Opinie

Elfstedenzwemtocht

Van der Weijden wilde kanker verslaan met nieuw lijdensverhaal

Marathonzwemmer Maarten van der Weijden heeft de finish van zijn ‘Elfstedenzwemtocht’ tegen kanker niet gehaald. Toch zal niemand deze sportheld een verliezer noemen. Na 163 kilometer en met nog 37 kilometer te gaan, moest Van der Weijden maandag rond het middaguur op doktersadvies uit het water worden gehaald. Behalve respect en ontroering van veel Nederlanders leverde zijn avontuurlijke onderneming ruim 2,5 miljoen euro aan sponsorgeld op voor onderzoek naar kanker.

Geen normaal mens zal op de gedachte komen om de Elfstedenroute zwemmend af te leggen. Maar Maarten van der Weijden is dan ook geen normaal mens. Daar kwam het grote publiek achter toen hij in 2008 op de Zomerspelen van Beijing de olympische titel won op de 10 kilometer openwaterzwemmen. Als betrekkelijk onbekende jongeman won hij destijds een zwemonderdeel dat voor het eerst op het olympische programma stond. Hij werd destijds meteen in de armen gesloten door die andere olympische zwemkampioen, die wel bekend was bij het grote publiek, zijn goede vriend Pieter van den Hoogenband.

Zijn levensverhaal – van leukemiepatiënt tot olympisch kampioen – is de rode draad in motivatiespeeches en een theatertour waarmee hij door het land trok. Naar eigen zeggen is hij een bezetene die zichzelf voortdurend doelen stelt, om zijn ‘schuld’ in te lossen tegenover mensen die kanker niet hebben overleefd. Hij geldt als rolmodel, en niet alleen voor kankerpatiënten.

Misschien nog meer dan tien jaar geleden in China leverde Van der Weijden in Friesland een bijna bovenmenselijke prestatie. Met relatief korte onderbrekingen lag hij 55 uur in het water. Mede door de ontberingen waaraan hij zich blootstelde, werd hij middelpunt van een eigentijds lijdensverhaal.

Vooraf had hij al veel publiciteit gegenereerd, maar net als de enige echte Elfstedentocht groeide de zwemtocht uit tot een nationaal evenement. Van de start op zaterdagochtend tot en met zijn laatste meters maandag tussen Bartlehiem en Dokkum leefde iedereen met hem mee. Die aanmoedigingen leverden voor de zomer ongekende taferelen op: duizenden mensen, op bruggen en langs de kant, moedigden hem aan. Het plan om supporters stukjes mee te laten zwemmen werd afgeblazen omdat het water verontreinigd was door de E. coli-bacterie. De toestand van Van der Weijden werd nauwlettend in de gaten gehouden, onder meer via een thermopil, die continu zijn lichaamstemperatuur mat.

Sympathie wekte Van der Weijden niet alleen vanwege zijn prestatie, maar ook vanwege zijn drijfveer. Het ging hem er niet om een of ander record te breken, of een andere zwemkampioen te verslaan. Hem ging het erom als genezen kankerpatiënt geld in te zamelen om die ziekte te verslaan. Maar ook dat had hij al eerder gedaan, bijvoorbeeld door het IJsselmeer over te zwemmen en een poging te doen om het wereldrecord 24 uur zwemmen te verbeteren. Dat deze tocht zo veel losmaakte, heeft ook alles te maken met het monument dat de Elfstedentocht is. En misschien ook wel een beetje met de vrees dat de ‘echte’ Elfstedentocht op de schaats misschien wel nooit meer gehouden zal kunnen worden.

Waarschijnlijk dat zijn prestatie niet aan de voorwaarden van sportkoepel NOC*NSF en NOS voldoet om gekozen te worden tot Sportman van het Jaar. Maar wie zou erop tegen zijn als Maarten van der Weijden eind dit jaar andermaal met die eretitel wordt beloond?

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.