Opinie

    • Marthe Voswinkel

Resultaatgericht behandelen van depressies. Serieus, Menzis?

Menzis gaat ggz-instellingen afrekenen op resultaat. Dat is niet meetbaar, betoogt . Iedereen herstelt anders.
Illustratie iStock

Op 13 augustus werd het nieuwe beleid van zorgverzekeraar Menzis voor de behandeling van depressie nieuws. In kranten, nieuwsbulletins en op sociale media ontstond ophef: Menzis gaat bij de behandeling van depressies namelijk vergoeden op basis van resultaten, niet op basis van behandelduur. Mijn primaire reactie over dit beleid was positief: naar resultaten kijken klinkt een stuk menselijker dan kijken naar het aantal minuten dat iemand aan therapie nodig heeft, iets waar in het verleden ook nog een beperking op lag. Mogelijk was dit ook precies de, enigszins naïeve, reactie waar Menzis op hoopte. Naar resultaat kijken klinkt een stuk vriendelijker dan kijken naar het aantal minuten therapie dat iemand heeft gehad, en dat dus vergoed zal worden. Het beleid werd ingepakt als cadeau, maar bij het uitpakken blijken er nogal wat aspecten te zijn waar men kritiek op kan leveren. Men doet er verstandig aan dit gegeven paard wel in de bek te kijken.

De belangrijkste vraag rondom dit beleid blijft: wat is dan dat resultaat dat de voorwaarde gaat vormen voor vergoeding? Resultaat in de geestelijke gezondheidszorg laat zich een stuk moeilijker kwantificeren dan resultaat in de behandeling van infecties, of de uitkomst van een chirurgische ingreep, door menig plastisch chirurg in het dossier omschreven als ‘fraai resultaat’. Wat is dan fraai resultaat binnen de behandeling van een depressie? Klachtenvrij? Beter zijn? Geen suïcide? Of gaat Menzis, in de vorm van een vragenlijst, de criteria van de DSM-5 ernaast leggen? Zodra iemand niet meer aan voldoende criteria voldoet, is er dan sprake van het gewenste resultaat? Of misschien wordt er toch weer teruggegrepen op de oude vertrouwde Routine Outcome Measurement, de ROM. Een vragenlijst ooit ontwikkeld voor het volgen van het ziektebeloop in de behandeling van individuele patiënten, echter in het huidige systeem een vragenlijst die gebruikt wordt om kwaliteit van gehele instellingen te beoordelen, en bovendien een verplichting is geworden vanuit de verzekeraars.

80 procent van de mensen die een depressie hadden, zal later een nieuwe ontwikkelen

Bij de behandeling van een depressie komt meer kijken dan het behandelen van klachten. Tachtig procent van de mensen die een depressie heeft doorgemaakt, zal op een later moment een nieuwe depressie ontwikkelen, zo is te vinden in de richtlijn Depressie. Risico op een recidief wordt bepaald door verschillende factoren. Eén daarvan is de mate van herstel die iemand heeft bereikt bij beëindiging van de behandeling. Een andere factor is of binnen die behandeling ook aandacht is geweest voor het herkennen van, en leren omgaan met, uitlokkende factoren, zoals persoonlijkheidskenmerken. Gedeeltelijk herstel geeft logischerwijs een groter risico op een nieuwe depressie, en het onbehandeld laten van eventuele uitlokkende factoren eveneens. Het afkappunt op de vragenlijsten die Menzis wil gaan ontwikkelen en gebruiken om resultaat van een behandeling te beoordelen heeft dus nogal wat consequenties. Niet alleen voor de patiënt, ook voor de verzekeraar zelf: de kosten voor de behandeling van een recidief zullen ze toch ook moeten vergoeden.

Menzis lijkt binnen dit nieuwe beleid aan te nemen dat resultaat, of herstel, voor iedereen hetzelfde is. Echter, resultaat, herstel, beter worden en beter zijn, is voor elke persoon anders. Naast het behandelen van de depressie, het leren omgaan met risicofactoren, kunnen ook vragen van een meer existentiële aard een rol spelen: welke rol neemt de depressie, of het risico daarop, in binnen mijn leven, en binnen wie ik ben? Herstel kan gaan over acceptatie, of over het vormgeven van een volwaardig bestaan, met de kennis dat kans op terugval groot is in het achterhoofd.

Ik ben zeer benieuwd hoe Menzis deze aspecten van herstel wil gaan meten. Een vragenlijst lijkt me in elk geval niet afdoende. Binnen de GGZ gaat het niet over wandelende depressies. Het gaat om mensen, die een depressie hebben. Mensen verschillen. Depressies verschillen. En herstel, ook dat is voor iedereen iets anders. Ironisch genoeg lijkt juist de verzekeraar die pretendeert de mens centraal te stellen, dat te vergeten.

    • Marthe Voswinkel