NRC checkt: ‘10 procent groente en fruit verspild, want het is niet mooi genoeg’

Dat zei Chantal Engelen van platform Kromkommer in het AD.

Beeld iStock

De aanleiding

Door de warme zomer ziet veel groente en fruit er wat anders uit dan gebruikelijk, zo schreef het AD vorige week. Appels zijn kleiner en komkommers zijn krommer. Dit is een probleem voor de telers, omdat hun waar niet voldoet aan cosmetische eisen en dus niet verkocht wordt. Chantal Engelen van Kromkommer, een platform om ‘lelijke’ groenten van verspilling te redden, komt in het stuk aan het woord: „Zo’n tien procent van alle groente en fruit wordt verspild omdat ze niet mooi genoeg zouden zijn.” We checken of dat klopt.

Waar is het op gebaseerd?

Engelen mailt dat ze haar schatting vooral baseert op gesprekken die ze met telers heeft gehad. „Het is echt nog een taboe-onderwerp en er is geen centrale registratie”, zegt ze.

Ze stuurt enkele onderzoeken mee waarin vergelijkbare percentages worden genoemd. Nu belanden niet alle afgekeurde groenten en fruit in de afvalbak, er kunnen ook andere producten van gemaakt worden. Andere lelijke groenten en fruit worden veevoer of biogas. Engelen rekent alle groenten en fruit tot verspild als die zijn geteeld voor voeding maar daarvoor niet worden gebruikt.

En, klopt het?

De verspilling van groenten en fruit om cosmetische redenen bestaat, verschillende onderzoeken naar de groente- en fruitketen tonen dat aan. Er zijn grofweg drie oorzaken: Europese regels (appels bijvoorbeeld moeten een diameter van minstens 60 millimeter hebben), standaarden die de keten zichzelf oplegt en de kritische consument. Lelijke komkommers en paprika’s blijven immers vaak in het schap liggen en worden dan weggegooid.

Onderzoeken naar dit onderwerp bestaan voornamelijk uit interviews met betrokkenen uit de keten, van telers tot supermarkten. Het Belgische departement Landbouw & Visserij schatte in een onderzoek uit 2017 dat 10,2 procent van de groenten en fruit niet voldeden aan de cosmetische standaard en daardoor niet verkocht werden. Iets meer dan de helft gold echt als voedselverlies, de overige groenten en fruit werd bijvoorbeeld gebruikt in andere producten of geëxporteerd.

Een echt betrouwbare schatting maken is lastig, omdat er grote verschillen zijn tussen de verspilling verschillende groenten. Bij groenten die buiten op het veld geteeld worden, zoals sla, voldeed naar schatting 25 procent niet aan de cosmetische standaard. Bij kastomaten was dat maar 2 procent. De reden: het weer heeft grote invloed op de groenten die buiten groeien. Dit stond in een dit jaar gepubliceerd onderzoek van de Universiteit van Wageningen (WUR) waarin 33 betrokkenen uit de hele keten werden geïnterviewd over verspilling.

Gemiddeld over alle groenten en fruit kwam de WUR tot een verspilling van 20 procent. Iets meer dan de helft daarvan werd écht als verspilling gezien, de rest kwam in andere etenswaar terecht. Dat percentage komt in de buurt van de schatting die Engelen deed in het AD. Toch is de betrokken onderzoeker Ilona de Hooge van de WUR wat voorzichtiger: „Per groenten en fruit lopen de schattingen uiteen van 1 tot 40 procent verspilling. Ik zou me niet vastpinnen op één percentage”, zegt ze aan de telefoon.

Conclusie

In verschillende onderzoeken naar de verspilling van groenten en fruit worden vergelijkbare percentages genoemd als de 10 procent van Engelen. De schattingen zijn echter grof en de verschillen tussen verschillende groenten en fruit zijn fors. De schatting van Engelen zou waar kunnen zijn, maar zeker weten we het niet. We beoordelen de bewering als niet te checken.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt
    • Diederik Huffels