Een rampdag voor Trump - en voor het Amerikaanse presidentschap

Niet alleen president Trump, ook het Amerikaanse presidentschap verkeert in zeer zwaar weer na de schuldbekentenis van Trumps advocaat en de veroordeling van zijn ex-campagneleider.

Donald Trump komt dinsdag aan in West Virginia voor een campagne evenement. Foto Mandel Ngan/AFP

„De zwartste dag voor het Amerikaans presidentschap sinds Watergate.” Tv-zender NBC had woensdag de krachtigste samenvatting van de rampdag voor president Trump. Dinsdag werd zijn oud-campagneleider Paul Manafort schuldig bevonden aan belastingontduiking en bankfraude. Pal daarvoor werd bekend dat Trumps voormalige advocaat Michael Cohen tegenover justitie in New York had verklaard dat hij in opdracht van zijn cliënt twee vrouwen had betaald om hen te laten zwijgen over affaires die ze met Trump hadden gehad. Het meest brisante en schadelijke in de verklaringen van Cohen was het zinnetje dat hij die betalingen had gedaan „om de verkiezingen te beïnvloeden”.

De zwartste dag voor het Amerikaans presidentschap sinds Watergate

Tv-zender NBC

Mokerslag

Door dat verband te leggen deelde Cohen een mokerslag uit aan de president. Trump ligt onder de microscoop van speciaal aanklager Robert Mueller, die de opdracht heeft uit te vinden of de presidentsverkiezingen van 2016 zijn beïnvloed door de Russische regering in samenspraak met het campagneteam van Donald Trump. Cohens advocaat zei dinsdag tegenover journalisten dat Michael Cohen een boel te vertellen heeft dat aanklager Mueller wel zou interesseren, en dat hij bereid is met hem te spreken. Trump twitterde woensdag als een boer met kiespijn: ,,Als iemand een goeie advocaat zoekt, dan druk ik je op het hart geen gebruik te maken van de diensten van Michael Cohen.”

Lees ook: Wie is wie in het Ruslandonderzoek van Mueller?

De verdediging van Trump die woensdag op gang kwam, probeert het verband te verkleinen, door te zeggen dat zowel Manaforts misdrijven als die van Cohen zijn gepleegd voordat Trump president werd. Maar uit de documenten die de aanklagers dinsdag openbaar hebben gemaakt, blijkt dat Trumps eigen bedrijf 420.000 dollar aan advocaat Cohen liet betalen, voor zijn afhandeling van de problemen met beide vrouwen. Die betalingen kwamen binnen vanaf februari 2017, vlak nadat Trump als president de eed op de Grondwet had afgelegd. Die betalingen werden gedaan onder valse vlag, als onkosten „in verband met de verkiezingen”.

Lees ook: Ex-advocaat Cohen overtrad wet ‘in opdracht van Trump’

Joelende aanhangers

In twee reuzenstappen kwam het onderzoek naar onrechtmatige beïnvloeding van de verkiezingen dinsdagmiddag op de drempel van het Witte Huis. Dinsdagavond, in het Civic Center in Charleston, West-Virginia, deed de president nog alsof er niets was gebeurd. Voor een zaal met zo’n zevenduizend joelende aanhangers somde Trump zijn prestaties op. De naam van Manafort – de „moedige man” over wie de president vorige week nog twitterde dat hij slechter werd behandeld dan gangster Al Capone – noch die van Michael Cohen – ooit „my guy” – nam Trump in de mond. Als er al iemand naar de gevangenis zou moeten, dan was het zijn voormalige Democratische rivaal Hillary Clinton. De zaal scandeerde ,,lock her up!” alsof het nog altijd 2016 was. Dat jaar versloeg Trump Clinton in deze staat met ruim 40 procentpunt verschil.

‘Een Russische heksenjacht’

Het enige wat Trump in Charleston zei dat in de buurt kwam van een verwijzing naar de gebeurtenissen van die dag, was een inmiddels bekende uitval naar het onderzoek van Mueller. „Een Russische heksenjacht. Waar is de samenzwering? Zoek je nou nog steeds naar de samenzwering? Wil je die vinden? Er is geen samenzwering.” Na vijf kwartier liep de president weer van het podium onder de klanken van de Rolling Stones-hit You can’t always get what you want

Het feit dat Trump president is, maakt alle volgende stappen onvoorspelbaar. Als een advocaat toegeeft een misdrijf te hebben gepleegd in opdracht van zijn cliënt, dan zou de logische stap voor het openbaar ministerie zijn: een strafrechtelijk onderzoek openen naar de cliënt. Maar juristen en politici zijn verdeeld over de vraag of een zittende president kan worden aangeklaagd. En zo ja, of hij kan worden aangeklaagd voor misdrijven die hij heeft gepleegd voordat hij president werd.

Afzetting

Wat wel duidelijk is geworden, is dat de kans op een impeachment-procedure dichterbij is gekomen. Dat is in de Verenigde Staten feitelijk de enige begaanbare weg naar de afzetting van een president. Dat is ook waarom Trump dinsdagavond naar Charleston kwam, dat is waarom hij daar zei dat hij alle dagen – „desnoods zonder de geweldige jongens van de geheime dienst” – tot aan de tussentijdse verkiezingen van november op campagne wil gaan. Als in het Congres na november een Democratische meerderheid wordt gekozen, dan is de kans op zo’n procedure reëler dan met de huidige meerderheid van Trumps partijgenoten. De Republikeinen doen er alles aan om van deze verkiezingen in de districten van het land nationale verkiezingen te maken. Daarbij worden de Democraten afgeschilderd als „socialisten” en de namen van partijleiders als scheldwoorden de zaal in geslingerd. Trump: „Nancy Pelosi!” Zaal: „Boeoe!”

Lees ook: Trump-adviseur Manafort schuldig aan fraude

Schoollunch

Van de andere kant van het land kwam er ook slecht nieuws uit het kamp van de president. De Republikeinse afgevaardigde Duncan Hunter werd in Californië samen met zijn vrouw aangeklaagd wegens misbruik van campagnegelden voor persoonlijk gebruik: van luxueuze vakanties tot bonnetjes voor de schoollunches van hun kinderen.

Samen met afgevaardigde Chris Collins uit New York was Hunter de eerste Republikein die zijn steun uitsprak voor presidentskandidaat Donald Trump. In februari 2016, toen de partijleiding Trump nog niet zag staan en alle aandacht uitging naar Jeb Bush of Ted Cruz, spraken zij zich uit voor de onroerend-goedmagnaat. Collins zit sinds augustus 2018 in de gevangenis, op verdenking van handelen met voorkennis.

De gemene deler is steeds: geld. Manafort die miljoenen probeerde te verbergen voor de Amerikaanse belastingdienst. Afgevaardigde Hunter die uit de campagnekas graait. Je zou met zulk oligarchengedrag bijna een ander verband met Rusland leggen. Als de president er niet mee te maken had, schreven verschillende media, dan zouden het „gewone voorbeelden van witteboordencriminaliteit” zijn. Nu lijkt het er eerder op dat het partijcultuur is onder een leidsman die de bestrijding ervan afdoet als een heksenjacht.

All the president’s crooks‘, luidde woensdag de kop boven een hoofdredactioneel commentaar van The New York Times – alweer een knipoog naar Watergate. De Amerikaanse media – door Trump en zijn aanhang dinsdagavond in Charleston weer flink uitgejouwd als „nepnieuws” – zijn in de afgelopen twee jaar niet zuinig geweest met verwijzingen naar het schandaal dat Richard Nixon het presidentschap kostte. Maar de verwijzing is niet eerder zo relevant geweest als sinds dinsdag.

    • Bas Blokker