Opinie

    • Ykje Vriesinga

Wat als we betaald kregen voor gezond gedrag?

Wat werkt Deze zomer bespreekt NRC-redacteur Ykje Vriesinga methodes om beter te werken. Deze keer: een bonus op goede gewoontes.

Illustratie Stella Smienk

„Adem in en adem uit. Kijk om je heen en merk op wat je ziet. Land op deze plek.” Ik zie eenden dobberen in de Amstel, flatgebouwen aan de overkant van het water. De trainer vervolgt: „Focus nu op de geluiden die je hoort.” Een trein, een claxonnerende vrachtwagen.

Ik doe mee aan Morning Routine, een clubje dat op dinsdagochtend in wisselende samenstelling bijeenkomt bij een bocht in de Amsterdamse rivier. Na een korte meditatie volgt een stukje contemplatie, bijvoorbeeld over onze band met vrienden, familie, collega’s. Daarna doen we sit-ups, push-ups en burpees, gaan we eventjes wild dansen en tot slot – „drie, twee, één, nul!” – springt iedereen in de Amstel.

Heerlijk! Ik ben in één duik klaarwakker. Afdrogen, omkleden en na een bakje granola, zelfgemaakt door een van de organisatoren, waaieren we allemaal over de stad uit naar onze werkplekken.

Kantoorfruit

Het toffe van Morning Routine is dat je heel veel goede gewoontes in één keer aanstipt. Ik ga lang niet iedere dinsdag, maar als ik ga heb ik de hele werkdag meer energie en focus. Zoals ze zeggen: win de ochtend en je wint de dag.

Naast dat het gewoonweg leuk en gezellig is, besefte ik door dit clubje dat de goede gewoontes die we buiten kantooruren hebben, vaak ook goed zijn voor de kwaliteit van ons werk. En omgekeerd zijn de slechte gewoontes dat natuurlijk niet.

Toen dacht ik, wat nou als we een financiële bonus zouden krijgen voor gezond gedrag? De grootste beloning is natuurlijk voor jezelf: een gezonde geest in een gezond lichaam. Maar je werkgever (of je eigen onderneming, je gezin) profiteert er ook van.

Stel je voor dat je een euro zou krijgen per burpee? Dan zou ik wel vaker dan tien keer in de lucht springen. Of duizend euro als je het hele jaar niet rookt of drinkt? Of een extra vakantiedag voor iedere maand dat je dagelijks mediteert?

Misschien heb je er bezwaren tegen dat je baas meekijkt in je privéleven en vind je een kratje met kantoorfruit al bemoeizuchtig genoeg. Maar het voordeel kan zijn dat er onderlinge steun ontstaat om het gewenste gedrag te stimuleren. Bovendien, een werkgever die bonussen uitdeelt voor gezonde gewoontes, wordt óók gedwongen na te denken of dat gedrag vanuit het werk wordt bemoedigd of juist bemoeilijkt.

Uitgeperste citroen

Want hoe vaak komt het niet voor dat mensen na een lange dag werken als uitgeperste citroenen huiswaarts keren? Met nog net genoeg energie om een bezorgmaaltijd te bestellen, een fles wijn open te trekken en op de bank te ploffen?

Wie weet escaleert de vermoeidheid zelfs in een ruzie met partner of huisgenoot, gevolgd door scrollen op de smartphone om toch nog ergens een goed gevoel vandaan te halen. En zoals we weten is schermlicht slecht voor de slaapkwaliteit. Waardoor je de volgende dag ook weer wakker wordt als een uitgeperste citroen, et cetera.

Bonussen worden nu nog vaak uitgekeerd voor doelen die op korte termijn bijdragen aan het succes van een organisatie, zoals verkoopcijfers of het aantal binnengehaalde klanten. Maar op lange termijn kan het behalen van die doelen roofbouw betekenen op de energiereserves van het personeel.

Wil je dat mensen voor of na werktijd gaan sporten, of zich andere goede gewoontes eigen maken, dan helpt het om ze genoeg tijd en energie te gunnen om dat mogelijk te maken. Dat vergroot de energiereserves waarschijnlijk ook weer. En dan kan het vicieuze cirkeltje de andere kant opdraaien.

Slapend rijk

De Amerikaanse verzekeringsmaatschappij Aetna heeft al een bonus gezet op gezond gedrag in privétijd. Werknemers die twintig nachten zeven uren of meer slapen, krijgen 25 dollar, tot een maximum van 300 dollar per jaar. Het personeel heeft onder andere Fitbits gekregen om dit te monitoren.

Slaap is „ontzettend belangrijk”, zei de baas van Aetna in een interview. „Aandachtig zijn op het werk en betere keuzes maken, hoort bij de kern van ons bedrijf.” Hij is ervan overtuigd dat een betere slaap bijdraagt aan een hogere winst. Niet gek, als je bedenkt dat iemand met slaapgebrek zo ongeveer op hetzelfde niveau presteert als iemand die dronken is.

Moet je dat willen, dat je baas binnendringt in je slaapkamer? Dat is een andere vraag. Maar ik verwacht wel dat zo’n bonus invloed heeft op de bedrijfscultuur. Ik zie het niet snel gebeuren dat managers bij Aetna om middernacht mailtjes sturen naar hun teams. Al was het maar omdat zij of hij op dat moment zelf ook slapend rijk wordt.

    • Ykje Vriesinga