Zuiderlicht is een eindbestemming

Grunberg in het verpleegtehuis #2

Schrijver Arnon Grunberg verblijft veertien dagen en nachten in een Vlaams verpleegtehuis, als patiënt en verpleger. Hij schrijft daar dagelijks over.

Foto Merlijn Doomernik, beeldbewerking NRC

In verpleegtehuis Zuiderlicht verblijven momenteel een kleine vijftig bewoners. Ik maakte de eerste dag de fout over ‘patiënten’ te spreken, dat zal ik niet snel meer doen. Directeur Steve zegt: „We hebben het hier over ‘bewoners’.”

Er zijn drie afdelingen. Een afdeling voor jongdementen, die Luna wordt genoemd om stigmatisering te voorkomen. Een afdeling voor mensen met een verstandelijke beperking, die om dezelfde reden Oase heet. En een afdeling voor mensen met een psychische kwetsbaarheid: Orion. Psychische kwetsbaarheid kan van alles zijn, van angststoornissen tot borderline.

In de herfst komen er ongeveer 100 bewoners bij. In de nieuwe, nu nog ongebruikte vleugel heb ik een kamer gekregen. Op dezelfde verdieping, begane grond, bevindt zich Luna. Samen met de jongdementen gebruik ik mijn avondeten.

Niet alle bewoners op afdeling Luna zijn even goed te verstaan. Een man met bijzonder veel tatoeages, ook eentje op zijn voorhoofd, en drie kleine getatoeëerde tranen op zijn wang, spreekt voor mij nauwelijks verstaanbaar, maar hij blijft het proberen. Terwijl hij spreekt knakt hij systematisch en met iets van hartstocht zijn knokkels waarin ik een substituut voor andersoortige agressie herken, maar dat kan een vooroordeel zijn veroorzaakt door de tatoeages.

Ook is er een meneer in een keurig geblokt overhemd die zijn linkerhand in zijn rechterhand houdt alsof die hand de Bijbel is, verder is hij volledig verstijfd. Spreken doet hij niet meer, wel heb ik hem horen niezen.

Een verdieping hoger bij Oase is er Vicky. Ze draagt een bloemetjesjurk en een zwarte bril, om haar hals zit een koptelefoon. Ze zegt: „Ik ben ziek geweest maar het begint beter te worden. Mijn kind is nu bij mijn zus.”

Ik vraag hoe oud haar kind is. Dat weet ze niet. Iemand anders zegt: ‘Tien jaar.’

Dan verklaart Vicky met een bijna triomfantelijke glimlach op haar gezicht: „Ze was hier gisteren nog, ze heeft me drie, vier zoentjes gegeven.”

Niemand in Zuiderlucht wordt behandeld. Ontslag behoort niet tot de mogelijkheden, Zuiderlucht is een eindbestemming. Het gaat zoals Steve heeft gezegd om „stabiliseren en zingeving”.

Op Oase woont ook Rita, die hier eigenlijk niet thuishoort, maar in afwachting van de opening van de nieuwe afdeling zit ze tijdelijk tussen de bewoners met een verstandelijke beperking. Ze heeft een ernstige vorm van multiple sclerose en ze hangt als een grote menselijke worst in een rolstoel. Maar haar ogen; zelden heb ik zulke levendige, lieve ogen gezien.

(Wordt vervolgd)

    • Arnon Grunberg