Marokko wil liefde voor het vaderland vergroten met dienstplicht

Marokko

Het besluit van de Marokkaanse regering lijkt ingegeven door de recente onrust in Marokko, met name in het arme Rifgebied.

Marokkaanse soldaten lopen door de straten van Marrakesh. Foto Istock

Nog maar twaalf jaar geleden werd hij afgeschaft maar nu wil de Marokkaanse regering de militaire dienstplicht opnieuw invoeren. De recente onrust in het Rifgebied en de hoge werkloosheid onder jongeren zijn niet vreemd aan dit besluit.

  1. Wat heeft Marokko precies besloten?

    Onder voorzitterschap van koning Mohammed heeft de Marokkaanse regering maandag besloten de militaire dienstplicht opnieuw in te voeren. „Vrouwelijke en mannelijke burgers in de leeftijd tussen 19 en 25 jaar zijn verplicht 12 maanden militaire dienst te doen”, luidde een verklaring die werd voorgelezen door een woordvoerder van het koninklijk paleis in Rabat. Tot 2006 bestond er eveneens dienstplicht, maar die gold alleen voor mannen, van tussen de 20 en 35 jaar. Vrouwen van 20 tot 27 jaar werden, mits ongehuwd en zonder kinderen, destijds slechts aangemoedigd op vrijwillige basis het land te dienen.

    Formeel gaat het nog maar om een wetsvoorstel, al is de kans gering dat dit nog wordt afgeblazen. Het parlement debatteert er in oktober over, pas dan zal definitief vaststaan wie bijvoorbeeld ontheffing kan krijgen. Wel is al duidelijk dat gehandicapten zijn vrijgesteld en dat jongeren die nog studeren uitstel kunnen krijgen.

  2. Formeel gaat het nog maar om een wetsvoorstel, al is de kans gering dat dit nog wordt afgeblazen

  3. Waarom gaat Marokko tot deze stap over?

    De dienstplicht heeft ten doel, zeggen de autoriteiten, om de liefde voor het vaderland onder jongeren aan te wakkeren en duidelijk te maken dat ze niet alleen rechten hebben maar ook een verantwoordelijkheid jegens de samenleving. Ook hopen de autoriteiten „de integratie in het beroepsleven en in sociaal opzicht” te bevorderen.

    Hoewel dit er niet met zoveel woorden bij werd gezegd, lijkt het besluit echter ook ingegeven door de recente onrust in Marokko, met name in het arme Rifgebied, in het noorden van het land. Daar gingen de laatste anderhalf jaar tienduizenden de straat op om te betogen voor meer werk, beter onderwijs en betere gezondheidszorg. Vooral jongeren betoogden naar hartelust mee. Na enige tijd greep de Marokkaanse regering hard in en pakte veel demonstranten op, onder wie de charismatische protestleider Nasser Zafzafi. Bij die onrust speelde mee dat de jeugdwerkloosheid in Marokko hoog is: in de steden hebben volgens officiële cijfers vier op de tien jongeren geen baan. Dienstplicht houdt een aanzienlijke groep jongeren in elk geval een jaar van de straat af, lijken de koning en zijn ministers te redeneren, en bovendien leren ze zo meer discipline.

    De regering liet het dienstplichtbesluit vergezeld gaan van een wetsvoorstel om de leerplicht te verlengen tot zestien jaar, een jaar langer dan tot dusverre. Ook belooft de regering het onderwijs effectiever te maken. Twee op de drie jongeren gaan van school zonder diploma, bleek onlangs uit een officieel rapport, en veel jongeren kunnen vervolgens geen werk vinden. „We moeten niet meer accepteren dat ons onderwijssysteem werkt als een machine die werklozen produceert”, onderstreepte de koning maandagavond in een toespraak tot de natie.

    Armoede, achterstelling, gebrek aan perspectief. Marokkanen uit de Rif pikken het niet meer en dagen ‘Rabat’ uit. Hun strijd heeft ook Nederland bereikt. Lees daarover: Marokkanen uit de Rif pikken het niet meer
  4. Welke gevolgen heeft dit voor Marokkaanse Nederlanders?

    Niet iedereen hoeft straks het leger in. In het wetsvoorstel zoals het nu de ronde doet wordt een (tijdelijke) uitzondering gemaakt voor mensen met fysieke of medische beperkingen, burgers die onmisbaar zijn voor de kostwinning en studenten. Maar over Marokkanen die in het buitenland wonen en/of naast hun Marokkaanse ook nog een andere nationaliteit hebben, staat niets vermeld. „Vóór de afschaffing van de dienstplicht in 2006 was het zo dat voor die groep een dispensatie gold”, zegt de in Marokkaans recht gespecialiseerde Utrechtse advocaat Jamal el Hannouche. Of die dispensatie er nu ook komt, is volgens hem niet duidelijk, maar hij kan zich dat wel voorstellen, aangezien Marokkanen in het buitenland vaak „een belangrijke inkomstenbron” zijn voor hun familie in Marokko. Het maandblad Maroc Diplomatique meldde dinsdag dat de nieuwe dienstplicht vooral gericht is op „jongeren die hun studies niet vervolgen, geen stabiel werk hebben en niet gehandicapt zijn”.

    Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken zegt bij monde van een woordvoerder „dat er eerst duidelijkheid zal moeten komen over de precieze inhoud van de plannen en hoe deze in wetten wordt vastgelegd”.

    • Stéphane Alonso
    • Floris van Straaten