Opinie

    • Wilfred Takken

Zwemtocht Van der Weijden heroïscher door de mislukking

Zap De huldiging van Maarten van der Weijden ging gewoon door op NPO 1. Het is zo’n tv-evenement dat veel kijkers een goed gevoel geeft. ‘De emoties gieren over het plein.’

Dionne Stax en Maarten van der Weijden tijdens de huldiging in Leeuwarden (NOS)

Het is dus mislukt. Maarten van der Weijden heeft het niet gehaald. De zwemkampioen zou het parcours van de Elfstedentocht zwemmen: 200 kilometer. Dat is meer dan twee dagen zwemmen. Maar vóór Dokkum moest hij opgeven. Normaal telt in de sport alleen degene die gewonnen heeft, of die het gehaald heeft. Normaal zou dit een tragisch verlies zijn geweest.

Maar nu leek het falen van de zwemmer niets uit te maken. De huldiging, rechtstreeks uitgezonden op NPO 1, ging gewoon door.

Op een brancard op dikke banden werd hij door de menigte gereden. De knappe kale reus kon nauwelijks nog lopen, praten of lachen. „Misschien is het nog leuker dat het zo is afgelopen.” zei Henny Huisman in Laat op Eén. De heroïek van de zwemmer werd juist vergroot door de mislukking.

Lees ook: Gestopt in Burdaard, en toch ‘reusachtig’

Van der Weijden zwom om geld in te zamelen voor kankeronderzoek. Hij heeft zelf kanker gehad, had last van overlevingsschuld, en wilde iets terugdoen. Het blijft raar om iets héél ongezonds te doen ten bate van de volksgezondheid (de arts: „Maarten is een gezonde kerel die een aanslag op zijn lichaam heeft gepleegd”). Maar opoffering is juist het uitgangspunt van dit soort acties. De zwemmer lijdt voor ons. Een patiënt zei: „Hij heeft zoveel gegeven om andere mensen te helpen.”

“De emoties gieren over het plein,” zei Joris Linssen, verslaggever te Leeuwarden. Nu werd hij op dat moment omringd door rustig glimlachende toeschouwers, maar inderdaad: de mensen waren opgewonden blij, sommige huilden, de premier (altijd blij) noemde de zwemmer een reus. Dit is zo’n tv-evenement dat vele kijkers een goed gevoel geeft – „een beetje optimisme in een negatieve maatschappij” zei een supporter langs de kant – dus waarom niet.

Maar is het ook nieuws? Nee, het is amusement. Toch opende het Achtuurjournaal ermee, meteen na de huldiging. Evenals Nieuwsuur (invalshoek: „Wat doet dat allemaal met je lijf?”) en de talkshow Laat op één (invalshoek: NOS-verslaggever vertelt). RTL Nieuws bracht het door de concurrentie gecreëerde nieuws als tweede item, na de dividendbelasting. Overigens ook geen nieuws.

Robot als gezinslid

In de Ierse reportageserie Een kijkje in de toekomst (RTL Z) van Jonathan McCrae zagen we een Japans gezin waarin een robot als volwaardig gezinslid meedraaide. De witte pop zat zelfs aan het ontbijt, waar hij zijn portie elektriciteit kreeg. De ouders en de dochter hielden echt van de robot, zeiden ze.

De reportage wilde aantonen dat we binnenkort mensgelijke robots met echte gevoelens krijgen, maar de voorbeelden lieten dat niet zien. De gesprekken met de robots verliepen stroef. Eentje gaf steeds geen antwoord, maar vroeg in plaats daarvan: „Wilt u de plattegrond van de flat zien?” Toen McCrae ontmoedigd wegliep, riep de robot hem verdrietig na: „Waarom wilt u de plattegrond niet zien?”

Ongewild toonde de optimistisch bedoelde reportage een nare, lege wereld. Wat zegt dat over ons als we net zo goed van een witte pop kunnen houden als van een mens? Zolang de liefde niet wederkerig is, kun je beter een hond nemen. Vooraanstaand robotbouwer Hiroshi Ishiguro vertelde trots dat hij als experiment zijn receptioniste had vervangen door een robot. Niemand merkte het verschil. Dat zegt minder over de overtuigingskracht van de robot dan over de aandacht die receptionistes doorgaans krijgen.

    • Wilfred Takken