Tarieven in de zorg zijn nog altijd geheim

Medische kosten

In 2016 beloofde het kabinet openheid over de ziekenhuiskosten. Maar er is ‘geen draagvlak.’

Operatiekamer in het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam Foto Koen van Weel

Prijzen voor behandelingen in het ziekenhuis zijn nog steeds vaak geheim, ondanks de belofte van toenmalig minister Edith Schippers (Volksgezondheid, VVD) dat ze openbaar zouden worden. Patiënten kunnen daardoor nog niet altijd vergelijken wat een operatie of behandeling kost in verschillende ziekenhuizen en bij verschillende zorgverzekeraars.

Dit blijkt uit navraag van NRC bij vijf zorgverzekeraars en uit een brief die de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) als toezichthouder deze zomer aan minister Bruno Bruins (Medische Zorg, VVD) stuurde. De NZa geeft in de brief toe dat het niet gelukt is om „bindende afspraken” te maken met de zorgsector over transparantie van ziekenhuistarieven. Er zou „geen draagvlak” zijn.

Twee jaar geleden beloofde Schippers dat ziekenhuistarieven openbaar zouden worden voor patiënten. Die tarieven komen tot stand via onderhandelingen tussen zorgverzekeraars en ziekenhuizen, maar zijn geheim. Openbaarmaking kan belangrijk zijn voor patiënten, zeker als die hebben gekozen voor het maximale vrijwillige eigen risico van 885 euro en dus veel zelf moeten betalen.

Lees ook: In 2016 deed NRC onderzoek naar de tarieven in de zorg. De conclusie was toen: willekeur regeert

17.000 euro voor gehoorapparaat

Er waren destijds enorme verschillen tussen ziekenhuizen, bleek uit onderzoek van NRC. Zo kreeg een patiënt uit Enschede een gehoorapparaat aangemeten voor bijna 17.000 euro – ruim 10.000 euro meer dan gemiddeld. „Voor patiënten is het van groot belang om inzicht te hebben in de financiële gevolgen die een behandeling voor hen heeft”, schreef Schippers in een brief van november 2016.

De NZa heeft geprobeerd met onder andere zorgverzekeraars afspraken te maken. Dat leidde in sommige gevallen tot openheid. Drie van de vier grote verzekeraars (CZ, Menzis, VGZ) maken nu alle prijzen tot het maximale eigen risico (885 euro) openbaar. Zilveren Kruis doet dat met de meest voorkomende behandelingen onder die prijs. De vier verzekeraars hebben samen een marktaandeel van 86,5 procent.

Verzekerden van CZ kunnen nu bijvoorbeeld zien dat het gipsen van een knie in het Amsterdams UMC 600 euro kost en in het Máxima Medisch Centrum in Veldhoven minder dan 450 euro. Bij de drie verzekeraars die alles onder de 885 euro bekendmaken is nu ongeveer eenderde van de prijzen openbaar.

Concurrentiegevoelig

Boven het maximale eigen risico blijven de tarieven meestal geheim. De verzekeraars beschouwen dat als concurrentiegevoelige informatie. Een woordvoerder van CZ zegt dat artsen bij complexere operaties vaak vooraf niet precies weten wat ze gaan declareren: „Als keuze-informatie heeft de patiënt dan vooraf niet veel aan openbaring van de prijzen.”

Toch was het de bedoeling dat ook de hoge tarieven openbaar werden. Het zou ziekenhuizen dwingen prijzen te hanteren die ook daadwerkelijk iets zeggen over de kosten van een behandeling. Patiënten zouden daardoor beter kunnen begrijpen waarom ziekenhuiszorg zo duur is. Oud-minister Schippers zei daarover: „Er is toch geen sector die gezond functioneert waarin je niet weet wat iets kost?” Medisch-specialistische zorg kost jaarlijks ongeveer 22 miljard euro – op een jaarlijks zorgbudget van 72 miljard.

Het is de NZa ook niet gelukt kleinere zorgverzekeraars zo ver te krijgen hun prijzen te openbaren.

Minister Bruins schrijft aan de Tweede Kamer dat de ontwikkelingen „sneller” zouden moeten gaan. De resultaten tot dusver beschouwt hij als „eerste stap.” De Consumentenbond en Patiëntenfederatie Nederland noemen de voortgang „zeer teleurstellend”.

    • Enzo van Steenbergen