Pensioen agenten zorgt voor grote druk

Justitie en politie De vergrijzing zorgt ervoor dat politie en justitie hard op zoek moeten naar nieuwe mensen. Er is vooral veel behoefte aan IT-specialisten.

Vlaggenparade op de Waalbrug in Nijmegen tijdens de Vierdaagse. Piroschka van de Wouw / ANP

Door vergrijzing is er de komende jaren een relatief hoog verloop onder rechters en bij de Nationale Politie. Het heeft tot gevolg dat beide organisaties de komende jaren veel aandacht moeten besteden aan de werving van nieuw personeel.

De Nationale Politie moet in de komende zeven jaar 17.000 nieuwe agenten aantrekken. Ze dienen als uitbreiding en vooral als vervanging van evenzoveel medewerkers die de komende jaren met pensioen gaan. Het is een enorm aantal in een organisatie die in totaal ruim 60.000 medewerkers telt. De vergrijzing doet zich vooral voor bij de recherche, agenten van de inlichtingendienst en baliemedewerkers. Het jaar 2020 geldt als een omslagpunt: jaarlijks gaan er dan zo’n 1.400 agenten met pensioen.

Minister Grapperhaus (Justitie, CDA) liet deze zomer weten dat de politieacademie 16 miljoen euro per jaar extra krijgt om de opleidingscapaciteit te vergroten. „Een goede eerste stap naar groei”, noemde de korpschef van de Nationale Politie Erik Akerboom dit in een eerste reactie. Maar hij moest toegeven dat de politieorganisatie ondanks extra inspanningen voorlopig niet in staat zal zijn „de grote uitstroom overal even goed te kunnen bijbenen”. De politiebaas voorspelt dat „de krapte” die hij bij elk werkbezoek zegt aan te treffen, „voorlopig zal blijven”. Omdat de aspirant-agenten niet meteen inzetbaar zijn, zal volgens Akerboom „de druk op de roosters op sommige plekken zelfs eerst nog toenemen”.

De politie komt vooral mankracht en deskundigheid tekort om financiële misdaad en cybercriminaliteit beter te kunnen bestrijden. De extra investeringen van 291 miljoen euro die Grapperhaus deze zomer aankondigde (bovenop de jaarlijkse begroting van 5,5 miljard) worden voor een deel gebruikt om 170 extra specialisten in te zetten tegen cybercrime en voor internationale samenwerking. Dit jaar is een wervingscampagne gestart naar IT-specialisten: „Zonder IT’ers zijn we nergens.” Bij de werving wordt nadrukkelijk rekening gehouden met regionale verschillen. „Amsterdam heeft meer behoefte aan collega’s met specifieke competenties (kennis van culturen, spreken van meerdere talen) dan bijvoorbeeld Limburg. Het heeft alles te maken met de verschillen in bevolkingssamenstelling”, zegt een woordvoerder van de politie.

Tekort rechters buiten Randstad

Binnen de zittende rechterlijke macht zal de komende jaren het selecteren van nieuwe krachten veranderen. „De werving van rechters in opleiding is voor verbetering vatbaar”, zegt een woordvoerder van de Raad voor de Rechtspraak. De samenstelling van de groep van 2.497 rechters (2.315 fte’s) zal met name moeten veranderen. Meer diversiteit is noodzakelijk. „Minder vrouwen en meer mensen met een migratieachtergrond”, zegt een woordvoerder.

Lees een reportage over het tekort aan tandartsen: in de de Zeeuwse praktijk van het tandartsengeslacht Heijers bieden Spaanse afgestudeerden uitkomst

Aankomende rechters moeten na hun juridische studie minimaal twee jaar buiten de rechterlijke organisatie werkervaring hebben opgedaan voordat ze in aanmerking komen voor een opleidingsplaats (rechter in opleiding). Bij het werven van nieuwe personeelsleden merkt de raad voor de rechtspraak dat er grote regionale verschillen zijn. Er komen voldoende sollicitaties binnen bij de rechtbanken Amsterdam, Midden-Nederland en Den Haag. De overige rechtbanken ontvangen echter veel minder sollicitaties. Dat geldt met name voor de rechtbanken buiten de Randstad. „Voor vacatures voor fiscalisten is het probleem extra nijpend: structureel kan slechts circa de helft van de fiscale vacatures worden ingevuld, omdat er onvoldoende kandidaten zijn. Dat geldt voor het hele land”, zegt de raad voor de rechtspraak.

De rechterlijke macht denkt dat als gevolg van de krappe arbeidsmarkt het aantal sollicitanten al een paar jaar gestaag afneemt. Voor aankomende rechters met meer dan vijf jaar werkervaring is het aantal vacatures gestegen. De afgelopen vier kwartalen waren er 64 vacatures terwijl dat er in 2015-2016 gemiddeld 35 per jaar waren. Voor aankomende rechters met minder werkervaring is sinds 2015 het aantal vacatures juist gedaald. Waren dat er in 2015 nog 37, in 2017-2018 is dat aantal ongeveer gehalveerd. Een woordvoerder zegt dat beter moet worden getracht „doelgroepen” aan te spreken. „Te weinig mensen overwegen na een rechtenstudie om aan te kloppen bij de opleiding tot rechter.”

Of het totale aantal rechters de komende jaren gelijk zal blijven, is nog onduidelijk. Mogelijk daalt het aantal omdat er minder rechtszaken komen.

    • Marcel Haenen