Onzichtbaar efficiënt

Stroomuitval De tragiek van de moderne samenleving: je merkt pas dat ze er is als er iets misgaat, ontdekte Warna Oosterbaan.

Een enorm conglomeraat van nutsbedrijven waakt over stroom en internet. Foto iStock

In het afgelegen Franse huis waarin we onze vakantie doorbrengen, viel plotseling de wifi uit. Dat gebeurt wel meer. Kwestie van het modem opnieuw starten en dan komt de wifi weer terug. Maar het modem kon niet worden opgestart, want het stond uit.

Het drong tot me door dat de elektriciteit was uitgevallen. Stroomstoring. Komt ook vaker voor. Het was pas half drie, klaarlichte dag, dus voorlopig geen zorgen. En voor het contact met de buitenwereld hadden we onze mobiele telefoon nog.

Maar onze telefoons konden geen netwerk meer vinden. Ik stapte in de auto en reed naar het dichtstbijzijnde dorpje. Daar was ook geen elektriciteit. En ook geen netwerk, zei de man die voor zijn huis zijn telefoon in de lucht hield. Hij zweette flink, want het was 32 graden. In een dorpje verderop precies hetzelfde: geen stroom, geen bereik.

Ik reed terug en dacht aan de ijsjes en het vlees in de vriezer.

Wat nu?

Om vijf uur was er nog steeds geen stroom. Wat was er aan de hand? Internet gaf geen opheldering, want er was geen internet. Blijkbaar had de storing ook een paar zendmasten lamgelegd. We namen weer plaats in onze ligstoelen en lazen een boek.

Het werd zeven uur, uit de vriezer liep een dun straaltje water. De batterijen in onze telefoons begonnen op te raken. Gas hadden we gelukkig nog wel, en we maakten een eenvoudige maaltijd klaar van half ontdooid voedsel. Ik begon me af te vragen of we getuige waren van een aanval van cyberterroristen. Want zo begint dat, hield ik mezelf voor. Op een snikhete dag, als iedereen in de tuin zit, of aan het strand. De elektriciteit valt uit, het mobiele telefoonnetwerk, verkeerslichten. Daarna de waterleiding, de spoorwegen, het vliegverkeer. Winkels worden niet meer bevoorraad. Chaos. Anarchie.

Het was al aan het schemeren toen er een autootje van het elektriciteitsbedrijf aan kwam rijden. Het komt zo weer terug, zei de geüniformeerde man achter het stuur.

Tien minuten later was het zover. De lichten sprongen aan, de koelkast begon te zoemen, we hadden weer wifi en op onze telefoons verschenen de streepjes van de telecomaanbieders.

Kwetsbaar bestaan

Eigenlijk had ik niets anders verwacht. Maar ik had even ervaren hoe kwetsbaar ons moderne bestaan is. Hoe afhankelijk we zijn van elektriciteit en internet, en ik had gehuiverd bij het idee dat ook andere voorzieningen zouden uitvallen.

Later op de avond drong de werkelijke les tot me door. Dat er een enorm conglomeraat van staatsorganen en nutsbedrijven is waar we zelden bij stilstaan. Dat waakt over stroom en internet. Maar ook over ons water, de lucht, het verkeer, het onderwijs, voedsel, de bevoorrading van winkels en wat al niet meer. En dat die taken zo efficiënt uitvoert dat we er meestal niets van merken. Ze werken zo geruisloos, dat we de illusie kunnen koesteren dat we in volledige autonomie kunnen bestaan, op het Franse platteland, in Amsterdam, Texel of waar dan ook.

Het is de tragiek van de moderne samenleving: je wordt pas op haar bestaan geattendeerd als er iets mis gaat. En nog tragischer: hoe efficiënter zij werkt, des te meer we denken dat we haar niet nodig hebben.

    • Warna Oosterbaan