NRC checkt: ‘In 2030 zie je vanuit elk open veld 988 windmolens’

Dat schrijft Kees Pieters op de website climategate.nl.

Foto iStock

De aanleiding

Wiskundig ingenieur Kees Pieters pleit voor windenergie op zee. Om een idee te krijgen hoeveel land het klimaatakkoord van afgelopen juli kost, heeft hij op de website climategate.nl twee gescheiden scenario’s berekend. In scenario 1 wordt in 2030 de duurzame energie helemaal door wind opgewekt, scenario 2 gaat uit van zonne-energie. We kijken naar scenario 1 voor alleen wind en dat betekent volgens hem „dat je, wanneer je in een open veld staat met helder weer, na realisatie van het klimaatakkoord, gemiddeld 988 windmolens ziet staan”.

Waar is het op gebaseerd?

Zijn berekeningen zijn gebaseerd op de hoofdlijnen van het klimaatakkoord voor elektriciteit. Daarin worden voor elektriciteit drie mogelijkheden gegeven om in 2030 de CO2-uitstoot te verminderen. Pieters kiest de bescheiden ambitie: 49 procent reductie van uitstoot van CO2 bij 16 procent meer vraag naar elektriciteit in 2030. Er wordt gerekend volgens terawattuur. Eén terawattuur is het verbruik van een stad als Den Bosch (ruim 150.000 inwoners) in één jaar. Volgens de hoofdlijnen van het klimaatakkoord zijn er 49 terawattuur op zee en 35 terawattuur op het land nodig. Dat is bij elkaar 70 procent van het totale elektriciteitsgebruik in Nederland. Pieters berekent die in aantallen windmolens op het land.

En, klopt het?

Volgens Pieters moeten er 5.767 molens van 3 megawatt (MW) elk komen om aan de duurzaamheidsvraag van 2030 te voldoen. Dan deelt hij de oppervlakte van Nederland met binnenwateren en de Waddenzee van 41.500 km2 door 5.767. In werkelijkheid staan de windmolens vaak in kluitjes, maar Pieters heeft het over een gemiddelde per km2.

Volgens ruimtelijk specialist Taco Kuijers van Generation.Energy, die meedeed aan het overleg over elektriciteit voor het Klimaatakkoord, is de berekening van Pieters onjuist. Nieuwe windmolens draaien veel langer dan de 1.900 uur per jaar (‘vollast-uren’) waar Pieters van uitgaat. Het klimaatakkoord gaat uit van gemiddeld 3.240 vollast-uren in 2030. Dat betekent dat er veel minder windmolens nodig zijn.

Pieters vindt de 3.240 vollast-uren per molen, gebaseerd op cijfers van het Planbureau voor de Leefomgeving, „belachelijk optimistisch”. Hij haalt het gemiddelde van 1.900 uit gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) voor 2017. Die laten wel een stijgende lijn zien.

Duidelijker is dat volgens het klimaatakkoord nieuwe windmolens van 200 meter hoog gemiddeld niet 3 maar 4 megawatt gaan opleveren. Er zijn zelfs molens van 7,5 megawatt. Veel oude molens gaan vervangen worden. Bij gemiddeld 4 megawatt is er een kwart minder molens nodig. Dat zijn er nog steeds veel, maar zeker geen 5.767.

Zijn al die windmolens wel vanuit een open veld te zien? Pieters gaat ervan uit dat molens van 200 meter hoog bij helder weer op 50 kilometer afstand zichtbaar zijn. Het zicht wordt dan alleen begrensd door de bolling van de aarde. In open veld zou iemand dan vijftig kilometer om zich heen kunnen kijken. Aan de buitenkant van de cirkel zijn dan de grootste aantallen molens. Maar bij vrijwel alle open velden in het Nederlandse landschap wordt het zicht geblokkeerd door gebouwen, bomengroepen of heuvels. Bij de berekening van het zicht op een torenflat van 262 meter kwam het toenmalig Ruimtelijk Planbureau in 2007 op niet meer dan 30 tot 35 kilometer, terwijl het gebouw in theorie vanaf 60 kilometer nog zichtbaar moest zijn. De zichtbeperking geldt ook voor hoge windmolens.

Conclusie

Nieuwe windmolens hebben bij dezelfde hoogte een groter vermogen. Er zijn er dus minder nodig dan Pieters heeft berekend. Bovendien zijn er vrijwel geen open velden waar iemand 50 kilometer om zich heen kan kijken. Het scenario windenergie voor 2030 leidt dan tot gemiddeld veel minder dan 988 zichtbare windmolens. De stelling wordt beoordeeld als onwaar.

Correctie (21 augustus): In een eerdere versie van dit artikel stond dat één terawattuur het verbruik is van een stad als Den Bosch in één uur. Het gaat om het verbruik van een stad als Den Bosch in een jaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt
    • Maarten Huygen