeling een eindje gaan fietsen. Van die verklaring werd proces-verbaal opgemaakt, maar hij werd nooit formeel als verdachte aangemerkt. Hij werd in 2001 nog wel twee keer gehoord als getuige in een zogenaamd second opinion-onderzoek naar de dood van Verstappen.

Lees ook: DNA-onderzoek in moordzaak brengt miljoen mannen in beeld

Verdachte zedenzaak

B. was jaren daarvoor al, in 1985, verdachte geweest in een zedenzaak. Het Limburgs Dagblad meldde in juli van dat jaar de bekentenis van „een man uit Simpelveld” . Die zei ontucht te hebben gehad met twee tienjarige jongens uit Wijnandsrade tijdens een speurtocht. Hetzelfde artikel maakte melding van ontucht met twee minderjarigen uit Wijlre een zomer eerder. Toen zou de verdachte na een proces-verbaal op vrije voeten zijn gesteld. B. was toen al enige tijd actief in het jeugdwerk.

De zedenzaak midden jaren tachtig werd geseponeerd. In de systemen van politie en justitie is er nu niets meer over terug te vinden. Het is niet duidelijk of dat in 1998 wel het geval was. „Mocht dat zo zijn, dan was dat kennelijk geen aanleiding om B. alsnog als verdachte aan te merken”, zegt chef van de politie Limburg Ingrid Schäfer-Poels. „Ik ga uit van de professionaliteit van de onze mensen toen.” B. was na 1998 nog actief als scoutingleider in Heerlen en Nuth en op een kinderopvang in Brunssum.

Verwantschapsonderzoek

Hij behoorde – nog steeds niet als verdachte – wel tot de mannen die voor het verwantschapsonderzoek werden benaderd om DNA af te staan. Het is het grootste ooit in Nederland gehouden; zestienduizend mensen hebben inmiddels DNA afgestaan. De politie kwam twee keer bij hem aan de deur in het huis waar hij met zijn moeder woonde. Tevergeefs.

B. werd dit jaar zelf als vermist opgegeven. Hij vertrok in februari uit Limburg, naar eigen zeggen voor een wandeltocht in de Franse Vogezen richting Duitse grens, een tocht van 145 kilometer onder zeer winterse omstandigheden. Hij zou terugkomen voor een bezoek aan zijn ernstig zieke moeder, maar kwam nooit opdagen. Zij is inmiddels overleden.

Lees ook deze reportage over de zaak uit 2003: Zwijgzaamheid over een zedenverleden

De vermissingszaak en het onderzoek naar de dood van Nicky Verstappen kwamen uiteindelijk samen via in beide casussen aangetroffen erfelijk materiaal. Volgens Schäfer-Poels is sindsdien vrijwel alles gericht geweest op het vinden van B. Vooral in de Vogezen is intensief gezocht.

De verdachte weet volgens justitie wat het is om uit beeld te blijven en te overleven in de wildernis. Hij deed aan bushcraften, verblijven in de natuur met enkel de daar aanwezige middelen. Sinds vorig najaar was B. beheerder van een basiskamp in de Vogezen en bestuurslid van de stichting Randoloup NatureWise van wie dat kamp was. In een profiel op internet stelt hij zich voor als een man met een grote voorliefde voor het buitenleven, wildkamperen, fotografie, scouting en (eetbare) planten.

Geheimhouding

De politie heeft nog maar beperkt tijd gehad om in de achtergronden en het verleden van de verdachte te duiken. Politiechef Schäfer-Poels: „Dat had te maken met geheimhouding. We moesten rekening houden met de privacy van de verdachte en dienden eerst alle andere methoden beproefd te hebben voordat we op een persconferentie met zijn naam en foto’s naar buiten konden. Daar was toestemming tot op het niveau van de minister voor nodig.”

    • Paul van der Steen